The Financial Mile

9

In 2006 werd de Amsterdamse Zuidas Onderneming opgericht. Onder leiding van Elco Brinkman werd een organisatie opgetuigd die uitvoering moest geven aan de infrastructuur en creatie van bouwgrond voor de bouw van o.a. 1,6 miljoen m2 kantooroppervlakte.

zuidas

Het totale Zuidas project (wonen/werken/recreëren) zal naar verwachting tussen 2035 en 2040 zijn afgerond en behelst een totale bebouwing van ruim 4,2 miljoen m2. Het zakencentrum van de Zuidas zal pas zijn definitieve contouren krijgen als de A10 ondergronds is gebracht (!) en de huidige kantoren aan weerszijden van de snelweg samensmelten via nieuwbouwkantoren bovenop de A10.

Gecentraliseerde macht

De Zuidas, die in het buitenland ‘The Financial Mile’ wordt genoemd, vormt over een lengte van ca. 1.200 meter het grootste en meest prestigieuze zakencentrum van Nederland. De grootste bedrijven zijn vooral actief in de financiële, juridische en bedrijfsadvies dienstverlening. De glazen sculpturen van deze machtige bedrijven wedijveren onderling om het hoogste, het meest milieuvriendelijke of het grootste gebouw. Aan de rand van de Zuidas vinden we nog een architectonische dwaling, die als het ware zijn ‘voet’ tussen de deur lijkt te willen zetten om nog bij grote jongens te mogen horen.

De Zuidas moet zich meten met futuristische soortgenoten als La Défènse in Parijs, Het Internationaal Zakencentrum van Moskou, The City of London en het financieel zakencentrum van Frankfurt, waar vooral de recente oplevering van het hoofdkantoor van de ECB spraakmakend is. Met een totale investering van ca. 1,5 miljard dollar is het een van de duurste gebouwen ter wereld geworden met een budgetoverschrijding van ruim 500 miljoen dollar. Volgens insiders geeft de ECB hiermee alvast het goede voorbeeld hoe gratis geld moet rollen in Europa. Uiteraard grossiert Moskou in het aantal hoogste kantoorkolossen. De Russische spierballenmentaliteit bezit met de Mercury City Tower (338,8 meter hoog) voorlopig het hoogste kantoorgebouw van de genoemde zakencentra en Moskou heeft nog het nodige vastgoedtestosteron in petto.

Paleizen van het kapitalisme

De bombastische zakencentra kijken trots uit over hun metropolen. Vanuit de nieuwe ‘paleizen van het kapitalisme’ wordt de wereld financieel veroverd. Het is het nieuwe oorlog voeren. Soldaten zijn werknemers geworden en munitie is geld geworden met de Centrale Banken als munitiefabrikanten. Maar de basis blijft hetzelfde…macht. En macht corrumpeert en maakt onaantastbaar. Dat lezen we elke dag in de media. De schandalen volgen elkaar bijna in het tempo van een mitrailleur op. Dat is ook niet verwonderlijk als je weet dat de ‘munitie’ tegenwoordig gratis wordt geleverd.

Veruit de meeste schandalen worden geschikt tegen een fractie van de werkelijke schade. Corruptie en misleiding zijn daarmee buitengewoon aantrekkelijke businessmodellen met een lage inkoopprijs en nauwelijks boetes of straffen. De schandalen vinden bovengemiddeld vaak hun oorsprong in diezelfde glazen torens. En dat begint al in een vroeg stadium. Bij de bouw van de glazen paleizen zelf.

Corruptie en zelfverrijking als fundering

Neem de bouw van die spiegelmonsters aan ‘The Financial Mile’. Net bekomen van de bouwfraude affaire tussen 1990 en 2005, deed op een novemberochtend in 2007 de Fiscale Opsporings- en Inlichtingen Dienst invallen bij meer dan 50 bedrijven en kantoren in binnen- en buitenland. Het leidde tot de grootste vastgoedfraudezaak in de geschiedenis; De Klimop-zaak. Honderden miljoenen werden via spookfacturen en smeergeld weggesluisd. Prominente ‘spelers’ in de Klimop-zaak zijn de twee Zuidas kolossen Symphony en Eurocenter Central. Op enkele kilometers rijden van de Zuidas vond vrijwel tegelijkertijd de schaamteloze verrijking plaats door de top van KPMG (hofleverancier van diensten aan de glazen paleizen) bij de bouw van hun nieuwe hoofdkantoor op 300 meter afstand van hun oude hoofdkantoor. De funderingen van de machtssymbolen van onze tijd zijn maar al te vaak doordrenkt met de stank van corruptie en zelfverrijking.

