Alan Greenspan: Schuld is vooruitgang

41

Bij deze introduceren we een nieuwe schrijver. Martijn had al eerder test artikelen geschreven en deze vielen in goede aarde. Hij gaat daarom vanaf heden onder zijn eigen naam verder op Biflatie.nl. | Vlak voordat de eerste tekenen van de kredietcrisis in 2007-2009 aan de oppervlakte verschenen, stopte  Alan Greenspan op 31 januari 2006 als 13e voorzitter van de Amerikaanse Federal Reserve Bank (Fed). Gedurende zijn termijn als één van de machtigste personen ter wereld, gaf hij zelden een interview. Nu de Fed zich onder zijn opvolger Ben Bernanke opwerpt als redder van het financieel systeem in een poging de wereld te behoeden voor een tweede Grote Depressie, is de bekendheid van de Fed onder het publiek aanzienlijk toegenomen, evenals het aantal critici.

greenspan

Verzet tegen de FED

Critici van de Fed zijn er natuurlijk altijd geweest, maar hun schreeuw om aandacht is onder het Amerikaanse publiek betrekkelijk recentelijk pas gehoord, namelijk tijdens het uitbreken van de kredietcrisis en de presidentiële campagnes van Ron Paul in 2008 en 2012. Toen Greenspan in 2007 zijn net verkregen vrije tijd gebruikte om een boek te schrijven over de inzichten die hij had opgedaan als Fed-voorzitter, leek er nog weinig aan de hand in economisch opzicht. De wereld maakte zich toen drukker om 11 september en de daaropvolgende oorlogen in het Midden-Oosten. Greenspan had de wereld een gunst bewezen door daadkrachtig op te treden tegen de dreigende recessie volgend op het uiteenspatten van de internetbubbel.

The Age of Turbulence

In het boek The Age of Turbulence beschrijft de net gepensioneerde Maestro niet alleen alle inzichten die hij opgedaan, maar Greenspan gaat ook in op de critici die hem erop wezen dat de schuld van huishoudens relatief groot was ten opzichte van hun inkomen. Deze accumulatie van schuld onder huishoudens bleek één van de primaire oorzaken van het opblazen van de Amerikaanse huizenmarkt, maar volgens Greenspan waren deze angsten ongegrond want ze ‘’[…] negeerden een fundamenteel kenmerk van de moderne tijd: in een markteconomie gaat een stijging van schuld hand in hand met vooruitgang’’. (Alan Greenspan, The Age of Turbulence. Adventures in a new world (Londen 2007), 347.) Wat brengt Greenspan ertoe om zoiets te beweren?

Fiduciair geldsysteem

Met de moderne tijd bedoelt Greenspan het fiduciair geldsysteem waar al het geld dat in omloop is in de economie door leningen in het systeem zijn gekomen. Geld ontstaat doordat het geleend wordt door banken aan overheden, bedrijven of huishoudens. Als een economie groeit, vinden er meer transacties plaats waardoor aangenomen wordt dat de behoefte naar geld stijgt. De stijging van niet-financiële schuld is dus volgens Greenspan simpelweg een gevolg van de groeiende economische activiteit. Vandaar dat volgens hem een groeiende schuldenlast vooruitgang betekende.

Speculatie en bubbels

Wat Greenspan niet bevatte was dat dit extra geld gebruikt kan worden voor speculatie en het opblazen van bubbels. Ze gingen ervan uit dat consumenten en bedrijven rationele verwachtingen hebben over de toekomst. Het uitgangspunt in de theorie van rationele verwachtingen is dat het merendeel van de consumenten en bedrijven de toekomst juist kunnen voorspellen. Al de schuld, en dus het geld, dat werd gecreëerd zouden rendabel geïnvesteerd worden, waardoor de schulden met de toekomstige winsten eenvoudig  zouden kunnen worden afbetaald. Faillissementen en afschrijvingen kunnen dus gewoonweg niet plaatsvinden, omdat vrijwel iedereen een correcte inschatting kan maken van de toekomst.

Absurde uitspraken

Door dit soort theorieën zijn geld, schuld en banken niet opgenomen in veel (neoklassieke) macro-economische modellen die de Fed, maar ook het Centraal Planbureau (CPB) hanteren. Zij doen alsof banken niet bestaan, markten altijd evenwichtig zijn en geld/schuld er niet toe doen. Het is daarom niet vreemd dat deze modellen (en dus ook de Fed en het CPB) hopeloos slecht de kredietcrisis konden voorspellen en Greenspan dergelijke absurde uitspraken kon doen.

Over deze schrijver

Studeert geschiedenis aan de Universiteit van Groningen. Geïnteresseerd in economische theorie, financiële markten en geopolitieke ontwikkelingen.