De toekomst: Armoede in een welvaartsland

38

De Nieuwe Armoede | Er zijn mensen die vinden dat de discussie over armoede in een welvaartsstaat, zoals ons groene polderlandje, hier niet op z’n plaats is. Er zijn namelijk landen waar de armoede nog 1000 maal erger is. Waar de kinderen op straat sterven van honger en dorst. Waar landgenoten elkaar bestrijden vanwege de verschillende religie. Waar gebrek is aan allerlei gebruiksvriendelijke hulpmiddelen. Waar men om te overleven uren moet lopen naar de waterput met kruiken op hun hoofd. Dat is ‘Verweggistan’ en de ‘ver-van-mijn-bed-show’. Daar praten we niet over, daarvoor hebben we onze hulporganisaties. Nog altijd geven we gul aan Giro 555 bij grote natuurrampen met duizenden slachtoffers. Wij zouden niet moeten zeuren over onze binnenlandse conjunctuurproblemen, want wij hebben het helemaal niet slecht. In zekere zin is dat natuurlijk waar.

NL verzorgingsstaat

Armoede in een welvaartsland

Als je over een goed inkomen of vermogen beschikt dan heb je alles binnen handbereik. De ipad, smartphone, de sapcentrifuge, volgepakte koelkast, wijnkelder, glimmende bolide, elektrische fiets, teveel om op te noemen. Dat heet een verworven welvaart die is opgebouwd in tientallen jaren van economische voorspoed, meestal na een periode van zware depressie en/of een oorlog. Zo gaat nu eenmaal de geschiedenis op onze aardkloot. Een historie met opeenvolgende periodes die beïnvloed wordt door natuurrampen, klimaatveranderingen en vooral het menselijk handelen. Er zijn altijd kantelmomenten in de globale ontwikkelingen die we aan zien komen, maar waar we kennelijk niet of nauwelijks iets tegen kunnen doen. Zo is er nu een acute vorm van een nieuwe en vooral verborgen armoede ontstaan in onze moderne maatschappij. We zijn gewend geraakt om weg te kijken van de soms diepe maatschappelijke problemen vlak bij ons, want we denken nog altijd dat armoede niet bestaat in een “welvaartsland”. Wij geven toch altijd gul aan de echte arme landen?

Wereldwijde ongelijkheid

Ondanks de vele miljarden aan ontwikkelingshulp die vanuit onze samenleving worden gedoneerd aan de ontwikkelingslanden zal de grote wereldwijde ongelijkheid altijd blijven bestaan. In weerwil van alle globale inspanningen. Ondanks de meest moderne technologische ontwikkelingen is de mensheid niet in staat gebleken de enorme verschillen tussen ontwikkelde landen en derde wereldlanden te verkleinen. Daar waar je dan wel een verbetering ziet, dankzij westerse investeringen, zie je aan de andere kant een desastreuse vernietiging in oorlogsgebieden met de meest verschrikkelijke gevolgen. Kortom, de wereld staat niet stil, maar draait door. En dat helaas ook in figuurlijke betekenis. De grote verschillen tussen armoede en welvaart, tussen arm en rijk, blijven bestaan en worden zelfs groter. We houden het niet tegen maar proberen het te beïnvloeden met ook weer onvoorspelbare gevolgen.

Waar is de vrije marktwerking?

Een bloeiende welvaart is gebaseerd op een vrije handel en een goede balans in vraag en aanbod. Een vrije marktwerking dus. Dat kan lange tijd goed gaan als de handel z’n eigen weg vindt door een goede wisselwerking. Een interactie die ontstaat door wederkerige invloed van elkaars afhankelijkheid. Dat kan een lange bloeiperiode tot gevolg hebben. Maar aan alles wat bloeit komt ooit weer een eind. Voornamelijk door het menselijk handelen. Een aantal voorbeelden: Overheden die de maatschappij allerlei verplichtingen gaan opleggen om meer grip te krijgen op belastingopbrengsten. Centrale banken voeren i.s.m. overheden diverse stimulerende maatregelen door om de tanende welvaart weer op gang te helpen. Door bijvoorbeeld de rente te verlagen tot het uiterste minimum wordt de enorme schuldenberg nog betaalbaar gehouden. Maar ook door het instellen van idiote opkoopprogramma’s om diverse slechte financiële wanproducten uit de handel te nemen en vervolgens de balansen van de centrale banken daarmee te verlengen met alle risico’s van dien. Anno 2014 is de vrije marktwerking uitgewerkt door de enorme overheidsbemoeienis.

Is onze energie op?

Ondernemers en consumenten zijn moe geworden van de enorme administratieve rompslomp en veelheid van regelgeving die ons worden opgelegd om de geldstroom op die manier maar één richting op te laten gaan. De richting van het grootkapitaal. Het MKB en de burger zijn volledig aan banden gelegd. Een proces wat zich geleidelijk heeft voltrokken zonder dat we er eigenlijk erg in hadden. Langzaam zijn we verworden tot slaafse belasting- en premieplichtigen en hebben we nauwelijks nog wat in te brengen in ons menselijke bestaan. We zijn totaal onderworpen en teren nog op onze verworvenheden die we nu gelijkmatig en gezapig zien wegzinken. We kijken indolent en apathisch toe. Het lijkt wel of onze energie op is.

