Het verloren paradijs van Keynes

33

Het goede nieuws is dat we evolutionair al een lange weg hebben afgelegd. Het slechte nieuws is dat we deze evolutie niet voldoende waarderen en dat leidt tot een element van de omgekeerde effectiviteit. Termen zoals loon- en systeemslaven vloeien hieruit voort en genoodzaakt een culturele correctie. Het is principieel een eenvoudig verhaal, theorie en praktijk zijn echter twee verschillende dingen.

keynes groot

Referentiekader

Het streven naar monetaire winst is een positieve stuwkracht om versneld welvaart op te bouwen. Het opdrijven van de efficiëntie en automatisering maakt dat we steeds meer mensen kunnen vervangen door robotten. In het verlengde bestaat een systeem van arbeidsbemiddeling, hiermee trachten we werklozen terug in het arbeidscircuit te brengen. Dit systeem draait met inbegrip van alle bijkomstigheden die daar traditioneel bij komen kijken.

Verloren paradijs

Als interludium herinneren we aan het verloren paradijs van Keynes, hij had destijds (1936) geen computer zoals de onze maar toch bedacht hij dat een werkweek van (+/-) 15 uur in de nabije toekomst haalbaar moest zijn. Keynes z’n gedachtegoed was nochtans eenvoudig en logisch te begrijpen, de technische revolutie zorgt er immers voor dat we veel meer kunnen produceren met minder mensenarbeid. Aan de hand van een eenvoudig voorbeeld kunnen we deze dynamiek in kaart brengen.

Dynamiek

In de eerste fase, we werken in functie van onze behoeften waarvoor arbeidstijd nodig is die we verdelen over de arbeidsbevolking. In de tweede fase volgt de technische evolutie waardoor onze efficiëntie drastisch wordt verhoogd, hieruit volgt werkloosheid. In de derde fase verdelen we de arbeidsbevolking over de benodigde arbeidstijd. In onderstaand voorbeeld resulteert dit in een arbeidsweek van 10 uur.

Vandaag ligt onze doelstelling anders, we trachten nog steeds iedereen aan een voltijdse job te helpen. Wellicht goedbedoeld maar totaal indruisend tegen het logische boerenverstand zoals Keynes al aangaf in 1936. Inmiddels zijn we tachtig jaar verder en alle werkenden worden ingeschakeld zonder noemenswaardige aanpassing van de arbeidstijd.

De gevolgen zijn onthutsend, niet enkel werken we veel langer dan noodzakelijk maar ook produceren we (en consumeren) veel te veel. Ondanks dit eenvoudige voorbeeld mag de dynamiek transparant zijn. Het mag ook duidelijk zijn dat een dergelijke situatie een invloed heeft op onze welzijnsbeleving, het beeld spreekt voor zich.

Zware tol

Vandaag betalen we een zware tol, elke vorm van logisch boerenverstand doven we in de kiem en vervolgens verklaren we depressie (ea) tot DE ziekte van de 21ste eeuw. En erger, we gaan vandaag niet minder werken maar terug meer. De remedie is eenvoudig, verdeel arbeid in functie van wat we denken nodig te hebben, punt. De tol wordt nog zwaarder als blijkt dat er een schaarste is aan geld, hierdoor wordt het evolutionair logische ondermijnd.

Sleutel

Op de vraag hoe we deze schaarste kunnen oplossen en arbeidsverdeling kunnen realiseren, is het antwoord verbluffend eenvoudig. De sleutel is het monetaire beleid en de bereidheid tot co-creatieve samenwerking, we hoeven dit echt niet moeilijker te maken dan het is. Mits correct gebruik van biflatie wordt het mogelijk om (1) tal van monetaire problemen op te lossen en (2) een andere gedragsmodus aan te nemen. Aan middelen en kennis ontbreekt het werkelijk niet, noch aan beschikbare plannen. Pro memorie een aantal vingerwijzingen:

Waan van de dag

Mensen hebben het vaak over de zogeheten waan van de dag, op verschillende manieren uiten we ons ongenoegen maar er lijkt fundamenteel niets te veranderen. Ook deze dynamiek is bijzonder en verontrustend. Schijnbaar onverzadigbaar houden we ons bezig met de neveneffecten van een monopolyspel dat evolutionair al lang achterhaald is. Het lijkt ons echter wel genoegdoening te schenken en elke vorm van sociale innovatie wordt ver buiten het collectieve bewustzijn gehouden, vaak zelfs totaal genegeerd en/of krachtdadig tegengewerkt. Kom eens met een oplossing, ze liggen op de tafel voor wanneer we klaar zijn met de waan van de dag.

