De hopeloze strijd tegen deflatie

163

Centrale banken van de diverse continenten staan al jarenlang sterk in de belangstelling bij beleggers. Op belangrijke vergaderingen waar beleidsbeslissingen worden genomen staat een horde journalisten op de persconferentie als er weer geldverruimende maatregelen wereldkundig worden gemaakt. Meestal veren de financiële markten nog iets op als de vaak vooraf ingeprijste voorzieningen blijken mee te vallen. Beleggers kijken er reikhalzend naar uit, verslaafd als ze zijn aan het bijna gratis geld. Banken halen opgelucht adem als wederom de rente wordt verlaagd en als gevolg daarvan hun beurswaarde weer omhoog koerst. De bijnaam van de president van de ECB, althans zoals ik Draghi ben gaan noemen, doet de naam ‘Draaki’ heel veel eer aan. Het is natuurlijk een monsterlijke beslissing om voor de zoveelste keer in ongeveer 7 jaar de (centrale) rente te verlagen. Het argument om daarmee inflatie aan te jagen gaat al lang niet meer op. Het is overduidelijk gebleken dat juist het tegengestelde gebeurt.

Deflatie gaat samen met kapitaalvernietiging

Een tijdperk van deflatie heeft zijn intrede gedaan. Doordat centrale banken negatieve rente berekenen aan de banken en ook de rente op veel staatsleningen al negatief is, is er sprake van een stukje kapitaalvernietiging. Om maar niet te spreken over het effect van de lage rente op spaartegoeden en pensioenvermogen. Ook deze vermogens staan onder druk. De trend geeft aan dat zelfs negatieve rente op (hoge) spaartegoeden aanstaande is. Kapitaalvernietiging gaat hand in hand met deflatie. Door vermindering van het aantal in omloop zijnde bankbiljetten verhoogt de geldwaarde en zien we een daling van het prijspeil. Ook wordt deflatie veroorzaakt door prijsdaling van zo ongeveer alle grondstoffen inclusief olie. Het lijkt wel of het dubbel opgaat. In ieder geval zal er een versterkend effect optreden doordat consumenten uitstelgedrag gaan vertonen in de verwachting dat prijzen en rente nog verder zouden kunnen dalen. De rente is al 7 jaar aan het dalen, dus waarom niet nog lager? En waarom niet negatief volgens het puur theoretisch denkmodel van centrale banken die alleen systematisch handelen en niet denken aan de schade die wordt aangericht aan vermogens van burgers en consumenten. Het systematisch denkpatroon zal waarschijnlijk niet losgelaten worden omdat er grote angst heerst dat het fiat-geldsysteem instort wanneer een contrair beleid wordt gevoerd.

Schuldaflossing

Er is nog meer wat duidt op een afname van de in omloop zijnde bankbiljetten. Er zijn veel huiseigenaren met aflossingsvrije hypotheken die ‘m beginnen te knijpen. Nu er geen inflatie meer is gaan hypothecaire schulden meer en meer drukken op het huishoud-inkomen en wordt je wel gedwongen om af te lossen. Of het moet al zo zijn dat de waarde van de woning de schuld ruim overtreft en dat er niet meer sprake is van een (zwaar) drukkende maandlast. Het is bekend dat bij naderende deflatie veel schuldenaren extra aflossen op hun hypotheekschulden maar ook op consumptieve kredieten. In tijden van inflatie was de noodzaak daartoe niet direct aanwezig en werd extra aflossen zelfs door sommige financieel adviseurs afgeraden omdat het belastingvoordeel op de hypotheekrente-aftrek dan minder werd. Hoe naïef zou je nu zeggen. Extra aflossen op alle soorten van leningen brengt wel met zich mee dat deze bedragen door de banken op de leningen worden afgeboekt. Dat is een puur boekhoudkundige afschrijving waarbij een bedrag uit het huishouden, dus uit het financiële circuit, wordt gehaald en bij de bank niet in het laatje wordt gelegd maar verdwijnt op de balans. Alleen wanneer iemand een nieuwe lening aangaat wordt een bedrag op de balans als vordering bijgeschreven en komt dat bedrag ter beschikking voor consumptieve doeleinden. Dus voor een woning, caravan of nieuwe bolide. Nieuwe hypothecaire leningen zijn tegenwoordig voornamelijk op annuïteitenbasis of lineair waarbij direct maandelijks wordt afgelost. Dus, en met nieuwe hypotheken, en met extra aflossingen op oude leningen, wordt hoe dan ook extra geld uit de economie gehaald in een tijdperk van deflatie. Naar mijn mening betekent dit dat er minder geld voor consumptie beschikbaar is. Niet voor niets klaagt het MKB over een krimpende omzet. Niet voor niets is de Baltic Dry Index sterk gedaald door afnemende wereldhandel. Alle “welvaart-gebouwd-op-schuld-economieën” proberen nu hun schulden te verkleinen met alle mogelijke middelen die centrale banken en politici voor handen hebben. Is het niet het rente-instrument, dan is het wel door het devalueren van de diverse munteenheden. Een valutaoorlog dus.

