De correlatie tussen arbeidsmarkt en woningmarkt

62

Het zal de lezers op deze website niet zijn ontgaan dat mijn reacties op de artikelen die hier geplaatst worden doorgaans negatief zijn. Ik zal vast en zeker worden weggezet als een doemdenker. Een pessimist die de toekomst nogal zwart inziet. Gelukkig ben ik van nature een optimist en daarmee lijkt het alsof ik een gespleten persoonlijkheid bezit. Misschien is dat wel zo, maar gelukkig lijd ik er niet onder en sta ik niet onder behandeling. Integendeel, ik behandel het zelf wel.

crisis woningmarkt arbeidsmarkt

Ik doe dit namelijk door gevoelens van onvrede van mij af te schrijven/ Ik blijf niet rondlopen met een gevoel van opgekropte woede wat uiteindelijk een negatieve uitwerking heeft op de geestelijke gezondheid van de persoon. En dat weer met alle gevolgen van dien. We zien het toch vaak om ons heen in de maalstroom van de dagelijkse beroering. Koele blikken om ons heen in het openbaar vervoer en soms vernietigende blikken in drukke winkelstraten waar opgeschoten mensen zich een weg banen door een krioelende massa. Wanneer wij ons zo bewegen in die drukke mensenmenigte lijkt er ogenschijnlijk niets aan de hand te zijn in ons ‘vredige polderlandje.’ Althans zo is de algemene indruk. Echter gaat achter onze schijnvertoning vaak een heel ander beeld schuil. Het beeld van de bittere werkelijkheid is de psycho-analyse van uw columnist die de ontleding van onze maatschappij hiermee te lijf gaat.

Van paard en wagen naar robotisering

Omdat wij Nederlanders in de 20ste en 21ste eeuw zijn opgegroeid in een werelddeel waar economische groei gepaard ging met snel elkaar opvolgende technologische ontwikkelingen, zijn we één van de meest verwende volkjes op deze aardkloot. We zagen in korte tijd de paard en wagen verdwijnen en zijn in een halve eeuw omgeschakeld naar gemotoriseerd verkeer met de meest geavanceerde voertuigtechnieken om ons heel luxueus te vervoeren van hier tot ginder. De industriële ontwikkeling heeft ons zwaar werk uit handen genomen en gezorgd voor een omslag naar compleet geautomatiseerde en gerobotiseerde fabrieken, die momenteel volop in ontwikkeling zijn. Daarna kwam het computertijdperk met de digitale revolutie. Daar zitten we nu middenin en langzaam gaan we de gevolgen daarvan ondervinden. Internetbankieren en online winkelen veroorzaken leegstand in kantoorpanden en winkelpanden. We beginnen geleidelijk aan te begrijpen waar dit naar toe gaat. De leegstand geeft een kaalslag in de ooit zo gezellige centra van onze oude binnensteden. De grote verpaupering lijkt te zijn begonnen. Hoe gaat onze maatschappij dit oppakken met de woningbouw in een achterblijvende stedelijke inrichting? Studies en onderzoek naar onze vastgoedeconomie zullen een andere inrichting noodzakelijk maken.

Woningmarkt

Onze woningmarkt is momenteel van slag. De utiliteitsbouw o.a. weet hier nog niet goed op in te spelen maar er wordt wel flink minder gebouwd. Veel aannemers zijn daardoor failliet gegaan. In grote steden, vooral in Amsterdam, zijn vanwege de ontstane schaarste de vastgoedprijzen omhoog geschoten. Ook in de sociale huursector zijn deze ontwikkelingen gaande. Vanaf 2009 ongeveer worden in een lager tempo huurwoningen gebouwd en in een dichtbevolkt land als Nederland waar ook nog eens kleinschalig wordt gebouwd heerst altijd wel enige vorm van woningnood. Reden voor grote zorg. Door de compactere bouw van onze woningen zijn we klein behuisd en is er geen plaats voor grote gezinnen in onze huurhuizen. Dit remt de zo broodnodige bevolkingsaanwas. Er slapen in deze moderne tijd geen 2 kindertjes meer op stapelbedden in slaapkamertjes van 3 x 3 vierkante meter. De bedstee van vroeger en het slapen in ploegen hebben we achter ons gelaten.

