Debet aan schuldbeladen maatschappij

58

Ondanks de luxe van de welvaartsmaatschappij om ons heen en de vrijheid waarin we leven, is er wel degelijk een andere kant, of beter gezegd, een onderkant in onze samenleving. We leggen de ellende alleen niet zo makkelijk aan de oppervlakte want we leven nu eenmaal in een (westerse) wereld van overdaad en daarin zou het ons allen maatschappelijk gezien goed moeten gaan toch? We kennen natuurlijk allemaal onze eigen problemen en beslommeringen die voornamelijk op het persoonlijke vlak liggen. Geluk en onmin in de liefde en andere emotie. Allemaal privézaken die strikt persoonlijk zijn. Toch kunnen we hier een kanttekening bij maken. Veel persoonlijk leed wordt namelijk veroorzaakt door financiële ellende. Daar staan we niet zo direct bij stil, maar in deze maatschappij van luxe en overvloed is de grote verleiding vaak de grootste veroorzaker van veel financieel leed en daaraan gekoppeld persoonlijk drama. Even geen geld meer? Vaak is een pé-elletje zo afgesloten.

schulden

Schuldencrisis wordt nationale ramp

Ondanks de (macro) kredietcrisis van 2009 schijnt het nog heel gemakkelijk te zijn om via een doorlopend (micro) krediet of persoonlijke lening bedragen te verkrijgen om daarmee luxe goederen te kopen. De marktonderzoeker Experian maakte via een publicatie in het AD onlangs bekend dat een stijgend aantal mensen zich onnodig in de schulden steken om producten te kopen die ze niet per se nodig hebben. De grote verleiding dus. Vooral huishoudens uit de achterstandswijken van de grote steden lenen meer dan ze zich kunnen veroorloven. Jonge en vaak laag opgeleide gezinnen kopen van het geleende geld luxe goederen als auto’s, plasmaschermen en reizen. De rente- en aflossingsverplichtingen tasten hun netto koopkracht aan met als gevolg dat het aantal gezinnen met problematische schulden is gestegen van 176.000 naar 210.000. Een groei van bijna 20 procent. Als dit de trend is dan staat ons polderlandje nog veel financiële ellende te wachten.

Steeds meer schulden

Doen we er nog een schepje bovenop door te verwijzen naar een publicatie van de Vereniging voor Schuldhulpverlening en Sociaal Bankieren (NVVK). Deze club zegt dat het afgelopen jaar al 90.000 mensen met een gemiddelde schuld van 38.000 euro zich hebben gemeld bij hulpinstanties. Een verdubbeling in enkele jaren. Uiteraard kunnen we niet om de 1,3 miljoen huishoudens heen die hun hypotheek onder water hebben staan. Voor het gemak vergeten we even de staatsschuld van 452 miljard. Tellen we de krediet-ellende en de hypotheken-sores bij elkaar op dan kunnen we terecht spreken over een schuldencrisis van nationale omvang met een status van een nationale ramp. Alleen zal deze benaming er nooit aan worden gegeven in de mainstream media. We zijn gekke Gerritje niet. We gaan beslist niet op internationaal niveau roepen dat we weer een kredietcrisis hebben. Kom op zeg, die hebben we al gehad in 2009? Het gaat nu allemaal weer beter toch? Schulden horen er nu eenmaal bij in deze ‘welvaart-gebouwd-op-schuld-maatschappij’. Dat we nu juist schulden moeten gaan aflossen in een tijd dat het even wat minder gaat. moeten we op de koop toenemen. Deze woordspeling is heel bewust, want dit gezegde betekent namelijk: een onbedoeld gevolg accepteren. We moeten nu, anno 2014 en nog vele jaren hierna, aanvaarden dat we onze geleende welvaart gaan afbetalen met alle gevolgen van dien.

Financiële problemen oorzaak van persoonlijk drama

De gevolgen van onze aflossingsverplichting zijn al goed zichtbaar, alleen onderkennen we deze niet. Het aflossen van schuld en de daaraan gekoppelde rentebetalingen verlagen de koopkracht. Hoe meer schuld in Nederland , hoeveel minder koopkracht, is een logische gevolgtrekking. Een lager te besteden inkomen is vaak voer voor een stevige discussie tussen de verschillende gezinsleden met allemaal hun eigen wensen. Wat te denken van de vele gruwelijke gezinsdrama’s die extreem toenemen en de voorpagina’s ontsieren van onze dagbladen. Was zoiets een aantal jaren geleden nog een hoge uitzondering, de laatste tijd wordt het een bijna wekelijks drama dat weer een landgenoot z’n gezin meeneemt naar het hiernamaals. Totaal doorgedraaid door alle rampspoed waarin de persoon of het gezin terecht is gekomen. Tegelijk is ook het aantal personen die alleen zichzelf van het leven beroven de laatste jaren dramatisch toegenomen. Vanaf 2008 tot en met 2013 is het aantal zelfmoorden met 30% gestegen. In 2013 piepten 1753 mensen er tussen uit. Dat financiële problemen hieraan vaak ten grondslag liggen mag wel duidelijk zijn. De oorzaak van persoonlijke tragedies worden nooit diepgaand belicht in onze vaderlandse pers. We moeten er naar gissen. Vaak blijkt uit de voorgeschiedenis dat veel problemen direct dan wel indirect worden veroorzaakt door financiële problemen / ons financiële systeem.