Het grote politieke onvermogen

De onverschilligheid is troef in onze maatschappij. De samenleving reageert passief op allerlei (gevaarlijke) politieke ontwikkelingen en haalt met een gevoel van machteloosheid de schouders op. We zien het gebeuren. De rellen die nu zijn ontstaan rondom Wilders die iets heeft geroepen wat politiek incorrect was. De gevestigde orde valt over hem heen en roept de massa op om massaal aangifte te doen tegen discriminerende uitspraken. Politiebureaus zijn bedolven onder meer dan 5.000 aangiften. Nota bene een uitspraak van een politicus die door veel medelanders is gebruikt en vrij uit wordt gesproken en besproken in een land waar vrijheid van meningsuiting een groot goed is. Nu gaan we dus ons justitie-apparaat overbelasten waarbij in feite één aangifte al voldoende is om een gerechtelijke uitspraak te forceren. De waanzin ten top. Onze politiek is volledig de weg kwijt door de gevoelens van onbehagen bij politieke partijen op deze wijze van zich af te wenden op de rechterlijke macht. Waarvoor hebben we nu onze politieke macht? Naar mijn denkbeeld om een samenleving te dienen met het voorstaan van wetgeving en sturende maatregelen om de bevolking een gevoel te bezorgen van maatschappelijk welbehagen, voorspoed en geluk. Meningsverschillen worden nu op de spits gedreven met een groot risico te ontaarden in een volkswoede, die in feite ondergronds al heerst.

Zorg om jongeren en om ouderen

Het zou zo maar kunnen dat de nationale onvrede wordt aangewakkerd en versterkt door een opstapeling van nog meer negatieve factoren. Het nieuws dat bijvoorbeeld weer massaontslagen zijn aangekondigd bij Philip Morris, waar ongeveer 2.000 banen gaan verdwijnen inclusief de omliggende toeleveranciers.

Ook nog het bericht dat er tussen de 5.000 en 9.000 banen gaan verdwijnen in de jeugdzorg, wanneer taken worden overgeheveld van Rijk naar Gemeente. Dat is dubbel zo slecht nieuws omdat door het wegvallen van aandacht en aanpak de criminaliteit onder onze jeugd fors zal toenemen, mede door de enorm groeiende jeugdwerkloosheid. Hoe kun je het bedenken om precies nu een organisatie op z’n kop te zetten, daar waar nu juist dringend behoefte is aan meer begeleiding en sturing in een maatschappij waar zeer negatieve ontwikkelingen gaande zijn t.o.v. de toekomst van onze jeugd. Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst, zo zegt een spreekwoord. Welnu, hier (ver)gaat dus onze toekomst. Op het moment dat een diepgaand maatschappelijk probleem met o.a. toenemende jeugdwerkloosheid en jeugdcriminaliteit de volste aandacht nodig heeft ga je de sores in een bevolkingsgroep nog meer op z’n kop gooien door een ordinaire bezuinigingsmaatregel. Daar tegenover staat een groot segment hulpbehoevende ouderen. Ook hier ontstaat een snel om zich heen grijpende maatschappelijke onvrede door de onrust die is ontstaan over de toekomstige sluiting van 800 verzorgingshuizen. Bijgevolg veel ontslagen in de zorgsector en grote maatschappelijke onrust onder onze oudjes.

Groeiende tegenstellingen

Kunnen we nog meer maatregelen verwachten om de sociale onvrede om te laten slaan in sociale onrust? De tegenstellingen in ons eens zo fraaie polderlandschap worden met de dag groter. Het gevoel van onbehagen uit zich al langer doordat een grote afstand wordt gecreëerd tussen de politiek en het volk. De stembussen kunnen straks naar de vuilstort. Het vertrouwen is totaal weg. De middenklasse en onderklasse worden uitgekleed en sociale verworvenheden worden massaal afgebroken. Alleen financiële markten draaien goed. Het grootkapitaal vloeit massaal naar de beursgenoteerde multinationals. Investeren in het MKB is er niet meer bij. De echte maatschappij waar u en ik als eerzame burgers ons geld moeten verdienen wordt volledig door de overheid en het grootkapitaal in de steek gelaten. Daar wordt alleen maar bezuinigd, maar het grote geld tolt rond op de beurzen want tegenwoordig kun je alleen meer geld maken door te speculeren (gokken) op de aandelenmarkten. De balansen van de centrale banken, grootbanken en multinationals mogen alleen nog groeien. Het huishoudboekje van Henk en Ingrid doet er niet meer toe. Daar valt geen eer aan te behalen. De tegenstellingen tussen het grootkapitaal en de (werkende) middenklasse worden nog altijd groter. Waar gaat het heen?

Gerrit Welbergen

Over de auteur

Gerrit heeft het unieke vermogen om helder en zorgvuldig een uiteenzetting te geven over de economische ontwikkelingen in voornamelijk het Hollandse polderlandschap. Hij doet dat vanuit een burgerlijke nuchterheid en maatschappelijke betrokkenheid.