De vrije markt bestaat niet meer

9

Een vrije markt is een markt waarin de prijs door vraag en aanbod tot stand komt. Nu duidelijk is geworden dat we een toekomst tegemoet gaan van oneindige geldcreatie is het de vraag in hoeverre de vrije markt nog daadwerkelijk bestaat. De Federal Reserve gaat niet alleen door met de aankoop van obligaties, ook liet Ben Bernanke weten dat het de huizenmarkt zal gaan stimuleren, middels de aankoop van Mortgage-backed securities. De Fed hoopt natuurlijk op stijgende huizenprijzen, want dat is in het belang van de algehele economie. De meeste Amerikanen hebben een koophuis en als die waarde stijgt, heeft dat een positief effect op de economische groei, althans dat is het idee. Dit geldt ook voor de aandelenmarkten.

FED wil aandelenmarkten stimuleren

De voorzitter van de Fed liet tijdens het vraaggesprek op 13 september weten dat de Verenigde Staten gebaat is bij stijgende beurzen. Als de aandelen stijgen, stijgt namelijk ook het vermogen van de gemiddelde Amerikaan, wat natuurlijk weer goed is voor de koopkracht en de Amerikaanse economie. De aandelenbeurzen zijn de afgelopen maanden flink gestegen. De S&P 500 (Een Amerikaanse beursindex van de 500 grootste Amerikaanse bedrijven, gemeten naar hun marktkapitalisatie) is in de afgelopen 3 maanden met ruim 12% gestegen. Dit is precies wat Bernanke wil, de financiële markten tevreden stellen. Die kunnen de economie namelijk maken of kraken.

Verschil tussen de beurs en reële economie

Maar als een centrale bank dit als doel heeft, hebben we dan nog wel te maken met een vrije markt? Door QE3 en de bijbehorende vers geprinte dollar, is de kans groot dat de prijzen van aandelen blijven stijgen. Het geld zelf wordt immers minder waard en de nieuwe liquiditeiten moeten ergens naartoe. Met QE till infinity doet Bernanke dus mede een gooi naar groen gekleurde financiële markten. Er wordt wel eens gesteld dat de aandelenmarkt een graadmeter is voor de economie, maar momenteel is daar geen sprake van. Terwijl de beurzen stijgen is de werkloosheid in Amerika een groot probleem en moeten er in 2012 steeds meer Amerikanen gebruik maken van voedselbonnen. Een groot contrast dus tussen de aandelenkoersen en de reële economie.

De waarde van een aandeel

De waarde van een aandeel van een bedrijf is het gevolg van vraag en aanbod. Men gaat uit van de huidige resultaten, de verwachtingen voor de toekomst, het eigen vermogen, het vreemd vermogen, het dividend en nog vele andere financiële gegevens. Een beursindex geeft een overzicht van de waarde van een groep bedrijven. En de beurs wordt weer gebruikt als indicator voor de economie zelf en ook als verwachting van de economie in de toekomst. Komen bedrijven met winstwaarschuwingen, dan betekent dit dat het economisch minder gaat en resulteert dit in lagere koersen. Dit effect ebt weg, wanneer centrale banken doelbewust de beurzen (of het nu om aandelen of obligaties gaat) gaan stimuleren. In plaats van dat de beurs dan een reflectie van de economie is, is het juist de aanstichter van de eventuele groei. Aangezien de ongelimiteerde kwantitatieve verruiming kan het dus zijn dat de aandelenmarkten geen reëel beeld meer schetsen van de economische omstandigheden. De beurs als graadmeter voor de economie is dan niet meer representatief.

De vrije markt bestaat niet meer

Kunnen we spreken van een vrije markt als overheden en centrale banken nauw betrokken zijn bij markten en fundamentele besluiten nemen die de marktwerking verstoren? Als er oneindig veel vraag is (liquiditeiten zijn), hoe kan een vrije markt dan normaal functioneren? Bestaat er nog een vrije markt nu centrale banken wereldwijd oneindig veel nieuwe kredieten creëren?