Share on Facebook0Share on Google+0Tweet about this on Twitter5Share on LinkedIn0

Over deze schrijver

Als procesfilosofisch denker ziet Werner de economische crisis als een geschenk. Werner heeft jarenlang in het bedrijfsleven gewerkt, financiën, logistiek, HR, project- en crisismanagement zijn hem niet onbekend. Werner zoekt co-creatieve samenwerking rondom het veelomvattende idee van een ‘monetaire reset’, biflatie speelt hierin een sleutelrol.

  • jaren tachtig

    de productie is door machines zo effiecient geworden dat 100% werkgelegenheid bij 40 uur niet realistisch is. ik vermoed dat bij kortere werkweken/deeltijdwerk mensen meer kwaliteitstijd kunnen doorbrengen met kinderen en familie zodat er gezondere opgevoede kinderen komen, mensen meer tijd hebben voor sport/ontspanning waardoor stress afneemt en resulteert gezondere mensen die minder druk op de ziektekosten leggen. Deeltijdwerk blijft de beste oplossing in mindere economische tijden, het voordeel is ook dat alle arbeidskrachten courant blijven en indien de economische activiteit vraagt om meer uren er voldoende personeel is met actuele werkervaring, minder uur bij economisch rustige tijden/ meer uren bij economisch actieve tijden. Iedereen doet mee in de samenleving, iedereen gelijke kansen. bestaand werk eerlijk verdelen.

    • Mee eens JT, dank voor inhoudelijke reactie. Deeltijds neem ik als de standaard, enkel in noodgevallen (of opbouw) is het alle hens aan dek. Ik voeg er graag nog iets aan toe. Voor vuil en zwaar werk zal de arbeidstijd lager liggen dan het gemiddelde, de belasting op het menselijke lichaam geldt dan als graadmeter.

  • bertus

    Ik blijf op termijn uitgaan van een verplichte werkweek van 0 uren met basisinkomen. Het aantal uren dat iemand vrijwillig betaald werk wil verrichten is geheel vrij. Geld hoeft in principe alleen maar te circuleren,net als water. En elk mens heeft recht op een vrij portie schoon drinkwater voor zijn normale dagelijkse behoefte.

    • Beste Bertus, dat is wat we een gezonde economie noemen, zeer fijn gedachtegoed om op verder te bouwen. Het is een beetje zoals Ghandi zei, dwang leidt tot chaos. Mensen nemen spontaan hun verantwoordelijkheid wel om hun steentje bij te dragen tot economie en leven.

      • bertus

        Inderdaad Werner,als we dat dat met elkaar mogen beleven zou mooi zijn. Alleen mijn intuïtie zegt me al een tijdje dat we eerst flinke stormen krijgen. Uiteindelijk zal ook dit weer voorbij zijn en kunnen de overlevenden de schade opnemen en het verlies verwerken.

        • Dat het nog gaat ‘stormen’, deel ik met je. Vraag is hoe zich dat gaat uiten, brainstormen bestaan ook. Een volgende wereldoorlog is niet onwaarschijnlijk maar dat zou echt absurd zijn, alle middelen tot herstel liggen immers op de tafel.

  • Peter

    Ik vraag mij af of biflatie.nl door heeft hoe zeer zij haar oorspronkelijke lezers van zich vervreemd door de site vol te plempen met academisch snobistische zelfverheerlijkings epistels van meneertje Werner….

    • Madman

      Heb ik ook al meerdere keren gezegd, maar blijkbaar is de koers gewijzigd of zoiets. Snap er ook niks van.

    • Dre

      Hoewel ik het eens ben met R, dat artikelen van Werner soms eenvoudiger kunnen worden geschreven, moet ik wel zeggen dat er door Werner in ieder geval out of the box wordt gedacht. En in een soort van oplossingen. Wat is daar tegen Peter? Als je er niet in kan vinden, lees je toch andere artikelen?

