Economie: Hoogconjunctuur is over de top

9

In de media verschijnen steeds meer berichten waaruit valt op te maken dat er moeilijke tijden aanbreken. De afgelopen zomer was fantastisch qua weer maar ook wat betreft onze conjunctuur. We zitten middenin een hoogconjunctuur. Opgeteld gaf dat een geweldige boost op onze economie. Althans voor zover we de media konden geloven met hun positieve berichtgeving. Het kon niet op. Het was hosanna op de financiële markten, de terrassen, de stranden, ontelbare evenementen en iedereen was vrolijk.

2018: Het was fantastisch

Wat een fantastisch jaar; 2018 gaat de geschiedenisboeken in als het jaar waarin het leven geweldig was voor veel inwoners van een o zo gelukkig klein polderlandje. Dit is in mijn beleving het gevoel wat ik kreeg bij het lezen en aanhoren van veel positieve nieuwsberichten in onze media. Het leek wel of die ouwe(oei!) positiviteitsgoeroe Emile Snaterband de hele natie had opgekrikt met zijn Tsjakka-kreet. Iedereen was opgepept en het kon niet meer stuk. Maar ja, nu is de zomer al weer een poosje achter ons en is het ander weer.

Kleine mankementen

De stemming onder de mensen verandert, men wordt somber. Nu is dat vaak het geval wanneer de dagen korter worden en de donkere dagen volgen voor de Kerst. 1 Miljoen Nederlanders krijgen last van neerslachtigheid wat vaak het gevolg is van het weer. Toch lijkt ook een andere oorzaak invloed te hebben op een verandering in het sentiment. Niet het weer maar het zijn de signalen die worden waargenomen in een veranderende maatschappij die duiden op een economische neergang. Het is niet altijd lente bij de tandartsassistente. De mensen in de volle wachtkamer die wachten op hun beurt kijken veelal somber. Niet vanwege de vriendelijke blik van de assistente maar het is de angst om een kwartiertje pijn te lijden met de mond wagenwijd open en stil zijn anders wordt de kans op meer pijn alleen groter. Deze beeldspraak is zeker van toepassing op de huidige status van onze samenleving die in afwachting is op de periodieke gang naar de wachtkamer van de medicijnman om daar geholpen te worden aan een mankementje. En mankementen zijn er momenteel voldoende aan te wijzen in onze economie.

Sombere goeroes

De langdurige opleving van de aandelenmarkten is volgens de historische statistieken ten einde. Na bijna 10 jaar een stierenmarkt verwachten steeds meer beursanalisten nu een berenmarkt. Wanneer ik een rondje doe bij de diverse goeroes dan komen er voldoende argumenten boven tafel waarmee duidelijk wordt dat een neergaande beurs onvermijdelijk is. Het is natuurlijk logica van de bovenste plank dat er regen volgt na 10 jaar zonneschijn.  Maar ook in de mainstreammedia volgen de sombere economische berichten elkaar in rap tempo op.

Veel meer lage inkomens

Zo maakte het CBS bekend dat maar liefst 600.000 NL-huishoudens anno 2018 moeten rondkomen van een laag inkomen van rondom of net iets boven het bijstandsniveau. Een toename van zelfs 27.000 in één kalenderjaar. Dat is buitengewoon verontrustend. Er zijn namelijk nog heel veel andere landgenoten die moeten leven van een uitkering, zoals de bijstandsuitkering(450.000), arbeidsongeschiktheid-(750.000), werkloosheid-(350.000) en AOW-uitkering met een klein pensioentje(3,5 miljoen). Dat er zijn er vele miljoenen. En dat is buitengewoon zorgelijk.

