De oplossing van de crisis: niet doormodderen maar escaleren

11

De titel van mijn column lijkt tegenstrijdig maar ik zal uitleggen waarom ik dat als enige oplossing zie. Laat de crisis zo snel mogelijk uit de hand lopen en we gaan zien dat er daarna een veel sneller herstel plaats vindt. Een pijnloze oplossing bestaat nu eenmaal niet voor ernstig leed. Monetaire beleidsmakers en fiscale adviseurs van nerveuze overheden zijn geen wonderdokters. Het monetaire systeem, onder beheer van centrale banken, is zodanig verweven met het (politieke) belastingstelsel dat op die manier een eenvoudige oplossing voor de huidige crisis niet voor handen is.

En toen kwam tante Corona

De wereld is sinds de intrede van de globalisering zeer complex geworden. Met open grenzen, machtige multinationals, record hoge schuldenberg, record lage rentetarieven, en vergaande polarisering in de politiek. Met name in de VS en in toenemende mate in Europa. Het is niet eenvoudig om een crisis onder deze omstandigheden te lijf te gaan. Een crisis die er stond aan te komen maar door de monetaire en politieke beleidsmaker rijkelijk werd onderschat. Totdat ‘tante Corona’ de boel kwam verpesten.

Kredietcrisis was niet eens opgelost

Overheden schoten in de paniekmodus en wereldwijd werden lockdowns afgekondigd met totaal verschillende maatregelen die niet synchroon werden afgestemd. De desastreuze gevolgen van discutabel beleid zijn nu zichtbaar en de verwachtingen worden alsmaar somberder. De pandemie bleek de trigger te zijn voor een enorme recessie die mogelijk uitmondt in een mondiale depressie. De kredietcrisis van 2009 e.v. jaren was nog niet eens opgelost en daar klopte tante Corona aan. Niet afgesproken en geheel onverwacht. Absoluut niet welkom. Maar ja, wat doe je met onverwachte gasten? In allerijl moet er dan van alles geregeld worden. Vooral wanneer de tante geen gemakkelijke tante is en veel noten op haar zang heeft. Dat is vaak zo met vinnige tantes. Zo is de kredietberg sinds de kredietcrisis in plaats van af te lossen alleen maar gegroeid naar een record hoogte. Als je boel niet opruimt en er plotseling ongenode gasten voor de deur staan, dan is het hommeles. Dan wordt het aanmodderen en blijkt de onderlinge afstemming van de diverse beleidsmaatregelen totaal niet synchroon te lopen. Er ontstaat ruzie in de hogere regionen over de te nemen maatregelen. Kijk naar het overleg binnen de Europese Commissie. Er moeten ineens enorme bedragen op tafel worden gelegd, terwijl de afgevaardigde ministers ook worstelen met enorme tekorten op de nationale begrotingen.

‘Wie dan leeft, wie dan zorgt’

Als er snel beslist moet worden over astronomische bedragen gaat het wringen. Politici vrezen dat de echte oplossing desastreus is en niet valt te verkopen aan de eigen bevolking in de afzonderlijke EU-lidstaten. Ze willen geliefd zijn en gaan pijnlijke oplossingen uit de weg. Ze zijn goed in het vooruit schuiven van problemen naar de toekomst. Wie dan leeft, wie dan zorgt. Echter doorzien steeds meer analisten deze zwakke manier van handelen. Het heeft te maken met het grootdenken van de politiek die meer ziet in het sluiten van kostbare verbonden en inrichten van dure instituten. Mede onder druk van de machtige multinationals die geen (fiscale) grenzen willen en met hun machtige lobby’s politici volledig naar hun hand zetten. Maar ja, voordat tante Corona kwam was er al heibel achter de schermen. Er was sprake van deglobalisering en politieke handelstwisten. Ook bleek de economische groei onder de westerse democratieën na de kredietcrisis van 2009 onvoldoende te zijn om de schuldenberg af te lossen. Iets teveel problemen om zo even een oplossing te bedenken.