In de negentiger jaren ruilde ABN/AMRO grond en gebouwen in de gemeente Amsterdam in voor 75.000 m2 Zuidas grond. Op die grond en het later gebouwde nieuwe hoofdkantoor van ABN/AMRO kon in 2007 al een boekwinst worden gemaakt van ruim 110 miljoen euro (een saillant detail in de Fortis affaire). Uit diverse publicaties blijkt dat de verdere ontwikkeling en realisatie van Zuidas projecten is overgoten met een dikke saus van perverse zelfverrijking door een beperkte elite. Een van de auteurs van het boek Vastgoedfraude, Vasco van der Boon, heeft zelfs ooit een ‘fraudefietstocht over de Zuidas’ georganiseerd. Zijn gevolg bestond uit, jawel, Ewald Engelen met een schare studenten. Op elke hoek blijkt wel een verhaal te liggen. Van Kavelfraude tot Koopprijsmanipulatie, alles lijkt geoorloofd in het paleis van het kapitalisme.

De Zuidas levert wel meer bijzondere fenomenen op. Wat bijvoorbeeld te denken van onderzoek om de ‘logolengte’ te bepalen, waarvan dit de definitie is: Een logolengte is de lengte van beeldmerken hangend aan bedrijven, in dit geval gevestigd op de Zuid-as te Amsterdam. Het is de afstand van het beeldmerk tot aan de grond vermeerderd met “de lengte van gebeurtenissen” die voor de ontwikkeling van het logo van betekenis zijn geweest. Ik verzin het niet, het bestaat echt.

Na Geldcreatie volgt Winstcreatie

Een heel nieuw fenomeen in 2014 is dat een aanzienlijk deel van de kantoorkolossen op ‘The Financial Mile’ binnen een jaar tijd van eigenaar zijn gewisseld! In de oorlog om de financiële macht zijn het in dit geval vooral Duitse vastgoedreuzen die de ene na de andere Zuidas toren aankopen alsof het uitverkoop in de PC Hooftstraat is. De leegstand op de Zuidas blijkt zo laag en het rendement zo hoog, dat investeringen in Zuidas-kantoren momenteel zelfs de voorkeur genieten boven Londen en Parijs. Het management achter deze vastgoedfondsen is grotendeels afkomstig  van, hoe kan het ook anders, internationale banken.

In de Retail zien we momenteel dat het middensegment compleet wordt weggevaagd (o.a. failliet van Halfords, Siebel, Mexx, Oad, Polare, De Harense Smid, Free Record Shop, House of Shoes etc.). In het kantorenvastgoed is dezelfde trend gaande. De leegstand van kantoorgebouwen in het middensegment is van historische proporties. Maar tegelijk wordt de Zuidas meer waard en realiseren de ‘nieuwe’ eigenaren van de gebouwen een hoger rendement! De (financiële) macht concentreert zich nu zo sterk, dat het zelfs haar eigen winst kan creëren.

De geschiedenis herhaalt zich

De koningen en tsaren van toen zijn de CEO’s van vandaag, waarbij de politiek, al dan niet bewust, steeds meer optreedt als regeltjespolitie om de massa in bedwang te houden. En als de geschiedenis zich herhaalt en daar moet u niet gek van opkijken, dan zullen onze nazaten de glazen sculpturen ooit verwonderd gadeslaan zoals wij vandaag de paleizen van onze vroegere vorsten gadeslaan.

Verwonderd door de buitensporige architectuur en verwonderd hoe het kon gebeuren dat de massa zich (alweer) zo liet onderdrukken door een kleine elite. De vraag die overblijft is hoe onze economische revolutie er zal uitzien voordat we zover zijn en welke landen het echte herstel zullen brengen.

Over deze schrijver

Jeffrey Leichel is oprichter en voorzitter van Stichting ODIN. Deze stichting zet zich in voor de verdere ontwikkeling van onafhankelijk financieel advies in Nederland door consumenten voor te lichten en te helpen.