      • Beste Dre, dank, denk ik. In werkelijkheid is er iets anders aan de hand met onze economie en dat is waar biflatie dan om gaat. Als in de eerste plaats iets fundamenteel wordt uitgesloten dan ontstaat de perceptie van ‘out of the box’, uiteindelijk is het eerder als een ‘aha-erlebnis’ te beschouwen. Dit gebeurt wanneer we deflatie als volwaardig economische tool waarderen in het spel. En dat is niet meer dan een grote stap in het herstel dat ook tot ‘frictie’ kan leiden omdat die elite ons goed bij de lurven heeft. Het vreemde neveneffect is dat men soms de elite gaat verdedigen als het over biflatie gaat, dit is het verzet van ideologie die diep ingeburgerd zit door allerhande manipulaties. Toch ook niets nieuws onder de zon, prachtig studiewerk bevestigt dit. Straks moeten we nog gaan bewijzen dat geld uit het niets komt, links bovenaan zie ik nochtans “biflatie” staan. 🙂

      • Money as Debt

        Volgens mij gaat het niet zozeer om de gedachtegang maar om de manier van schrijven

        • Money as Debt

          Ik vind het ook een beetje eentonig worden.. Als we biflatie toe laten dan lost het probleem zichzelf op.

          Er moet een knop om bij ons allemaal en laten merken dat het we dit zat zijn en niet meer pikken.
          Een zijn met die Groningers die zwaar genaaid worden nu door Kamp. Probeer je eens in hen te verplaatsen .
          Kamp is zeer egocentrisch bezig en denk niet aan het volk maar wij laten het toe ! Studenten strijden al weken voor democratie.. Bijna geen media-aandacht.

          Gisteren Rambam gezien met de portemonnee-test 4.0 !
          Nog nooit zulke resultaten behaald.. Zoiets is gewoon 8 uur nieuws.. Opstelten snapt natuurlijk de ophef niet en zegt dat hij er niets aan kan doen en die taak bij de burger ligt..????

          In wat voor een land leven we tegenwoordig ?

          Waar blijft die biflatie toch ?

          • Beste Mad, misschien is het raadzaam om eerst uit te leggen wat je zelf onder biflatie begrijpt. Dan kunnen we misschien hierover een dialoog opstarten, democratie is vandaag een grap.

        • Schrijf zelf eens iets Madman, dat maakt het voor ons veel makkelijker.

          • Madman

            huh? heb ik t weer gedaan , hahaha 🙂

          • Je wil blijkbaar iets zeggen, wat dan?

  • R

    Uit een bekend dagblad,
    .
    “Food Technology Noord-Oost Nederland (FTNON) heeft een meerderheidsbelang genomen in Lacquey. Het bedrijf uit Delft ontwikkelt robotgrijpers voor de voedselindustrie die kunnen omgaan met productvariatie en een zeer voorzichtige ‘greep’ hebben. Volgens FTNON kunnen de robothanden taken overnemen die voorheen alleen met mensenhanden gedaan konden worden. Met de nieuwe partner wil Lacquey international verder groeien.”
    .
    En vervolgens zie je een afbeelding van een robothand die een appel vasthoudt.
    .
    PS.
    .
    Ik ben niet per definitie anti-Werner maar ik zou wel graag willen dat hij gehoor zou willen geven aan sommige reageerders door wat eenvoudiger, korter en bondiger te schrijven. Ik durf zelfs te beweren dat ik in staat zou kunnen zijn een aantal van zijn passages met eenvoudigere en ook gewoon met minder ! woorden hetzelfde zou weten te kunnen schrijven. Ik ben namelijk ook behoorlijk fan van Robbert Dijkgraaf een hoogleraar die behoorlijk lastige materie toch nog enigszins begrijpelijk weet uit te leggen aan de gewone man/vrouw.
    .
    Ik heb het nog even opgezocht. Persoonlijk vind ik robotten raar klinken. In het Nederlands is het robots, in België is robotten blijkbaar gebruikelijk. ’t is maar voor wie het weten wil.

