‘De wereld verdrinkt in schulden. Dit zijn historische en gevaarlijke tijden’

8

Deze uitspraken vanwege David Rosenberg, hoofdeconoom bij Gluskin Sheff + Associates Inc., moeten wel aan het denken zetten. De wereld als geheel zit voor 320 procent in de schulden. En in die positie gaan we de volgende recessie in. Dit wordt er een voor de geschiedenisboeken! ‘We are living through a period of history that will be written about in textbooks in years and decades to come, and the undertones are none too good.’

Afbeelding van Merio via Pixabay

Niet normaal

Neen die recessie heeft zich nog niet gematerialiseerd. Is nog niet overduidelijk zichtbaar. Maar waarom prijzen beleggers deze dan wel massaal in, vraagt Rosenberg retorisch. Hoe anders te verklaren dat 15 biljoen dollar geparkeerd wordt aan negatieve rente? ‘We have a bond market in which a quarter of the universe trades at a negative yield. The long bond yield has gone negative in Germany. More than half of the world’s bond market is trading below the Fed funds rate. Investment grade yields, on average, are below zero in the euro area.‘ Het is een absoluut abnormale situatie, gaat Rosenberg verder. Omdat ze een achtergrond reflecteert van financiële, economische en politieke abnormaliteiten.

De oorzaak

Die ligt bij de monetaire ingrepen van centrale banken over heel de wereld. Ze hebben waarden kunstmatig geïnflateerd. Uit balans gebracht en grotere onevenwichten gecreëerd dan ooit in de geschiedenis. We hebben meer recessies meegemaakt en doorstaan. Overleefd. Maar het verschil met die vorige is dat we de volgende ingaan met 246.000 miljard dollar in het rood. Meer dan drie keer alles wat op de wereld geproduceerd wordt in een jaar (‘debt to GDP’)…

Versplintering

De hoofdeconoom geeft ook een sneer aan de Amerikaanse president. ‘All the while, the immigrant and the foreign competitor is blamed for the woes, so it has been an easy time for brash populists to emerge as national leaders and tap into this anxiety.’ En bij uitbreiding aan de politiek in het algemeen. Nergens is nog eenheid te vinden. Het is al versplintering, dixit Rosenberg. (Biflatie.nl heeft al zo vaak gewezen op het gevaar tenminste de Europese eenheid te willen teniet doen.) Hij verwijst naar Italië, de Brexit, Noord-Korea, Japan versus Zuid-Korea. Iran. Kashmir. We mogen hier zeker de steeds meer gespannen en gewelddadige ontwikkelingen in Hongkong aan toevoegen. Het wordt daar allengs een kruidvat dat op ontvlammen staat. Eerder vroeg dan laat zien wij persoonlijk het Chinese leger nog ingrijpen…

Oorlogen

Die vinden ondertussen alom plaats. (Nog) niet met de inzet van militairen. Economische oorlogen, handelsoorlogen, tarievenoorlogen. En recent in augustus 2019 ook muntenoorlogen (‘currency wars’). Specifiek in de VS ziet de hoofdeconoom meer en meer nationalisme en protectionisme opkomen. Hij betitelt de toestand in het land als meer verdeeld dan ooit. Met een president die openlijk de Fed (Amerikaanse centrale bank) pusht naar meer en sterkere rentedalingen. Maar weet hij wel dat hij daarmee tegelijk de status van ‘zijn’ dollar als wereldreservemunt ondergraaft?

Wat te doen?

‘All the while, gold prices have broken out in recent months in all currency terms and central banks are adding bullion to their reserves.’ Rosenberg geeft tenslotte beleggingsadvies voor deze omineuse toestand. ‘This sounds a lot like the 1930s to me. Back then it became a real war that cost millions of lives. This war won’t cost lives, but it will cost livelihoods. Investment recommendation: cash, gold, silver, long Treasuries – and limit your equity exposure to noncyclical sectors with strong balance sheets and reliable dividend/cash flow streams (even in the Great Recession, Walmart still made you money).’

Vertelling van twee werelden

‘Most important – be as liquid as possible for the next several months,’ voegt de hoofdeconoom er tenslotte nog aan toe. Wij stellen dat het misschien geen kwaad kan in deze ook Ray Dalio te volgen. De miljardair en hefboomfonds manager is een grote fan van cryptomunten. Al zeker bitcoin (BTC) wordt ook meer en meer gezien als ‘vaste waarde’. Als een vluchtheuvel in barre tijden. Het roept reminiscenties op aan Dickens’ ‘Tale of Two Cities’. Misschien kunnen we die boektitel zelfs vertalen en parafraseren naar ‘Vertelling van Twee Werelden’. Hoe begon dit verhaal uit het verre 1859 ook al weer?

It was the best of times, it was the worst of times, it was the age of wisdom, it was the age of foolishness, it was the epoch of belief, it was the epoch of incredulity, it was the season of Light, it was the season of Darkness, it was the spring of hope, it was the winter of despair (…)’

Over de auteur

Zet de dagelijkse economische en maatschappelijke onderwerpen uiteen.