De maatschappij is volkomen uit balans

31

media loesjeBij het kritisch volgen van de economie valt mij op dat de mainstream media (MSM) hun uiterste best doen om een positief beeld van onze maatschappij te creëren. Er passeren doorgaans meer positieve berichten dan negatieve berichten de revue. Het theater van onze economie. Een aaneenschakeling van veel opbeurende berichtjes met soms een wat minder gunstige boodschap, maar uit het geheel moeten we opmaken dat het allemaal weer wat beter gaat. Een aantrekkende woningmarkt, een groeiende industrie, bijgestelde hogere groeicijfers van de meeste eurolanden, een aansterkende euro, dus wat willen we nog meer zo vlak voor de verkiezingen van het Europees Parlement (EP)?

Europese verkiezingen 22 mei

Daar komen we uit bij de oorzaak van de vele positieve berichten. In de aanloop van verkiezingen worden vaak mooie cijfers gepresenteerd om de burger weer moed te geven en vooral geloof en vertrouwen in de politiek. Want onze dames en heren politici hebben het samen met de bejubelde Draghi van de ECB weer mooi voor elkaar gekregen om de euro overeind te houden. Vooral in de zuidelijke EU-landen in de Europese Unie gaat het economisch weer een stuk beter. Dus een schouderklopje voor onze bestuurders via onze media is in feite het theaterstuk wat nu wordt opgevoerd. Een klein (afgedwongen) applausje van het publiek moet er voor zorgen dat we goed gemutst naar de stembus gaan straks. Zo ongeveer is de gemaakte stemming in het theater van de EU.

Uit balans

De vergelijking van onze maatschappij met een theater is een passende beeldspraak, omdat er, naar mijn bescheiden mening, een behoorlijk theaterstuk wordt opgevoerd door onze bestuurders en beleidsmakers. Door diverse ingrepen van de ECB en de FED en door allerlei belasting- en bezuinigings-maatregelen van onze politici ziet het financiële plaatje er volgens veel economen weer beter uit. Hoeveel economen betere vooruitzichten voorspellen is onduidelijk. Het vreemde vind ik namelijk dat in de MSM (dus televisie en radio) de meer positieve berichten worden gepubliceerd en de meer negatieve berichtgeving, of beter gezegd de niets verhullende en meer realistische berichtgeving, tref ik meestal aan op het internet. Daar zijn genoeg websites te vinden waarop vaak redelijk onafhankelijk wordt uitgelegd dat het nog niet allemaal hosanna is in de maatschappij waarin wij burgers ons overeind moeten houden. En met burgers bedoel ik de werkende klasse en de ondergeschoven klasse van mensen zonder werk en inkomen en werkzoekenden met een uitkering.

Op zoek naar de waarheid

Het beeld wat de laatste tientallen jaren in de westerse welvaartmaatschappij is ontstaan is het beeld van veel glitter en glamour op de media van de jetset en de showbizz. Vooral op de TV en zeker in de Telegraaf is ontzettend veel verslaggeving over onze weldadige maatschappij met al z’n pracht en praal. Dat er tegelijk een andere kant bestaat in onze onevenwichtige maatschappij deert de mediawereld niet echt, daar valt geen eer aan te behalen. Of het moet al een verdwaalde documentairemaker zijn die de andere kant van de medaille laat zien via het programma “Tegenlicht” van de VPRO. Dit soort programma’s zijn geen kijkcijferkanonnen maar belichten wel de waarheid achter de facade van onze heilzamewelvaartmaatschappij. Een maatschappij die zich veel beter wil voordoen dan ze in werkelijkheid is. Een maatschappij met extreme tegenstellingen. Een maatschappij gebouwd op een enorme schuldenbubbel. Gekochte, of beter gezegd, geleende welvaart dus. Het maatschappelijk systeem van kapitalisme is totaal doorgeschoten en gaat ten onder aan het eigen succes.