    • Beste R, openheid waardeer ik altijd, oprecht. Het probleem is vandaag niet dat er geen oplossingen zijn maar dat er teveel zijn. Dit lijkt misschien bizar, toch is dat niet zo. We hebben immers drie verschillende manieren om bv het schuldencomplex te herleiden tot nihil. In de eerste plaats heb je dan ook een politiek nodig die dat wil opnemen in het besluitvormingsproces, om dan tot een consensus te komen van hoe we dat (mondiaal) willen aanpakken. Jammer genoeg zit politiek nog steeds op het niveau dat maar weinig met economie te maken heeft, veel of weinig woorden doen er dan niet toe. Een bierviltje volstaat, met een knipoog naar Rinus heb je daar geen zakjapanner voor nodig.

  • Easymoney

    Ik heb geprobeerd HET boekwerk van Keynes te lezen. Het is niet alleen de oude Engelse taal die het lastig maakt, maar vooral de zeer lange uitgebreide bijna onmogelijke uitleg over werken, geld, machines etc.
    Wat mij opvalt, als je zijn geschiedenis leest, is dat hij ontdekt heeft, hoe overheden al omgingen met de economie. De overheden hadden al controle over de geldhoeveelheid, deden al grote infrastructurele investeringen om de economie aan te jagen, deden al ingrepen in de prijsvorming op de markt, waren al bezi met de subsidiering van de maatschappij.
    Zijn bijdrage was namelijk, dat hij er een complete economische theorie over ontwikkelde, met de betreffende modellen en taal/vak kreten die erbij horen.
    De redenen waarom zijn denken althans zijn theorie een groot succes werd, lag in het feit dat hij de overheid een zeer belangrijke rol toedeelde in de economie. Feitelijk ‘legaliseerde’ hij met zijn Theorie, dat overheid mocht ingrijpen in de economie. De politiek wil scoren, om weer gekozen te worden. En dan komt deze gast met zijn theorie. Het moet een geschenk uit de hemel zijn geweest.
    Dit ingrijpen werd vertaald in de vorm controle over de geldhoeveelheid (drukpers of krediet) of het laten oplopen van de uitgaven in de vorm van infrastructurele investeringen of sociale programma’s. Het oplopen van de uitgaven werd betaald via het aangaan van grote geldleningen.
    Keynes stelde in zijn Theorie dat dit geoorloofd is, maar onder voorwaarden. Een van de belangrijkste voorwaarden is dat de overheid bij een goed lopende economie zijn tekorten moet wegwerken en schulden moet aflossen.
    In de dagelijkse praktijk gebeurde dit totaal niet. De tekorten en de staatsschulden van de westerse overheden bleven oplopen. Erger nog, zelfs als de economie goed liep, werden de tekorten en schulden in stand gehouden. Je kunt zien wat er gebeurt als je de theorieën van Keynes te ver doorvoert. De zuidelijke landen zijn failliet, de Latijns Amerikaanse zijn failliet, Zimbabwe failliet.
    Keynes had goed door, dat je de politiek moest bewerken om je gelijk te krijgen. Maar, 1 ding had hij onderschat, de korte termijn gedachte van de politici. Hij had op zich een mooi model ontwikkeld, maar dit model kan alleen maar werken in een rationele omgeving. En de politieke arena is verre van rationeel.
    De sociaal democratie is net een lekker ruikende snoepwinkel, je mag er gratis winkelen, meenemen wat je wilt. Maar, minimaal 1 keer per jaar ontvang je de afrekening, in de vorm van een blauwe brief. Ik neem het Keynes niet kwalijk wat er gebeurt, tenslotte de bevolking kiest haar eigen idioten.

    • Beste Easymoney, fijn inhoudelijk bericht. Bij ‘kortzichtigheid’ komt ook ‘openheid’ om andere ideeën toe te laten tot het maatschappelijke besluitvormingsproces. Als dat zou gebeuren dan komen we veel dichter tot het wereldbeeld zoals Keynes schetst. Om dezelfde reden is de situatie vandaag tragisch absurd, er is immers geen gebrek aan oplossingen maar als ze niet worden toegepast dan hebben we er niets aan. Het is een eenvoudig verhaal, zij het een drama van jewelste.

