Crisis nog veel erger dan gedacht ?

31

Na de val van Frankrijk, eind mei 1940 en de zware verliezen van het Britse expeditieleger voor en tijdens de dramatische evacuatie van het strand van Duinkerken, was Engeland bijna aan zijn einde, ook financieel gezien. ‘Nooit’, zo schreef Churchill aan President Roosevelt van de VS, ‘heeft een natie zo naakt voor zijn vijand gestaan’.

crisis erger dan gedacht
Op het strand van Duinkerken had men meer dan 60.000 dode of gewonde Engelse soldaten en bijna alle wapens moeten achterlaten. Er was dringend hulp nodig en die kon alleen van de zeer terughoudende Verenigde Staten komen. Begin december 1940 luidde Churchill de noodklok. In een brief gaf hij een gedetailleerd overzicht van de vernielingen, de tekorten aan munitie, wapens en voedsel. Aan het einde van zijn brief bracht hij de financiële kwestie te berde. ‘Het moment nadert dat wij niet langer over geld beschikken om voor de transporten en andere goederen te betalen.

De noodkreet van Churchill maakte diepe indruk op Roosevelt en gaf de impuls voor de ‘lend-lease’-constructie.  De gedachte was dat de Britten zolang de oorlog duurde hulp zouden krijgen en die na de oorlog niet in geld maar in goederen zouden terugbetalen. De door Roosevelt gebruikte huiselijke vergelijking, het lenen van een tuinslang aan je buurman als zijn huis in brand staat, brak in het nog grotendeels agrarische en kleinsteedse Amerika elk verzet. Natuurlijk moet je een buurman in nood helpen!

Om tot definitieve afspraken en uitwerkingen te komen zond Roosevelt zijn adviseur Harry Hopkins naar Groot Brittannië. Toen Hopkins tijdens een  rondleiding door dorpen en steden zag welke vernielingen de bombardementen van Hitler en de zijnen hadden aangericht was hij diep geschokt.

Voor zijn terugkeer naar de VS maakte Hopkins in een afscheidsrede de opmerking dat men in Groot Brittannië wel benieuwd zou zijn wat hij aan Roosevelt over zijn bevindingen zou gaan berichten. Hopkins zei: “Wat ik thuis ga vertellen kan ik het best weergeven als een quote uit het Boek der Boeken” “Waar gij gaat, zullen ook wij gaan, uw slaapplaats zal de onze zijn; uw volk is mijn volk en uw God is onze God. Hopkins voegde er nog aan toe “Even to the end”

Terug naar 2012

Waarom deze inleiding?  De afgelopen weken en dagen heb ik meerdere, lange en verdiepende, artikelen gelezen over de crisis. In een wereld waarin velen zo langzamerhand niet verder meer komen dan op kretologie gebaseerde one liners, -zij tegen wij-, kom je dan weer eens even met beide voeten op de grond te staan, zie je dat er naast zwart en wit, vele kleuren grijs zijn. Dat het gaat om banken, staten en de gewone man, vrouw en kinderen, dus wij als burgers. Ik kom er zo verder op terug.

In het artikel It’s A Matter Of Trust op Zero Hedge wordt uitgebreid beschreven dat het falen van de mensheid van alle tijden is. Hebzucht, onverschilligheid, corruptie, fraude, het opbouwen van enorme schulden, vooral na het loslaten van de goudstandaard. Het kon en kan niet op. En… ja ook nu is er net als in de vorige eeuw of eeuwen, een relatief kleine groep van bankiers, politici, zakenlui en dergelijke die op jacht naar invloed, geld en aanzien, hun machts- en onderlinge verdeelspelletjes spelen.

Tegenover deze relatief kleine groep aan machthebbers staan vele miljarden, gewone  mensen. 16 miljoen Nederlanders, 80 miljoen Duitsers, 60 miljoen Britten, 46 miljoen Spanjaarden en ga zo maar door. Al deze burgers doen, binnen hun democratische stelsels,  niets of bijna niets om de machthebbers te stoppen, in de gevallen dat deze hun boekje te buiten gaan, wettelijk, ethisch of anders. Wij burgers laten het toe, vinden het wel goed, zijn onverschillig of roepen dat het te moeilijk is.

Spanje in crisis

In een artikel in Der Spiegel, schreef Juan Moren, als een in Duitsland wonend en opgegroeid kind van een Spaanse gastarbeider een artikel over het Spanje van nu en maakte daartoe een reis naar het gebied zoals hij zich dit herinnerde van zijn vakanties uit de kindertijd. Juan sprak met verschillende mensen en gaf zijn ogen goed de kost. Zijn conclusie is simpel. Alles in Spanje draait momenteel om de crisis en/of voetbal. Voetbal biedt als enige afleiding voor de vele zorgen. Werkloosheid, gebrekkige schoolopleidingen, regio’s die het geld op hebben, mensen die hun hypotheek of andere leningen niet meer kunnen betalen en met enorme onoplosbare schulden op straat komen te staan. Geen schuldsanering, geen bijstand, geen hulp.

