Biflatie, chaos en orde

17

Het lijkt misschien ver gezocht, in dit artikel meer info over wat we het ‘evolutionaire imperatief’ kunnen noemen, goedschiks, kwaadschiks. Wat zeggen wetenschappers over de crisis, is er iets dat we – temidden van al het strijdgewoel – flagrant over het hoofd zien? Kennisdeling is een eerste stap, geloof niets zomaar maar op z’n minst geeft het stof tot denken. Ons ‘buikgevoel’ zegt vanalles, kunnen we dat gevoel ook rationeel een plaats geven opdat de situatie helderder wordt? Chaos en orde, welke rol speelt biflatie in dit proces?

Inspiratie

Systeemwetenschappers zoeken naar verklaringen, ze komen hiermee op het spoor van allerhande stromingen die zich op een veel dieper niveau afspelen maar zich toch aan de oppervlakte manifesteren. Is er meer aan de hand dan wat getouwtrek om geld, bezit en macht? In het boek ‘Het Chaospunt‘ van Ervin Laszlo –  grondlegger van de The Club of Budapast – worden een aantal dynamieken beschreven die ons als  zeer congruent voorkomen, verschillende stuwkrachten ‘worstelen’ met elkaar. Het mag interessant zijn om eerst z’n boek te lezen en pas dan een oordeel te vellen. Kunnen we ook een relatie leggen met biflatie als hoopvol alternatief? Een korte toelichting omtrent een ‘vierfasenproces’, een proces dat zich al meermaals heeft afgespeeld in onze evolutie. De laatste cyclus zou gestart zijn rondom 1800 en brengt ons tot de ‘schizofrene turbulentie’ zoals we heden waarnemen.

Chaosdynamiek in de samenleving

We kunnen en mogen niet langer de ogen sluiten voor het feit dat huidige tendensen hard op weg zijn kritische drempels te bereiken – in de richting van de vermaarde (volgens sommigen berucht) ‘planetaire grenzen’ die in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw werden uitgeroepen tot de ‘grenzen aan de groei’. Over de vraag of het grenzen zijn aan groei valt te twisten maar het lijdt geen twijfel dat het grenzen zijn aan het ‘soort’ groei waarvan we vandaag getuige zijn. Naarmate we deze grenzen naderen, komt het chaospunt dichterbij. Op dat moment zullen sommige tendensen worden afgebogen of wegvallen en komen er nieuwe voor in de plaats. Dit is niet ongebruikelijk, de chaostheorie bewijst dat de evolutie van complexe systemen altijd wordt gekenmerkt door elkaar afwisselende perioden van stabiliteit en onevenwichtigheid, continuïteit en discontinuïteit, ordening en chaos. De transformatie van de samenleving is geen lukraak verlopend proces, het is evenmin star en vooraf bepaald  maar volgt een herkenbaar patroon. Dit soort transformaties worden gekenmerkt door vier belangrijke fasen, een beeld om ons in de sfeer te brengen:

1. Activeringsstadium (1800 – 1960)

Innovaties op het gebied van ‘harde’ technologie (gereedschappen, machines, bedieningssystemen) maken de manipulatie van de natuur in het belang van de mens steeds efficiënter.

2. Accumulatiestadium (1960 – heden)

Innovaties in de harde technologie veroorzaken onomkeerbare veranderingen in de samenleving en het milieu,  en leiden successievelijk tot:

  • een hoger niveau van hulpbronnenexploitatie
  • een snellere bevolkingsgroei
  • toenemende complexiteit van de samenleving en
  • toenemende gevolgen voor de maatschappelijke en natuurlijke omgeving

3. Het chaosvenster (het beslissingsvenster) (heden)

Veranderende verhoudingen in de samenleving en het milieu zetten de gevestigde cultuur onder druk waardoor oude, beproefde waarden en wereldbeelden twijfelachtig worden, samen met de ermee geassocieerde ethiek en ambities. De maatschappij wordt instabiel en hypergevoelig voor alle fluctuaties.

4. Het chaospunt (omslagpunt) (???)

Hier is het systeem kritisch instabiel. De status quo is niet langer houdbaar en de evolutie van het systeem slaat door naar deze of gene richting, namelijk :

Evolutie (‘devolutie’) naar een totale ineenstorting of ‘breakdown’.

De waarden, wereldbeelden en ethiek van een kritische volksmassa in de samenleving bieden weerstand aan veranderingen of veranderen te langzaam, waarbij de gevestigde instituties te weerbarstig zijn voor een tijdig voltooide transformatie. Ongelijkheden en conflicten, samen met een verarmd milieu creëren onbeheersbare spanningen. De maatschappelijke ordening degenereert en valt ten prooi aan conflicten en geweld.

