Economisch noodweer: de vertrouwenscrisis

102

Turbulentie

Het is erg onstuimig op de wereldwijde financiële markten. Er zijn zoveel luchtwervelingen in onze maatschappelijke atmosfeer dat het niet anders kan dan dat deze op een goed, of beter gezegd verkeerd moment, tot ontlading moet komen. Het is net als met een voorspeld noodweer. Nooit weten we hoe precies en op welke plek de onweersbui schade kan aanrichten. Door blikseminslag of een windhoos. Toch worden we gewaarschuwd, zoals het KNMI dat tegenwoordig heel modern doet, met een code geel, oranje of rood. Wel zo prettig in deze turbulente tijd.

Economisch noodweer: de vertrouwenscrisis

Ik vind dat onze economie wat dat betreft heel goed te vergelijken is met de gedragingen van het weer in ons transformerend klimaat. De economische wetenschap is net als de natuurwetenschap altijd aan veranderingen onderhevig. Economische wetmatigheden die in het verleden zijn gepasseerd betekenen geen garantie voor de toekomst. Allerlei aannames en analyses op basis van eerdere gebeurtenissen worden momenteel aangepast door diverse onverwachte en onvoorspelbare voorvallen. De hedendaagse maatschappij is nu eenmaal totaal anders dan de samenleving van vroeger. Veel beursanalisten en marktvolgers zijn in januari bij de aanvang van het nieuwe beursjaar behoorlijk nerveus geworden door de grote schommelingen van de wereldwijde beursindexen. Een slechte januarimaand betekent vaak een slecht beursklimaat voor de rest van het jaar. Een vertrouwenscrisis is in de maak. Hoe spannend het gaat worden zullen we in dit kalenderjaar zeker gaan meemaken.

Sensatie of realiteit

Op ons WWW is veel info te vinden over allerlei crisis scenario’s. De kunst is om daaruit de informatie te vinden die ons de juiste analyses en de naakte waarheid vertellen. Een kwestie van nuchter beoordelen of er sprake is van objectieve- of subjectieve berichtgeving. De optimist zal zoeken naar positieve, en de pessimist naar negatieve mededelingen. De kunst is om als nuchtere realist de meestal gekleurde berichtgeving op de juiste waarde te beoordelen. Ook op het internet wordt net als in de MSM vaak sensationeel nieuws gepubliceerd. Zo werkt het nu eenmaal, proberen de aandacht te trekken door spannende koppen boven de artikels te plaatsen. Een kwestie van gezonde nuchterheid om de echte nieuwswaarde te onderscheiden. Wat ik zo links en rechts lees is toch echt wel veel negativiteit als het gaat om de verwachte economische ontwikkelingen. Met alle nuchterheid die ik bezit kan ik hieruit wel de conclusie trekken dat we moeilijke tijden tegemoet kunnen zien. Het is gewoon een optelsom van kommer en kwel die ons wordt voorgeschoteld.

De naakte waarheid

Het is altijd moeilijk om de keiharde waarheid onder ogen te zien en vooral ook om die te accepteren. We neigen al gauw naar vluchtgedrag en zullen makkelijk de schouders ophalen met de opmerking, “de soep wordt nooit zo heet gegeten als zij wordt opgediend.” Kijken we bijvoorbeeld naar het artikel van een paar weken geleden hier op Biflatie van Robert Broncel, “Grote Depressie 2.0 in volle ontwikkeling”, dan zal je in feite de schrik om het hart moeten slaan. Een goeie reactie zou kunnen zijn om jezelf en je naaste familie voor te bereiden op datgene wat komen gaat. Toch doen we dat lang niet allemaal. Aan de ene kant omdat we nog in een ontkenningsfase verkeren en denken, het zal wel meevallen, ik moet het allemaal nog zien. En aan de andere kant zien we dat het leven in de dagelijkse maalstroom gewoon verder gaat. We kijken dan niet verder dan onze neus lang is, kortzichtig zoals we zijn. We schikken ons naar de dagelijkse omstandigheden en drinken een glas, doen een plas, en denken alles blijft zoals het was. We gaan op in de massa en zien morgen wel weer verder. En zo moet het ook gaan.

Is morgen alles anders?