Het vliegveld Castellón

castellon vliegveldMoren bericht verder in zijn artikel over het slaperige kuststadje Castellón,  alwaar ijverige politici er voor hebben gezorgd dat er voor 150 miljoen euro een grote luchthaven is aangelegd, waarvandaan nog nooit één vliegtuig is vertrokken.  Om bij het vliegveld te komen kun je gebruik maken van een prachtige nieuwe autoweg. Bij het vliegveld wordt er, door een goede vriend van een lokale politicus, nog steeds gebouwd aan een onooglijk kunstwerk van meer dan 300.00 euro. En, de belanghebbende lokale bonzen vonden ook dat Castellón niet echt op de wereldkaart stond. Om toeristen aan te trekken werden er maar liefst 17 golfterreinen aangelegd. Net als het vliegveld, volkomen ongebruikt gebleven.

De moraal van het verhaal

Ook Juan zijn familieleden zijn niet aan de misère ontsnapt. Ontnuchterend is zijn conclusie dat het eigenlijk ieders eigen schuld is dat het nu zo slecht gaat met Spanje. Men heeft er lustig en onbedachtzaam op los geleefd. Veel geld geleend en uitgeleend zonder er bij stil te staan of terugbetalen wel mogelijk zou zijn. Ook heeft men de politici die met gulle hand uitgaven deden van andermans geld niet tot de orde geroepen.

Nu het echt crisis is zijn de Spaanse burgers volkomen aan hun eigen lot overgelaten. Hulp van de staat is er niet en er is ook geen geld voor. De gemaakte schulden zal men nooit meer kunnen afbetalen. Als er hulp vanuit Europa komt dan is deze alleen beschikbaar voor de banken en de staat.

De andere Europese landen

Wat er in Spanje heeft plaatsgevonden vindt op vele manieren zijn evenbeeld in vooral de andere zuidelijke landen. Wij Nederlanders hoeven ons echter niet op de borst te slaan. Hebben wij ook niet een enorme leegstand in kantoren? Zijn er niet miljoenen huizen met een dikke hypotheek? Is het onderwijs niet al jaren aan het achteruitgaan. Wij hebben één geluk namelijk dat we relatief weinig land hebben anders hadden wij misschien ook wel zo’n nooit gebruikt vliegveld gehad als pronkstuk van een trotste politicus.

Terug naar de inleiding

Groot Brittannië kon niet meer zonder hulp. Als deze was uitgebleven waren wij nu waarschijnlijk allemaal Duitser geweest. Duidelijk is dat de gewone Spanjaard, Griek, Ier, Portugees en verder in te vullen, ook hulp nodig kan hebben. Nee niet om zijn hypotheek af te betalen maar wel om een minimum bestaan te kunnen onderhouden en de mogelijkheid te hebben om er weer bovenop te komen. We hebben uiteindelijk allemaal schuld en willen allemaal weer terug naar een betere tijd met meer zekerheden.

De crisis erger dan gedacht?

dichtHoewel nog grotendeels onder de oppervlakte groeit de crisis in een razend tempo. Steeds weer blijken de schulden nog groter te zijn dan gisteren en eergisteren genoemd, de groei compleet weg te vallen. We zijn al lang de grens gepasseerd wat betreft het nog kunnen terugbetalen. Niet alleen in de VS zijn er inmiddels vele steden failliet. Ook bij onze Duitse buren is dit feitelijk het geval. In het nabijgelegen Ruhrgebiet betreft het alleen al 17 gemeenten. De hoofdstad Berlijn zit op een schuldenberg van 50 miljard. Zeker door de snelle vergrijzing lopen de inkomsten in het grootste deel van de BRD met sprongen terug en zal men met enorme saneringsprogramma’s moeten komen wat de uitgaven betreft.

We hebben kunnen zien wat alleen al de situatie in Griekenland voor financiële problemen in Europa heeft veroorzaakt, terwijl daar een groot deel van de schulden is weggestreept. Wat Spanje en Italië betreft zijn de schuldenproporties van zodanige aard dat ze voor de meesten van ons nog onvoorstelbaar zijn. Ook hier zal flink weggestreept moeten worden en wat daar het effect van zal zijn laat ik nog maar even aan de toekomst. Eén ding is zeker wat mij betreft. Nu gaat alle aandacht van de politici en eurobonzen uit naar het “redden” van banken en staten en wordt de gewone burger aan zijn lot overgelaten terwijl hij of zij ook nog eens de rekening krijgt gepresenteerd. Dat dit uiteindelijk fout zal gaan lijkt mij vrij zeker. Laten we bij dit alles één ding niet vergeten en dat is het hulp verlenen aan onze mede Europeanen als dat echt nodig is wat betreft het dagelijkse bestaan.

Ben H. J. Bennink

Over deze schrijver

Biflatie.nl publiceert artikelen over de crisis en de huidige (macro)-economische situatie. Ook nieuws over bitcoin & cryptocurrencies, de huizenmarkt, goud & grondstoffen, de machthebbers en het monetaire systeem. Twitter: @Biflatie