Sociale spanningen

Nu ineens valt alles samen. Een optelsom van narigheden die nog eens wordt vergroot door snel toenemende onvrede onder een geschrokken bevolking. Oude maatschappelijke problemen duiken op, zoals discriminatie met een nieuwe BLM-beweging, die escaleren in rellen. Tegelijk wordt de vrees onder de bevolking groter over een tweede rondje van tante Corona die we liever direct hadden zien vertrekken. Kortom, er heersen veel spanningen. Maatschappelijke onrust gluurt om de hoek. De bevolking ziet dat er weinig valt te verwachten van de politiek. Men ziet dat biljoenen aan verleende steunmaatregelen maar tijdelijk zijn en binnenkort aflopen. Men ziet dat de enorme begrotingstekorten vanaf volgend jaar afgewenteld worden op de samenleving. Men ziet dat de politiek geen gedurfde keuzes wil maken door bijvoorbeeld tekorten te verhalen op de machtige multinationals en de 10 procent superrijken. Men ziet de zwakheden in de politiek en gaat massaal protesteren. Men ziet er geen gat in.

Investeer en ruim op

De enige juiste oplossing is een keiharde. Daarvoor is lef nodig. Er worden miljarden aan steun verleend aan grote bedrijven die zogenaamd essentieel zijn voor het land. Aan bedrijven die al jaren moeite hebben om winst te boeken. Beursgenoteerde bedrijven mogen niet vallen want dat geeft onrust onder beleggers. Paniek op de beurzen is wel het laatste waar de elite niet op zit te wachten. Het is m.i. een fout beleid om slecht renderende bedrijven met staatssteun overeind te houden. Kijk maar naar tante Corona. Ook zij heeft de zwakkeren opgeofferd, om het maar even cru te zeggen. Waarom 4 miljard naar KLM? Ja, snap ik, een faillissement kost duizenden banen. Maar investeren in een dood paard leidt ons niet naar de rivier. Juist in een crisis moet je opruiming houden. Bespaar die miljarden aan verloren staatssteun maar investeer in wederopbouw van de binnenlandse economie zonder burgers op te zadelen met begrotingstekorten ontstaan uit vruchteloze investeringen. Zorg dat de samenleving niet wordt afgeknepen met hogere belastingen en bezuinigingen maar kom burgers en het eigen MKB tegemoet. Zorg dat de massa geld uitgeeft in de binnenlandse economie in een tijd dat juist reizen een poosje uit de gratie is. In het MKB werken altijd nog meer mensen dan bij de machtige beursgenoteerde multinationals met veelal personeel over de grens.

Investeer in jezelf

Economie is net als de natuur. Als een grote oude boom omvalt in een donker bos dan schieten tientallen planten omhoog doordat deze meer zonlicht krijgen. Laat grote verliesgevende bedrijven crashen dan krijgen de kleintjes weer lucht. Spaar niet de zombiebedrijven, laat ze vallen. Het valt niet te verkopen dat de overheid miljarden investeert in verliesgevende bedrijven. De binnenlandse markt met de middenstand, de horecaondernemers, de ZZP’ers, het MKB en alle entiteiten ten dienste van de eigen bevolking zijn van groot maatschappelijk belang. Laat de binnenlandse markt draaien en zadel de bevolking niet op met de verspilde tekorten aan zombiebedrijven. Dat voorkomt onrust met nog meer schade aan de binnenlandse economie. Als globalisering afbrokkelt moet je investeren in de eigen economie. Laten we ons niet misleiden met mooie praatjes van de Europese Commissie. Een machtig Europa is de ultieme droom van Macron en Merkel. De grote landen die de as willen vormen van een machtig Europa. In een verenigde unie telt het recht van de sterkste. Ik heb al vaker geroepen dat ik mijn lidmaatschap van de EU zou willen opzeggen. Zoek alleen nog het postadres waar ik mijn aangetekende brief naar toe kan zenden.

GW