Evolutie naar een doorbraak of ‘breakthrough’

In de loop van de tijd verandert de geesteshouding van een kritische volksmassa in de wereld, waardoor de ontwikkeling van de samenleving wordt afgebogen naar een meer aangepaste modus. Naarmate deze veranderingen houvast vinden, ontstaat er een betere ordening van de maatschappij, die nu wordt gestuurd door aangepaste wereldbeelden, waarden en ethica. De economische, politieke en ecologische dimensies van de samenleving stabiliseren zich hierdoor tot een meer harmonieuze en duurzame modus.

Rol van biflatie

We kunnen ons nu de vraag stellen hoe biflatie een rol van betekenis speelt in heel dit proces, technisch gezien is dat nogal innemend. Door het EN/EN perspectief (inflatie EN deflatie) kan biflatie gezien worden als een ‘neutraliserende attractor’, het biedt ons een haast ongeziene flexibiliteit om tal van monetaire verzuchtigen een oplossing te bieden. Met biflatie wordt het mogelijk om de ‘vastgeroestheid’ van het monetaire systeem los te weken om zodoende een ethische upgrade mogelijk te maken.  Merk vooral op, biflatie biedt deze potentie, geen garantie. Deze garantie wordt niet bepaald door het ontbreken van technische middelen dan wel door de geesteshouding van een kritische massa die biflatie wil integreren en cultiveren, net zoals – in volledige tegenstelling – de weerbarstigheid jegens verandering. Een ideaal scenario is derhalve een vreedzaam scenario, dit is ook de reden waarom politiek zo een cruciale rol speelt. Biflatie speelt rechtstreeks in op het monetaire beleid en geeft ons tijd, rust en ruimte om het geambieerde doorbraaktraject om te zetten in degelijke actieplannen. Op deze manier wordt het mogelijk om het mondiale herstel in te luiden, zelfs in versneld tempo.

Go with the flow

Vooraleer beticht te worden van meewarrige ‘geitewollensokkenpraat’, de uitspraak ‘go with the flow’ mag met deze wetenschappelijke onderbouw meer voeding krijgen. Tenslotte, het is en blijft een menselijke keuze om zich te identificeren met een bepaalde ‘stroming’, welke het ook zij. Voor biflaten zal de keuze duidelijk zijn binnen de context van dit verhaal, hoop kan echter omslaan in wanhoop wanneer we naar een aantal destructieve stuwkrachten kijken. Al bij al, de berichtgeving laat niets aan het toeval over, we leven in woelige tijden waarin keuzemogelijkheden geboden worden. Welke keuze het finaal wordt is vooralsnog koffiedik kijken, het is als een dubbeltje op z’n kant. Kiezen voor biflatie is een mooi traject, een traject dat zich niet stoelt op ‘dwingelandij’ dan wel wederzijdsheid en co-creatie als grondslag kent. Het is kiezen tussen ‘geldgedreven’ of ‘geldonafhankelijk’, een wereld  waarin wij werken voor geld of eentje waarin geld voor ons werkt. Het leven biedt ons deze opties, een kwestie van maatschappelijke besluitvorming, een kwestie van normen, waarden en ethiek.

SWOT

Een SWOT-analyse is een handige tool om onze kans op een goede afloop in kaart te brengen, gezien de monetaire malaise zien we het ‘financieel omslagpunt’ als DE factor om het systeem in deze of gene richting te doen kantelen. Het mag duidelijk zijn dat hiermee verwezen wordt naar talloze berichten omtrent het verlaten van de USD als reservemunt. Vanuit een ‘Westers’ standpunt lijken vandaag de Chinezen en de Russen de grote vijand. Een dergelijk doemscenario kunnen we een andere wending geven, om deze reden kunnen we biflatie als ‘neutraliserende attractor’ labelen. SWOT-analyses kunnen we in  beelden vangen, ze zullen pas echt betekenis krijgen als ze doordringen tot het collectieve debat. To think about?

Over de auteur

Als procesfilosofisch denker ziet Werner de economische crisis als een geschenk. Werner heeft jarenlang in het bedrijfsleven gewerkt, financiën, logistiek, HR, project- en crisismanagement zijn hem niet onbekend. Werner zoekt co-creatieve samenwerking rondom het veelomvattende idee van een 'monetaire reset', biflatie speelt hierin een sleutelrol.