De schijnwereld van marktconforme beloningen

23

Als ooit de tijd rijp is geweest voor de aanpak van de zogenaamde “marktconforme top-beloningen” dan is het nu wel. Er is al vaak en veel over geschreven. De mensen die het aangaat verdedigen de mechanismen, die ze zelf in het leven hebben geroepen, angstvallig.

top beloning

Je bent wat je “verdient”

De hele persona, datgene wat ze pretenderen te zijn, hangt af van dat wat er binnen wordt gehaald, tot welke groep van superieuren ze zich mogen toerekenen. Ze weten heel goed dat ze als keizers zonder kleren rondlopen, willen zo graag als bijzonder waardevol en begaafd worden aangemerkt. Er is van alles bedacht om, als een vuurtorenlicht,  boven het gewone volk te kunnen uitstralen. Standaard beloningen van vele tonnen of miljoenen, bonussen voor als ze gewoon hun werk doen, enorme pensionbijdragen voor later en natuurlijk een flinke afkoopsom als het niet verloopt als gedacht, als de voorgespiegelde briljantheid niet meer blijkt te zijn dan een zwak lichtje als van een lang uitgedoofde ster.

“Marktconform”

Het begrip dat zowel door onze premier Rutte als degene die zich er graag op beroepen met verve wordt omarmd is het woord marktconform. Het zich spiegelen aan anderen, aan soortgenoten, aan peers. Als je mee wilt tellen, als een politicus wil kunnen argumenteren dat hij voor de juiste man of vrouw heeft gekozen dan is de hoogte van de geboden, gevraagde of uitonderhandelde beloning, de maatstaf voor hoe goed iemand wel niet moet zijn als haar of hem dit toekomt.

Ooit was er een eerste

Niets komt maar zo. Ooit moet er een eerste zijn geweest die tot een, in vergelijk met gewone mensen, super hoge beloning is gekomen. Het zal vast niet lang geduurd hebben of anderen begonnen te wijzen en zich te spiegelen. Als hij of zij dát dan moet ik toch wel…. Er werden groepjes gevormd van soortgenoten. Etentjes, informele bijeenkomsten, overleg, lobbyen met politici en bestuurders. Laatstgenoemden wilden na hun politieke carrière ook graag tot de groep van die goedverdienende notabelen gaan horen.

Cognitieve dissonantie

Er was één probleem met hoge beloningen. Gewoon zeggen dat je er recht op had was natuurlijk niet slim. Nee er moest een aura van deskundigheid en vaardigheid tevoorschijn worden getoverd. Omdat er met geld van anderen werd gewerkt kon je zo nu en dan best flinke risico’s nemen om krachtdadig over te komen en met mooie winsten te kunnen schitteren. Administratief gezien werd er een doolhof geschapen opdat eventuele missers een flinke tijd buiten zicht konden worden gehouden en je mooi tijd had om tot herstel te komen. De accountants, die volgend jaar ook nog graag een goede boterham wilden verdienen deden niet al te moeilijk en de toezichthouders waren maar wat blij met de bijeenkomsten in exclusieve hotels en de regelmatige cadeaus. Met het juiste pak, schoenen van minstens duizend euro per stuk, en een chique brilletje kwam je zo een heel eind, was elke functie een opstap naar nog meer.

Elke discussie over belonen een dode discussie

Goed voorbeeld doet volgen. Wat in de financiële wereld bon ton was geworden vond natuurlijk navolgers in de zorg, bij woningbouwcoöperaties, schoolbesturen, zelfstandige bestuursorganen, universiteiten, politici, bestuurders en … vult u verder maar aan. Iemand die de hoogte van de beloningen in welke zin aan de orde durfde te stellen, werd en wordt onmiddellijk afgeserveerd met de begrippen als marktconform, vertrek naar het buitenland van de goede krachten en meer. Onze premier Rutte gaat nog een stapje verder. Hij noemt het zelf een idiote discussie als je het onderwerp alleen al aan de orde stelt. Wat mij en vast ook u als lezer betreft is het nu echter meer dan ooit tijd om tot een radicale verandering te komen. Er zijn veel meer goede, bekwame en capabele mensen beschikbaar dan het kleine groepje aan de top ons wil doen geloven.

Aansprakelijkheid

Trouwens hoe zouden bijvoorbeeld de bankiers het gaan doen als ze, met terugwerkende kracht van vijf jaar wat hun beloning betreft,  persoonlijk aansprakelijk werden, voor het nemen van onbezonnen risico’s of het verkopen van ondoorzichtige salami-producten. Hoe zouden ze reageren als hun hebben en houden van de één op de andere dag, foetsie zou kunnen zijn. Wedden dat ze dan voorzichtig en doorzichtig zouden worden. Op naar verandering, weg van het sprookje van de kleren van de keizer. Op naar een gewone mensenmaatschappij.