Stel je voor dat iedereen op hetzelfde moment denkt dat onze samenleving er morgen helemaal anders uitziet doordat het financiële circuit en de voedselketen geheel tot stilstand komt. Grote paniek in de straten, chaos en plunderingen. De totale samenleving ontwricht. Een doemscenario optima forma. De mens is een kuddedier en zal het gedrag van z’n omgeving snel overnemen. Onze overheid weet dat en zal moeten voorkomen dat de grote chaos uitbreekt en zal de massa slim manipuleren door ons via de media voor te houden dat de regering nog altijd de regie in handen heeft, maar dat we ons misschien toch wel moeten voorbereiden op een wat slechtere periode. Eerst even het zuur en daarna weer het zoet. De mondiale economie heeft nu eenmaal goeie en slechte periodes met af en toe een recessie. En dat is zo ongeveer wat onze overheid ons wijs maakt.

vertrouwenscrisis

Voorbereid

Een echte depressie 2.0 zal nooit worden aangekondigd. Voor een zware crisis worden we niet gewaarschuwd, simpelweg omdat dan direct de hele economie van de ene op de andere dag volledig kan stilvallen. Spaarders zullen massaal hun geld bij de bank opeisen en in de rij staan bij de buurtsuper om te hamsteren. Niemand denkt nog dat onze regering een directe ineenstorting zou kunnen voorkomen. Toch zal de overheid proberen de echte neergang te temporiseren maar geleidelijk aan zal de angst bij meer mensen doordringen dat er wel degelijk wat mis is en zal men zich gaan indekken en voorbereiden. De neergaande spiraal zal vanzelf gaan versnellen naarmate meer mensen wakker worden. En dat is nu de fase waar we naar mijn idee tegenaan hikken. Langzamerhand wordt duidelijk dat centrale banken de regie kwijt raken en niet meer in staat zijn om de financiële markten vol te pompen met fiatgeld en negatieve rente. Geld wat grotendeels blijft rondtollen bij de grote beleggers en nauwelijks nog in de echte economie terecht komt voor de juiste investeringen in innovatieve productielijnen en meer werkgelegenheid.

Eindspel

Het bekende eindspel van een totaal opgeblazen ‘welvaart-gedreven-op-schuld-economie’. De schuldenberg op recordhoogte en de rente op recordlaagte. Doorgaan met een negatieve rente betekent het einde. Burgers die wakker worden en zich beroofd gaan voelen wanneer spaartegoeden en pensioenen verdampen door negatieve rente. Betalen voor je eigen geld komt steeds dichterbij; op den duur ook voor de kleine spaarders. Nu de banken en grote institutionele beleggers al genoegen nemen met negatieve rente is de stap maar klein om geleidelijk aan iedereen er mee te confronteren. En o zo makkelijk als straks ook nog eens het contante geld wordt afgeschaft. Een echt deflatietijdperk zal alles van waarde mee naar beneden trekken en zal op bepaald moment gaan versnellen wanneer blijkt dat centrale banken machteloos moeten toekijken. Tenzij Yellen en Draaki ineens in blinde paniek helikoptergeld gaan rondstrooien om daarmee pijlsnel inflatie veroorzaken. We zullen dan waarschijnlijk papier en vliegtuigen tekort hebben om net als in Venezuela het drukken van papiergeld bij te kunnen houden met honderden procenten aan inflatie. Hoe we het ook wenden of keren, we zullen ongetwijfeld gaan zien dat een big reset van ons financiële systeem aanstaande is. Op welke wijze dat zich zal voltrekken, daarover zullen we van mening kunnen verschillen, maar een vlucht in goud en zilver ligt wel voor de hand.

Vertrouwenscrisis: Wegvallen van vertrouwen

Helaas zal een herstel van een ‘ernstige ziekte’ nooit pijnloos kunnen gaan. De wijze waarop het (grote) verlies van welvaart zal moeten worden genomen zal zondermeer chaotisch verlopen omdat simpelweg de massa wordt getroffen. Onvrede leidt tot chaos en we zien nu al dat het vertrouwen in bijvoorbeeld de EU behoorlijk tanende is. Teveel problemen in te korte tijd kunnen onze leiders niet aan en ongetwijfeld gaat zich dat wreken. Burgers hebben geen vertrouwen meer in hun leiders door o.a. de immigrantencrisis en de grote ongelijkheden die zich manifesteren tussen de kleine enorm verrijkte bovenlaag en de grote verarmde onderlaag in onze samenleving. Er zijn veel meer oorzaken voor een op handen zijnde vertrouwenscrisis aan te wijzen, maar die zullen denk ik in de discussie hieronder vast wel benoemd worden.

Piet Pineut

Over deze schrijver

Gerrit heeft het unieke vermogen om helder en zorgvuldig een uiteenzetting te geven over de economische ontwikkelingen in voornamelijk het Hollandse polderlandschap. Hij doet dat vanuit een burgerlijke nuchterheid en maatschappelijke betrokkenheid.