    • Dick S

      Het kan zijn dat ik het mis heb, maar je deel over de theorie van Keynes en dat dit in de dagelijkse praktijk totaal niet gebeurde, is nou precies wat het Money Recycle Mechanisme behelst. Dat het theoretisch kan werken, zoals Keynes veronderstelde, daar twijfel ik niet aan. Het paste simpelweg niet in de strategie van de wereldmunt zoals de USA dit zag en zoals anderen dit noemen. Varoufakis spreekt hierover als de Minotaur. Als dat schuiven met geld gebeurt vanuit de positie van een handelsoverschot, zoals dat oorspronkelijk het geval en ook bedoeld was, dan is daar nog begrip voor op te brengen. Gebeurt dit nog steeds maar dan met een handelstekort, zoals het geval is sinds de 60-70’er jaren, dan is het niet zo moeilijk te begrijpen dat dit verkeerd ging lopen. De Gaulle heeft het daar in zijn beroemde rede echt to-the-point over gehad. We zaten er allemaal bij en keken ernaar, maar zo het zich laat aanzien heeft niemand het toen echt begrepen. Anders was het wel anders gelopen. En nu zitten we met een overvloed aan allerlei financiële trucjes opgescheept, waaruit ook de echt belangrijke mensen geen wijs meer kunnen worden. Je kan het ze haast niet kwalijk nemen.
      Waar je me mee verbaasde was het begin van je verhaal en dat hij daarop zijn uitgangspunten geformuleerd had. Zo had ik het nog nooit uitgelegd gekregen en dat terwijl dit wel erg logisch overkomt.

      • Uiteindelijk is de slotsom altijd dezelfde, oplossingen zijn technisch denkbaar maar het is een kwestie van besluitvorming om ze ook praktisch uit te voeren. Deze of gene keuze maakt echter wel een hemelsbreed verschil. Het is kiezen tussen miljoenen mensen iets wijsmaken dat strikt economisch niet klopt of een andere boodschap brengen, eenvoudiger kan haast niet. En dat is een zwaar moreel dilemma, een zaak van mensenrechten zoals (oa) Castells ook tracht mee te geven. De economische geldtrein buldert verder alsof er nooit een boek geschreven werd, het geeft te denken.

      • Easymoney

        Economen baseren hun Theorieën, of modellen aan de hand de subjectieve en objectieve werkelijkheid. Het is natuurlijk ook mogelijk, om achter je bureau een theoretische model te bedenken.
        Keynes heeft zijn theorie, en dat geldt eigenlijk voor iedere econoom, niet uit de lucht gegrepen. Zijn opvoeding (zijn vader was econoom), scholing, vooral vriendenkring, en werkomgeving kun je meenemen in het proces dat vooraf ging aan de vorming van zijn Theorie. Ook hij zag natuurlijk hoe overheden al dan niet gestructureerd omgingen met hun eigen overheidsfinanciën.
        Hij heeft er een volledig economische theorie ontwikkelt met de daarbij behorende veronderstellingen en uitgangspunten. Ik denk dat als hij het boek nu zou schrijven, kwam hij tot andere inzichten. Al kan ik deze stelling niet bewijzen.
        Ik zie de leer van de economie als een soort voortschrijdende inzicht. Ook Karl Marx was in zijn tijd vooruitstrevend. Maar, 25 jaar na zijn boek, is zijn stelling te niet gedaan door Carl Menger. Echter, is er belangrijke informatie ontwikkeld over het begrip arbeid, geld, winst en ondernemerschap.
        Om economische systemen te begrijpen dien je deze op zich zelf te beoordelen. Andere systemen erbij betrekken zoals politiek, is lastig omdat deze inbreuk maken op de veronderstellingen en uitgangspunten die bij een model horen. Wat u beschrijft is een machtsspel tussen landen, waarbij economie (geldhoeveelheid en rente) als een wapen wordt gebruikt.

        • Inderdaad Easymoney, iets verder kom je dan uit bij psychologie, met een moeilijk woord praxeologie. We kunnen steeds verder gaan maar finaal is het nuchter waarneembaar dat rente absurd is. We hebben rente helemaal niet nodig om een gezond monetair beleid te voeren. Het herstel van onze economie gaat grotendeels over het elimineren van een aantal elementen die dat verhinderen, typisch inflatoir waardoor ons een heldere kijk op economie onthouden wordt. En zo kom je uit bij biflatie dat als een katalysator kan fungeren bij dit herstelproces.