Met nieuw verdienmodel gaan banken wankelen

Nu de rente aanhoudend blijft dalen kunnen we ons afvragen of het zin heeft om te sparen. Een spaarrekening waar nauwelijks nog rente op wordt bijgeschreven heeft weinig toegevoegde waarde naast je lopende rekening. De enige reden om geld bij de bank te stallen zou kunnen zijn de angst voor diefstal of overvallen. Mogelijk dat sommige spaarders het er voor over hebben om daarvoor te betalen. “Pas jij even op mijn geld, dan krijg je een beloning.” Oké, het begrip bewaarloon is bekend in de situatie dat we de bank betalen voor het bewaren van bijvoorbeeld effecten. Dan worden daarvoor handelingen verricht zoals de coupon- en dividendbetalingen, uitlotingen, etc. Maar het feit dat we straks gaan betalen voor het oppassen op onze centen is de omgekeerde wereld. Het nieuwe normaal zal nooit worden geaccepteerd door de spaarzame burgers die gewend waren een fatsoenlijke rente te ontvangen voor het uitgeleende geld aan de bank. De vraag naar kluizen rijst al de pan uit. De bank had een verdienmodel door het vergoeden van een rentebedrag op het inlenen van spaargeld en vervolgens uitlenen tegen een hogere rentevergoeding. Door het invoeren van negatieve rente zal het nieuwe gedwongen opgelegde ‘verliesmodel’ door Draaki uiteindelijk de banken doen wankelen. Het is een uitgemaakte zaak dat spaarders die nauwelijks of geen rente meer ontvangen juist nu (thuis) extra geld opzij leggen om het gemis aan rente te compenseren. Conclusie: nog meer deflatie! Consumenten gaan minder uitgeven en om toch klanten te trekken gaan prijzen nog verder omlaag. De bekende neergaande spiraal.

Edele metalen

Een alternatief voor sparen is de aankoop van fysieke edelmetalen. De wakkere burgers die inzien dat het einde van een fiat-geldsysteem in zicht is goud en zilver kopen. Vooral de leveranciers van gouden en zilveren munten hebben gouden tijden nu. Bij het wegvallen van vertrouwen in een geldsysteem bestaat de kans dat bij het uitbreken van een systeemcrisis er een ruilhandel ontstaat in de overgang naar een nieuw (goudgedekt) geldsysteem. In een dergelijke chaotische periode bewijzen vooral zilveren munten hun waarde als betaalmiddel vanwege hun evenredig lagere waarde t.o.v. gouden munten. Een website als GoudVergelijken.nl zou in de nabije toekomst wel eens op een stijgend aantal bezoekers mogen rekenen.

Piet Pineut

Share on Facebook0Share on Google+0Tweet about this on Twitter0Share on LinkedIn0

Over deze schrijver

Gerrit heeft het unieke vermogen om helder en zorgvuldig een uiteenzetting te geven over de economische ontwikkelingen in voornamelijk het Hollandse polderlandschap. Hij doet dat vanuit een burgerlijke nuchterheid en maatschappelijke betrokkenheid.