Bevolkingskrimp?

Maar hebben wij überhaupt nog wel tijd om kinderen te verwekken? Ook dat is zeer de vraag. Met onze hoge en nog altijd stijgende huren is het vrijwel niet meer op te brengen om als alleenverdiener de kost te verdienen. De partner moet er ook op uit om bij te dragen in de hoge kosten van levensonderhoud. Daarbij doet zich een tweestrijd voor in de keuze tussen meer werken en dan te betalen voor dure kinderopvang of juist minder werken en thuis blijven om te zorgen voor de kleintjes, want die hebben we zo bitterhard nodig om later als ze groot zijn bij te dragen aan de hoge kosten van onze verzorgingsstaat. Hoe we het ook wenden of keren de tijd van voldoende bevolkingsaanwas, om daarmee economische groei op gang te houden, ligt achter ons. Onlangs is het onderwerp ‘overbevolkinghier voorbij gekomen waarin de conclusie werd getrokken dat economische groei niet oneindig is. Bij afnemende groei gaan we dat merken op de arbeidsmarkt en de woningmarkt. Dit fenomeen stelt ons voor grote vraagstukken waarbij we ons goed moeten realiseren welke kant we op willen.

Arbeidsmarkt

Helaas blijft de spoeling dun op de (Europese) arbeidsmarkt en zullen de jonge gezinnen in onze samenleving niet altijd in staat zijn om voor 2 partners een baan te verkrijgen. De deelname aan betaalde arbeid wordt lastig voor diegenen die zoeken naar een voltijdbaan van 40 of 36 uur. Het zijn momenteel de uitzendbureaus die floreren door het aanbieden van uitzendbaantjes van vaak 20 uur of minder in de week. Vaste contracten zijn beloftes naar de toekomst. Gezien de ontslaggolf die volgt in de komende jaren door verdere inkrimping bij banken en grote verzekeraars en bezuinigingen op overheidspersoneel en niet te vergeten de verdergaande digitalisering in de administratieve sector, zullen voltijdbanen steeds minder voor het oprapen zijn. Het beroep wat er de komende jaren wordt gedaan op de sociale uitkeringen zal toenemen met als uitkomst dat ook onze sociale zekerheid onbetaalbaar wordt of door vergaande bezuinigingen wordt getroffen.

De correlatie tussen arbeidsmarkt en woningmarkt

De arbeidsmarkt en de woningmarkt zijn zo onlosmakelijk met elkaar verbonden in een dicht bevolkt land als Nederland dat stagnatie in economische groei een forse uitwerking heeft op de twee belangrijkste elementen van ons welzijn. Het bezitten of huren van een woning en het hebben of begeren van een baan hoort nu eenmaal bij de woon- en leefgewoonten van de inwoners van een welvarend land als NL. De gemiddelde Nederlander die zich als doel stelt om ooit een gezin te stichten zal de beide geneugten des levens niet willen ontberen. Echter is de tendens van dit decennium dat het begeren van én een baan én een woning steeds moeilijker wordt. U mag zich tegenwoordig gelukkig prijzen dat u behalve een keurig ingerichte en verwarmde woning daarnaast ook nog eens een vaste baan hebt waarmee u het benodigde inkomen genereert om uw woon- en leefgenot op peil te houden. Teveel medelanders zijn nu in de problemen geraakt en hebben moeten inleveren op hun levensstandaard. Kijken we naar de grote werkloosheid en naar de 1,4 miljoen huiseigenaren waarvan de hypotheek op de woning onder water staat, dan bekruipt mij het gevoel dat er iets stevig uit balans is geraakt in ons kleine kikkerlandje. Ik vrees zelfs dat deze onbalans nog erger wordt. Dat is eenvoudig te verklaren.