    • bertus

      Precies,de theorie van Keynes zou kunnen werken in een gezonde financiële maatschappij die te maken zou krijgen met een flinke dip. Het huidige financiële systeem is compleet verrot en totaal uit balans. De hoeveelheid nieuw ongedekt geld in het systeem en de totale schuldenlast is totaal niet in verhouding tot het mogelijke positieve effect van de theorie van Keynes. De huidige situatie heeft deze beste man ook nooit kunnen bedenken. De Oostenrijkse school lijkt me op termijn de meeste kans van uitvoering te hebben.

      • Inderdaad Bertus, ik zou enkel willen nuanceren bij ‘ongedekt’ maar weet niet vanuit welke context je dit beschouwt. Geld hoeft niet ‘gedekt’ te worden omwille van z’n neutraliteit. Als het gedekt wordt door een schuld dan spreken we een andere taal, in dat geval gaat het over het dogma ‘geld=schuld’.

        • bertus

          Beste Werner, mijn overtuiging is,dat al het geld gedekt is door goud,zilver,olie.economische groei op iet anders tastbaars,anders is/wordt een munt ongeloofwaardig en waardeloos. Overheden,bedrijven en burgers zouden ook geen grote schulden meer mogen maken,eerst verdienen om te investeren. Hiermee wordt ook een resoluut einde gemaakt aan de derivaten handel,overheids tekorten/schulden,decadente consumenten leningen/kredieten,welzijn ongelijkheid,terreur van handelsbanken(futures),verspilling,vernieling van de natuur/milieu,slavenarbeid,enz enz. Voor het zover is,zal er nog heel veel water door de Amazonerivier stromen,maar het kan ook sneller,als meer mensen de juiste keuzen maken.

          • Beste Bertus, zal je moeten teleurstellen maar geld wordt werkelijk door niets gedekt. Geld wordt pas iets waard op basis van vertrouwen en de afspraken die we daar over maken. Dit is een geheel subjectief gegeven, een zaak van de psyche en waardering. Ook schulden zijn morgen allemaal weg als we die beslissing nemen, dat zijn slechts virtuele getallen op een balans. Het is zoals je terecht aangeeft, een kwestie van menselijke keuze en toepassen van wat mogelijk is.

  • Yoep

    Jaja, eindelijk iemand die een beetje nadenkt over poen. Zij het – daar moet ik Peter en Madman wel gelijk aan geven – dat het taalgebruik wel wat minder afstandelijk mag herr Werner…!

    Maar mijn credo is toch altijd wel geweest: ‘Waarom geld schaars houden in een wereld zonder schaarste?’ Zoals Alan Watts geld ooit vergeleek met ‘inches’: een maat of maatsoort waarvan er natuurlijk nooit te weinig mag en kan zijn. Watts: ‘ze stoppen toch ook nooit met het bouwen van een gebouw omdat de inches op zijn?!’ Op dezelfde manier is het getikt om geld schaars te houden en het hele eco-raderwerk knarsend tot stilstand te laten komen.

    Wat dus in wezen een pleidooi is om iedereen gewoon een handje gratis geld te geven…
    … en als dat op is weer een handje gratis geld…
    … en zo verder.

    Maar ja, er zijn in deze wereld nog steeds mensen die vinden dat de mens hoort te lijden. En dat voor niks de zon op gaat. Wat BS is, want in de moderne wereld gaat alles gratis op. En er gaat steeds meer gratis op. Robotje voor dit, robotje voor dat.

    Het probleem is alleen dat als je mensen steeds gratis geld geeft, een hoop genegen zijn de hele dag in hun nest te blijven liggen. Daar dacht ik ooit anders over omdat ik me niet kon voorstellen dat iemand ijn tijd zou vergooien voor niksnutterij. Maar inmiddels weet ik beter: een hoop lui doen niks liever dan de hele dag in hun nest blijven liggen.

    Maar daar heeft de natuur een oplossing voor gevonden:

    … doorliggen …

    Oftewel: het afsterven en rudimentair worden van bepaalde zaken.

    Heeft verder niemand last van.

    Wat wel een probleem kan worden, is dat teveel vrije tijd kan leiden tot een bepaalde onderdruk in de hersenpan. Zo is bekend dat lui met teveel vrije tijd allemaal vage theorieen gaan verzinnen. Want die hersenen zijn bedoeld om problemen op te lossen. Als er geen problemen meer zijn, slaan ze op hol. Of ze gaan problemen verzinnen.

