De bankensector wordt alleen maar groter

8

Politici en toezichthouders waren erover uit: de bankensector moest een stuk kleiner worden. Banken mochten in de toekomst niet meer ‘too big to fail’ zijn en desnoods zouden ze worden opgesplitst. Leuk voornemens om de banken aan te pakken, maar voorlopig is nog niets van dit alles ook daadwerkelijk veranderd. De bankensector van de eurozone is tot en met juli 2012 met 7% gegroeid ten opzichte van een jaar geleden. De totale waarde is opgelopen naar 34,4 biljoen euro, zo blijkt uit cijfers van de Europese Centrale Bank.

BNP Paribas, Banco Santandar en UniCredit, respectievelijk de grootste banken in Frankrijk, Spanje en Italië, hebben hun balans in de afgelopen tijd hard zien groeien. De voornaamste oorzaak: Mario Draghi. De twee LTRO programma’s van de ECB, ter waarde van €1.019 miljard, hebben ervoor gezorgd dat het gevaar van een kredietcrisis op korte termijn is geweken en ook de financiële markten konden opgelucht ademhalen. Het probleem is hiermee echter nog lang niet opgelost. Sterker nog, het gevaar dat commerciële banken op lange termijn steeds meer afhankelijk worden van centrale banken is een stuk groter geworden.

Deleveraging vindt nauwelijks plaats

Het proces van deleveraging vindt nauwelijks plaats, vooral in Spanje en Italië komt het niet voor”, aldus Simon Maughan, bankanalist bij Olivetree Securitees Ltd. in London. “Het feit dat dit niet of nauwelijks gebeurd geeft aan dat alleen nieuwe ECB injecties zullen helpen, om bijvoorbeeld de Italiaanse banken draaiende te houden.” En dit terwijl Europese banken afgelopen jaar nog beloofde hun balansen met 950 miljard euro te zullen afbouwen, ongeveer 3% van het totaal. Een beweging die nodig is om tegemoet te komen aan nieuwe kapitaalregels en aan eisen van toezichthouders, terwijl overheden mogelijk meer terughoudend worden in het redden van banken. De bailouts zouden namelijk geen vanzelfsprekendheid moeten zijn.

Recessie wordt alleen maar dieper

Terwijl veel Europese landen op dit moment al in recessie verkeren zou het terugdringen van leningen een recessie alleen maar verergeren. Het IMF becijferde in april dat indien banken hun balansen zouden terugbrengen met 3,8 biljoen, dit een negatief effect zouden hebben van 1,4% op het totale BBP in de eurozone. Verschillende Europese landen moeten hun groeiverwachtingen voor 2012 en 2013 terugschroeven. Ook Italië moest de ramingen deze week bijstellen. De Italianen verwachten nu in 2012 een krimp van de economie van 2,4%, in plaats van de eerder genoemde -1,2%. Daarnaast werd er eerder voor 2013 op een groei van 0,5% gerekend. Ook deze verwachtingen zijn inmiddels aangepast en uit de nieuwe ramingen blijkt dat de Italiaanse economie in 2013 nog wel eens kan gaan krimpen. Daar bovenop vallen ook de verwachte begrotingstekorten flink hoger uit.

Overheidsobligaties

Terwijl banken door heel Europa leningen zouden moeten terugdringen, hebben ze op dit moment voornamelijk hun kapitaal versterkt. Dit werd onder andere gedaan door middel van dividenduitkeringen. Ook achterstelde leningen werden omgezet naar aandelenkapitaal aldus de EBA (European Banking Authority).

Sommige banken die geld leenden bij de ECB gebruikte het geld vooral om overheidsschulden op te kopen. Onder Basel II hoeven banken namelijk geen extra kapitaal aan te houden aangezien deze als “risk-free” worden beschouwd. Een aanname die sinds de start van de eurocrisis erg onzeker is geworden, maar waar banken erg op inspringen. Zo is het algemeen bekend dat banken in Spanje en Italie massaal eigen overheidsschulden opkopen. Op deze manier zijn overheden relatief goedkoop uit omdat er meer kopers zijn, terwijl banken zelf ook minder obligaties hebben die onder water staan. Mocht het echter straks alsnog fout gaan in beide landen dan zijn problemen echter dubbel zo groot. Volgens recente cijfers wordt nog geen 30% van de Italiaanse schulden in het buitenland gedragen.

Bad bank

Een andere manier om van activa, en dan met name activa met hogere risico’s af te komen is door het oprichten van een bad bank. Zo gaan er geruchten dat mocht de Spaanse bankensector straks daadwerkelijk 100 miljard nodig hebben, er door de overheid een bad bank wordt opgezet om de vastgoedleningen over te nemen. Deze leningen worden steeds vaker betiteld als “slechte leningen”, ofwel junk. Niet alleen in Spanje wordt er gepraat over deze oplossing. Ook Deutsche Bank heeft kenbaar gemaakt om 135 miljard aan assets over te plaatsen naar een bad bank om te voldoen aan de Basel III criteria.

Zwakke schakel

Analisten verwachten dat de hoeveelheid activa verkopen zullen toenemen als de Basel III regels in zullen gaan in 2019. Volgens de EBA zullen tegen die tijd banken ongeveer 400 miljard aan Tier 1 kernkapitaal nodig hebben. Voorlopig zullen banken echter vooral proberen door middel van ingehouden winsten, kapitaal op peil te brengen. “Door banken van goedkoop geld te voorzien en het weghalen van de druk heeft Draghi noodzakelijke stappen uitgesteld”, aldus Maughun. “Banken zijn de zwakste schakel in de economie. Ze moeten worden gedwongen om activa te verkopen, als je ze hun eigen tijdschema laat uitstippelen zullen ze alleen maar wachten”.

“Japanifaction”

Volgens Alberto Gallo, analist bij Royal Bank of Scotland, zal het uitstellen van deze plannen leiden tot “Japanificatie” van het bankensysteem. Hiermee bedoelt hij dat banken steeds trager zullen zijn met schoonmaken van balansen. Een beweging die op sommige punten overeenkomt met die van Japan in de jaren ’80, waardoor grote “zombiebanken” ontstonden. “Hierdoor zijn we van een situatie van versnelde deleveraging gegaan naar het tegenovergesteld. Het is een beter scenario voor de economie, al mag dit niet tot zelfgenoegzaamheid leiden”, aldus Gallo.

Over de auteur

Biflatie.nl publiceert artikelen over de crisis en de huidige (macro)-economische situatie. Ook nieuws over bitcoin & cryptocurrencies, de huizenmarkt, goud & grondstoffen, de machthebbers en het monetaire systeem. Twitter: @Biflatie