NL-populatie geeft minder uit

Tel daarbij op dat veel ouderen met een pensioen een korting staat te wachten op hun pensioenuitkering en reeds jarenlang op de nullijn vertoeven. Er is dus sprake van een NL-samenleving waarvan meer dan 5 miljoen landgenoten hun inkomen volledig kwijt zijn aan woonlasten, energierekening, zorgverzekering en andere vaste maandlasten. Dat betekent dat een belangrijk deel van de NL-populatie geen extra geld gaat uitgeven in onze economie omdat deze het eenvoudigweg niet hebben. Om het populatieplaatje volledig te krijgen moeten we nog noemen de mensen zonder inkomen. Dat zijn er 3,9 miljoen, bestaande uit onze jeugd en ouderen zonder inkomen met een verdienpartner. Deze betalen geen belasting en premies en teren op het inkomen van ouders en partners.

Samenstelling NL-populatie:

Werkzame beroepsbevolking                      :              8.200.000

Inwoners zonder inkomen                           :              3.900.000

Gepensioneerden (met AOW)                     :              3.500.000

Bijstandsgenieters                                        :                 450.000

Arbeidsongeschikten met uitkering             :                 750.000

Werklozen met uitkering                             :                 350.000

Totale populatie                                           :            17.150.000

Dus moet onze economie draaiende worden gehouden door een steeds kleiner aantal hardwerkende middenklassers en arbeidscontracten(8,2 miljoen). Zelfs minder dan de helft van de totale bevolking. Alleen deze inkomensgroep heeft de laatste jaren van een loonstijging kunnen profiteren en kon daarmee de omzetten van ons MKB inclusief winkels op peil houden.

Economische groei valt stil

De grote vergrijzing zorgt er voor dat het aantal gepensioneerden met een achterblijvend inkomen groeit en het aantal werkenden met een ruim inkomen langzaam afneemt. De balans van werkenden en niet-werkenden slaat totaal de verkeerde kant uit. Hoe kan een samenleving die in een grote inkomens-onbalans raakt zichzelf overeind houden en de kwaliteit van de verzorgingsstaat in stand houden. Dat is volstrekt onmogelijk. Mijn conclusie is dat we voorbereid moeten zijn op een periode van krimp. Een samenleving die vergrijst en te weinig aanwas kent zal de status van welvaartsstaat verliezen. Nu de mondiale economische groei tot stilstand lijkt te komen zal de invloed daarvan op de NL-samenleving voelbaar worden. Als daarop banenkrimp volgt zal het aantal werklozen weldra oplopen en wordt de onbalans tussen werkenden en niet-werkenden nog groter met weer een versterkend effect op een totale economische onbalans.

Einde verzorgingsstaat

Gepensioneerden trappen op de rem als pensioenen gekort worden wanneer financiële markten verder dalen. De loonontwikkeling komt onder druk door afnemende bedrijvigheid en de sociale lasten moeten omhoog om binnen de huidige verzorgingsstaat de uitkeringen op peil te houden. Kortom, de gevreesde neergaande spiraal. Om maar niet te praten over de gevolgen van een deflatietijdperk als bijvoorbeeld door de recordhoge (mondiale) schuldenlast de woningmarkt onder druk komt en dat tegelijk met dalende beurzen. Als alle vermogenswaarden de dieperik ingaan dan is het simpelweg gedaan met onze verzorgingsstaat. De ellende is helemaal compleet wanneer ‘onze’ euromunt nog verder devalueert door de aanhoudende ruzies tussen de lidstaten van de EU. Waardedaling laatste 6 maanden was 5,8 procent. Het is een optelsom van narigheden. In tijden van rampspoed kan een samenleving laten zien wat ie waard is en zal solidariteit en eendracht opnieuw moeten worden uitgevonden om onze verzorgingsstaat voor een ondergang te behoeden. Als we goed om ons heen kijken dan lijkt de tijd rijp voor een nationale reset. We gaan het meemaken.

Over de auteur

Gerrit heeft het unieke vermogen om helder en zorgvuldig een uiteenzetting te geven over de economische ontwikkelingen in voornamelijk het Hollandse polderlandschap. Hij doet dat vanuit een burgerlijke nuchterheid en maatschappelijke betrokkenheid.