Minder, minder, minder…

Een kapitalistisch systeem wat is gebaseerd op groei betekent meestal dat we flink ons best moeten doen om telkens wat meer te verdienen om ons hoofd boven water te houden. Geert Wilders heeft ten dele gelijk met z’n kreet “minder, minder, minder.” We zitten in een tijdperk dat we met minder genoegen moeten nemen op diverse fronten. Maar nog altijd laten we ons verleiden om al die leuke spullen te kopen die via de mediareclame over ons heen worden gestort. In de race van de grote verleiding zijn er uiteraard veel afvallers, of zo u wilt, verliezers. Daarvan zijn er 2 groepen. De ene groep zegt “bekijk het maar, hier doe ik niet meer aan mee, ik leef lekker m’n eigen leven en doe wat ik doe en iedereen kan me de kont kussen.”

Een onomkeerbaar proces

Een andere groep heeft het gevoel dat ze gefaald hebben in de maalstroom van een prestatiegerichte maatschappij en zakken geestelijk in en bezorgen de GGZ handen vol werk. Onze maatschappij kent op deze manier veel afvallers en het worden er alsmaar meer. Want gaandeweg raakt de balans in deze kapitalistische welvaart-gebouwd-op-schuld-maatschappij steeds meer uit z’n evenwicht. De rijken worden rijker en de armen worden armer. Dit fenomeen wordt inmiddels massaal onderkend en in veel maatschappelijke discussies steeds vaker benoemd. Echter lijkt het een onomkeerbaar proces, want tot op heden lijkt niets en ook niemand in staat om de boel op het laatste moment nog ten goede te keren. De echte doordenkers zullen al lang snappen dat een dergelijk complex en zich wereldwijd voltrekkend proces eenvoudigweg niet valt te stuiten.

Menselijk ingrijpen faalt

Het menselijk ingrijpen in ons complexe systeem, wat momenteel volop gebeurt via centrale banken en overheden, zal uiteindelijk op verzet stuiten door het systeem zelf. Het is net als bij een computer. Na verloop van tijd is de machine door allerlei ingrepen zo traag geworden dat een herstart vanaf fabrieksinstelling noodzakelijk is. We weten allemaal dat we vlak voor een herstart veel “dingen” moeten veilig stellen. Ondanks dat we er min of meer gewillig naar toe werken is de beslissing voor de reset toch altijd weer op een onverwacht of verkeerd moment. Hoe complexer het systeem, hoe moeilijker het is om te besluiten voor een reset. De mens zal het zo lang mogelijk uit willen stellen omdat de mens maar een radertje is in het geheel en als zodanig niet eens beslissingsbevoegd is, zoals centrale banken denken dat wel te zijn.

Onbalans mondt uit in klassenstrijd

Helaas, het is niet anders, we gaan het meemaken. Wanneer? Dat ligt aan u. Als we nu met ons allen besluiten om veel geld uit te gaan geven, zoals ooit Mark Rutte ons adviseerde in de veronderstelling daarmee de hele economie uit het moeras te trekken. Maar helaas, de grote meute heeft het geld niet meer in handen om te laten rollen. Het grote geld is namelijk in bezit van de 10 procent elite. Wanneer de volkshuishouding geld nodig heeft om de boel draaiend te houden dan moet het (grote) geld worden los geweekt van die kleine club rijksten der aarde. Maar de kip die broedt op z’n ei haal je er niet makkelijk van af. Dus forget it. De maatschappij is uit balans, dat is volkomen duidelijk. Het besef dat dit werkelijk zo is leeft nog niet bij de grote meute. De volksopstand lijkt nog ver weg. Maar als de controverse tussen arm en rijk alleen maar groeit zal uiteindelijk de tegenstelling door z’n enorme onevenwichtigheid uitmonden in een klassenstrijd. Zonder het te beseffen is deze in feite al gaande. Wat te denken van het collectieve (voetbal)supportersgedrag van de laatste tijd. Is dit niet een vorm van verzet tegen het gezaghebbende establishment? Het gaat niet meer om het voetbal. Het gaat meestal om kansloze jeugd die in grote getale hun ontevredenheid uiten tegen het gevestigde gezag. Ze gaan niet voor het leuke voetbalspelletje maar voor de strijd, spanning en sensatie tussen revancherende supporters die allemaal één ding gemeen hebben. Het leven in volksbuurten en achterstandswijken zonder toekomst. Sensatie vind je nog in de buurt van voetbalstadions waar tegenstanders elkaar ontmoeten. Daar kun je lekker matten met de ME en kun je je opgekropte woede kwijt tegen alles en nog wat wat boven jou staat. Je hebt lak aan de overheid in politie-uniformen en kunt eindelijk je agressie kwijt.

Wanneer begint de volkswoede?

Allemaal de gevolgen van onze mooie welvaartsmaatschappij in een stevige onbalans. We beseffen het misschien niet echt, maar de foute structuur in onze maatschappij wreekt zich op deze wijze. De volkswoede begint vaak op een plaats waar we niet direct een verband leggen met de weeffouten in ons financieel systeem, maar waarin feitelijk wel de basis ligt van veel onvrede. Daarom wordt via agressief gedrag afgereageerd op de vertegenwoordigers van het foute systeem, de overheid, de banken en de multinationals. Zo kunnen we nog wel verder zoeken naar meer gevolgen van het huidige deficit van ons kapitalistisch systeem, die ongetwijfeld volop aanwezig zijn maar waar we vaak niet eens bij stil staan. Het borrelt in ons moerassige polderlandje, maar het komt nog niet echt naar boven. Ach ja, na ons de zondvloed.

Gerrit Welbergen

Over deze schrijver

Gerrit heeft het unieke vermogen om helder en zorgvuldig een uiteenzetting te geven over de economische ontwikkelingen in voornamelijk het Hollandse polderlandschap. Hij doet dat vanuit een burgerlijke nuchterheid en maatschappelijke betrokkenheid.