    Dat is net als in de ruimte, waar astronauten botontkalking krijgen. Als je iedereen problemen ontneemt, krijgt iedereen ‘ont-hersening’. Dus zoals astronauten dan maar wat gaan gymen in de ruimte, moeten we op aarde kunstmatig problemen gaan creeren.

    Sudokuutjes oplossen of zo…

    … of, zoals nu doen alsof er geen alternatieven zijn voor olie of geld schaars houden.

    Dat is hetzelfde als kunstmatige zwaartekracht voor astronauten. Kunstmatige problemen.

    En bovendien moet Eijffinger ook af en toe voor de TV. Dat heppie nodig namelijk. Das zijn behoefte. Daar leeft ie op. En Sweder van Wijnbergen mot ook af en toe iets serieus kunnen zeggen tegen die hersenloze van Buitenhof. Dus hebben ze zoiets als ‘economie’ verzonnen. Voor de kunstmatige problemen. Tegen de ont-hersening.

    Maar in wezen is dat natuurlijk allemaal niet nodig.

    En dat stipuleert herr Werner thans eventjes in bepaalde bewoordingen die – zoals Madman c.s. terecht stellen – een bepaalde mate van onnavolgbaarheid hebben.

    • Beste Yoep, elk waarachtig econoom weet dat er in een economie nooit schaarste kan zijn aan geld, als we dat aan de bron mismeesteren dan krijg je allerhande neveneffecten zoals we ze nu zien. We kunnen ons bezighouden (1) met de neveneffecten of (2) met de bron van het probleem. Naargelang keuze krijg je een ‘mismatch’ in de dialoog, dit betekent dat verschillende denkkaders elkaar kruisen met de turbulentie die daar inherent bij hoort. Gelukkig hebben we dat zelf niet verzonnen, het werkt nu eenmaal zo.

      • bertus

        Re,op jouw reactie van 6 maart 2015 09:53. Al het fysieke goud en zilver is niet plots in een diepzee trog gedumpt of de ruimte in geschoten. Bij het ontstaan van de banken brachten mensen hun goud in bewaring bij deze banken en kregen daar een schuldbewijs voor. Deze waren of werden aan toonder. Ons huidige geld is ook een waardepapier aan toonder. Dat het niet meer de dekking heeft van weleer is een ander verhaal,maar zo ging dat ook met het goud dat in bewaring/verzekering was gegeven bij de banken die meerdere schuldbewijzen gingen uitgeven op een ander zijn goud.

        • Idd Bertus, dat is evolutionair zo gegroeid. Als alles goed gaat dan spreekt niemand over die ‘dekking’ omdat het irrelevant is. Uiteindelijk is het dat ook aangezien geld uit het ‘niets’ komt, dat is de ware dekking maar voor het strikt lineaire denken moeilijk te bevatten. Star dualisme laat natuurlijk anders vermoeden maar dat is een andere kwestie (alhoewel).

    • bertus

      Bij de invoering van een wettelijk onvoorwaardelijk basisinkomen,waar een aantal landen hard over nadenken (waaronder Zwitserland), heeft niemand meer het recht om over een ander te oordelen.
      Een groot aantal voorzieningen en instellingen worden hiermee afgeschaft en een groot gedeelte van dit inkomen komt weer terug bij de overheid via accijnzen.
      Met verplicht uren werken p.w voor een inkomen is het net als met opvoeding en omgang met opgroeiende kinderen in veel gezinnen.
      Alles wat ouders willen dat het kind moet doen dat wil dat kind niet ( eten,naar bed,tanden poetsen,wassen,klusjes doen,huiswerk,op tijd thuis,enz enz).
      Dat komt omdat kinderen nog een aangeboren vrije wil hebben,die nog niet gebroken is door ouders en de maatschappij en loopt het kind als hij zelfstandig is zo vaak tegen allerlei problemen en frustratie aan.
      Een mens die niets onder dwang opgelegd krijgt en een vrije keuze heeft zal op een zeker moment eigen initiatieven gaan ontwikkelen die uit hem/haar zelf boven komen.
      Bijna elk mens wil wel iets gaan doen in zijn leven,dat is een mens eigen.
      Iedereen behoort zich wel aan sociaal maatschappelijke regels te houden die op echte democratische wijze zijn vastgelegd op straffe bij overtreding.