Huizenprijzen omhoog tegen wil en dank

In een periode van stagnatie met grote werkloosheid is het een weerspannig verschijnsel dat koopwoningen duurder worden. Dat zou de gedachte kunnen oproepen dat het met onze welvaart weer beter gaat, zoals we in de jaren 80 en 90 en begin jaren 2000 volop meemaakten met de toen flink stijgende huizenprijzen met een behoorlijk hogere hypotheekrente dan momenteel. Het gevoel steekt de kop op dat er mogelijk weer overwaarde gaat ontstaan bij meer woningeigenaren bij doorzettende prijsstijgingen. Hierbij wordt makkelijk vergeten dat juist door de laagste hypotheekrente uit onze historie het nu weer heel betaalbaar wordt om een hypotheek aan te gaan. De huurprijzen gaan straks per 1 juli 2015 door het dak heen dus lijkt het goedkoper om te kopen. Als deze trend aanhoudt dan gaan koopwoningen door aantrekkende vraag vanzelf weer duurder worden waarmee de vaste woonlasten in ons land over de hele linie, huursector en koopsector, helemaal door het dak gaan. Tegelijk is de woningnood in de sociale huursector in grote steden door uitgestelde woningaankopen gegroeid en zijn er dus genoeg redenen te noemen die een opwaartse druk op de huizenprijzen veroorzaken. Naar mijn mening een onhoudbare situatie.

Hogere woonlasten tegen wil en dank

Door de bank genomen betekent dit dat we met ons allen in tijden van economische neergang en een mogelijk aanstaande deflatie desondanks meer gaan betalen aan de vaste woonlasten. Hierdoor blijft er minder geld over om uit te geven aan de leuke dingen des levens en zullen de omzetten bij het MKB de dalende trend van de laatste jaren blijven voortzetten. De consument en het MKB zijn zo ongeveer de pijlers waar een economie op draait. Alle betalingen die we met ons allen doen voor vaste woonlasten(hypotheekrente en huren) verdwijnen in de lade van banken en woningcoöperaties. Dat zijn geen instellingen die onze economie aanjagen. Integendeel, woningcoöperaties potten hun inkomsten op en weigeren vooralsnog te investeren. Hun vermogen is momenteel 45,3 miljard!

Hogere consumentenuitgaven is de oplossing

Alleen de cirkel van hogere consumentenbestedingen en daardoor hoger MKB-omzetten zorgen voor meer Rijksinkomsten door hogere omzet- en inkomstenbelastingen. Hogere indirecte belastingopbrengsten zouden op deze manier kunnen zorgen voor lagere directe belastingen op arbeid door lagere loonheffing bij ons burgers. Hierdoor ontstaat een versterkend effect binnen de cirkel van de geldomloop van ons consumenten. Helaas is dit mijn vorm van wensdenken en lijkt er binnen het huidige politieke klimaat geen korte termijnoplossing aanwezig die onze woonlasten drastisch kunnen verlagen. De hypotheekrente lager dan ooit, woningprijzen en huren in de lift, we kunnen het niet gekker bedenken in een tijd van krimpende inkomens.

Stop de neergaande spiraal

Bij mij rijst nu de grote vraag op welke manier wij burgers onze politici er van kunnen overtuigen dat de huidige politiek van bezuinigen en lastenverhogingen absoluut moet stoppen. Nederland moet de neergaande spiraal stoppen van een beetje minder van dit en een heel klein beetje minder van dat. Er zijn momenteel duidelijke signalen dat door een veelvoud van nieuwe maatregelen per 1 januari a.s. het beleid in 2015 nog meer van hetzelfde is. Ik verwacht geen verbetering van de inkomenspositie van u en mij, maar ik wil hopen dat ik het fout heb. Wellicht zijn er lezers die er andere, zo mogelijk positievere, gedachten op na houden. Reageert u maar.

– Piet Pineut –

Over de auteur

Biflatie.nl publiceert artikelen over de crisis en de huidige (macro)-economische situatie. Ook nieuws over bitcoin & cryptocurrencies, de huizenmarkt, goud & grondstoffen, de machthebbers en het monetaire systeem. Twitter: @Biflatie