Virtuele economie groeit ten koste van reële economie

Door de ongeremde ruilverkeershuishouding is uiteindelijk een a-kapitalistisch systeem ontstaan waarin juist de bedrijven niet meer in bezit zijn van de mensen maar in het bezit van de multinationals en het grootkapitaal. Dus de 10 procent rijksten der aarde. Dat deze 10 % evenveel of inmiddels al meer bezitten dan de andere 90 % van de wereldbevolking begint zachtjes aan een beetje door te dringen bij de mensheid. Een groeiend deel komt erachter dat de ze in enige vorm van onderdrukking leven. Dat één van de definities van het kapitalisme ook al niet meer van toepassing is, namelijk: de vorm van een economische orde waarbij de kenmerken van een vrije markteconomieoverheersen, begint langzaam maar zeker echt duidelijk te worden. Er kan geen sprake zijn van een vrije markteconomie wanneer overheden en centrale banken met hun dwingend opgelegde “reddings”-maatregelen proberen een wegzakkende welvaart nieuw leven in te blazen. De geldverruimingspolitiek, waarbij het geld niet in de echte economie terecht komt maar in de virtuele economie van de beurshandel en speculatie, heeft geen effect op lange termijn. Het vele geld wat in omloop wordt gebracht gaat aan onze neuzen voorbij en de reële economie waarin u en ik ons geld moeten verdienen wordt kleiner door de krimpende geldomvang. Simpelweg doordat arbeid minder inkomen genereert door hogere belastingen en werkgelegenheid verdwijnt door aanhoudende bezuinigingsmaatregelen.

Twee geldstromen in een systeem

Het kapitalisme wordt op deze wijze als het ware in tweeën gebroken. In een virtuele en een echte economie. Dat zijn twee geldstromen binnen één economisch systeem en dat geeft na verloop van tijd een grote onevenwichtigheid. Een economie en maatschappij die uit balans raken. Vanuit de reële economie vloeit via de beleggers de laatste jaren door de lage rente steeds meer geld naar de virtuele economie door de aanhoudende hogere standen van de aandelenmarkten. Ook hierdoor groeit de onbalans. Zo zijn er nog meer factoren die er voor zorgen dat het geld in de echte economie verder krimpt. In ons eigen kikkerlandje worden er miljarden euro’s aan spaargeld gebruikt om onze enorme hypotheekschuld af te lossen. Hierdoor verkleint de balans van de bank waarop telkens een deeltje van een lening wordt afgeboekt. Ook dit geld verdwijnt uit onze reële economie. Er verdwijnt op diverse manieren geld uit onze echte economie waardoor er minder verdiencapaciteit ontstaat. De gevolgen zijn bekend. Veel lege winkel- en kantoorpanden en toenemende werkloosheid. Kortom, een maatschappij uit balans.

Verschil tussen arm en rijk wordt te groot

Aan de ene kant het grootkapitaal in bezit bij multinationals en de 10 procent elite en aan de andere kant de wegkwijnende middenklasse en de toenemende armoede bij een alsmaar groeiende onderlaag, de andere 90 procent bevolking dus. Als we beseffen dat bijvoorbeeld de marktwaarde van beursgiganten Apple en Google samen de waarde van 1 biljoen dollar overstijgen in 2014 en dat bijvoorbeeld meer dan 1400 miljardairs wereldwijd een totaal vermogen bezitten van 5,4 triljoen (in 2013) dan mag duidelijk worden hoe enorm onevenredig onze welvaart is verdeeld anno de 21ste eeuw. We kunnen ons afvragen waar deze onbalans uiteindelijk toe leidt. Geld maakt macht. Veel geld geeft veel macht. Dat geeft een enorme kracht aan het grootkapitaal. Macht en kracht spannen samen als een soort werktuigelijkheid. Door de alsmaar groeiende verwijdering tussen heel rijk en heel erg arm bouwt zich een spanningsveld op van groeiende onvrede. Op bepaald moment slaat de balans door. Het moment waarop de toestand van tegengestelde krachten elkaar niet meer opheffen zal de toestand van rust en harmonie omslaan in een toestand van beroering en ongenoegen. Soms is een klein incident genoeg om de druppel te zijn die de emmer doet overlopen. Als we om ons heen kijken dan zien we het hier en daar toch al wat druppelen. Een onweersbui kan vrij snel ontstaan en zorgt dan vaak voor veel wateroverlast.

Gerrit Welbergen

Over deze schrijver

Gerrit heeft het unieke vermogen om helder en zorgvuldig een uiteenzetting te geven over de economische ontwikkelingen in voornamelijk het Hollandse polderlandschap. Hij doet dat vanuit een burgerlijke nuchterheid en maatschappelijke betrokkenheid.