Een Misinterpretatie van ’Geld komt uit het Niets’

59

Vaak wordt de werking van ons geldsysteem samengevat onder de noemer: ‘Geld komt uit het niets.’ (Dit is overigens tevens de titel van een boek geschreven door Ad Broere). Het proces van geldschepping begint wanneer iemand die een bepaald goed wil bemachtigen, bijvoorbeeld een woning, auto of boot, en het geld, dat voor de aanschaf nodig is, niet in zijn spaarpot beschikbaar heeft, naar een bank stapt en daar te kennen geeft een lening te willen afsluiten. Nadat de bank inkomsten en solvabiliteit van de betreffende persoon heeft gecontroleerd en hem of haar financieel voldoende zwaar heeft bevonden, legt de bank de lener een schuldbekentenis voor. Op het moment dat de lener tot ondertekening overgaat, wordt het geld gecreëerd. Vervolgens wordt het gewenste bedrag op zijn en/of haar betaalrekening bijgeschreven. Op contractueel vastgelegde tijdstippen moet niet alleen delen van het geleende geld worden terugbetaald. Over het geld, dat uit het niets wordt gecreëerd, dient de lener ook een vergoeding te betalen aan de bank, rente genaamd. Dat is het verdienmodel van banken dat hen geen windeieren legt.

Goocheltruc voor Beginners

Inderdaad, geld komt uit het niets. Hoe doet een bank dat, hoe gaat dat proces in z’n werk? Heel eenvoudig eigenlijk, er komt geen magie aan te pas, het is eerder een eenvoudige goocheltruc voor beginners. Op haar balans schrijft de bank aan de activa zijde een bezit in de vorm van een schuldbekentenis en aan de passiva kant noteert de bank het geleende bedrag. De vordering in de vorm van een schuldbekentenis en het uitgeleende bedrag houden mekaar in balans.

Misinterpretatie

De omschrijving dat geld uit het niets komt vindt zijn oorsprong bij economen die het huidige geldsysteem confronteren met dat van eeuwen her, toen vooral goederengeld, met name in de vorm van gouden en zilveren munten, in omloop was. De omschrijving ‘geld komt uit het niets’, kan echter foutief worden begrepen. De misinterpretatie houdt in dat niets van waarde staat tegenover het geld dat in omloop is; dat geld volstrekt neutraal is en naar believen kan worden geschapen. Dat is niet zo. De wetgever heeft banken het monopolie gegeven om geld te scheppen, inderdaad uit het niets, maar niet zonder voorwaarden.

Eigen Vermogen en Spaargelden

De banken kunnen niet zomaar erop los lenen en geld scheppen. Om geld te mogen creëren moet een bank aan twee voorwaarden voldoen. Ten eerste moet zij over voldoende eigen vermogen beschikken en ten tweede moet voldoende spaargeld aanwezig zijn. Wat betreft het eigen vermogen, zijn de systeembanken in de jaren voor 2008 tot de bodem gegaan, met als gevolg dat sommige banken bankroet zijn gegaan en anderen, zoals ING, door de overheid, d.w.z. de belastingbetalers, van de ondergang gered moesten worden, of zelfs staatsbanken werden, zoals ABNAMRO en SNS. Het is dus niet mogelijk om onbeperkt geld te scheppen. Sterker nog, er kan zelfs een tekort aan geld ontstaan. Want wanneer binnen een geldsysteem de schulden exorbitant hoog zijn en het eigen vermogen van de bank niet toelaat dat nog meer leningen worden verstrekt, dan is de remedie die de banken toepassen al even eenvoudige als de manier waarop ze geldhoeveelheid hebben geëxpandeerd; ze gaan over tot contractie van de geldhoeveelheid, dat wil zeggen de uitgifte van schuldbekentenissen wordt op rantsoen gesteld. Consumenten en ondernemers merken dat aan den lijve. Bankiers keren hen de rug toe wanneer zij om geld smeken. Inderdaad, potentiële kopers van huizen klagen steen en been dat banken zeer karig zijn met de verstrekking van hypotheken. Ondernemers gaan bankroet omdat banken niet bereid zijn om de schuldenlat te verhogen, iets dat zij in de jaren van euforie maar al te gemakkelijk deden.

Onbeperkte geldschepping kan dus niet. Daarnaast zou het ook ongewenst zijn, omdat de nadelige gevolgen maar al te zeer bekend zijn, namelijk gierende inflatie.

Tjeu

Over de auteur

Biflatie.nl publiceert artikelen over de crisis en de huidige (macro)-economische situatie. Ook nieuws over bitcoin & cryptocurrencies, de huizenmarkt, goud & grondstoffen, de machthebbers en het monetaire systeem. Twitter: @Biflatie