Fragiel evenwicht, paniek, gevolgd door chaos

16

De afgelopen dagen heb ik mij verdiept in het boek met de titel “This time is different”, acht eeuwen van financiële stommiteiten van de economen Reinhart en Rogoff alsmede de mening van Doug Casey die als econoom en investeerder het standpunt uitdraagt dat feitelijk gezien alle banken failliet zijn.

your bankrun

Dit is een uniek geval of een bijzonder situatie!

Reinhart en Rogoff hebben, op basis van grote hoeveelheden data onderzoek gedaan naar het failliet gaan van banken en landen over een periode van acht eeuwen. Hun conclusie is dat het telkens weer op een bijna gelijke wijze verloopt. Nee men is “nu”, 1200, 1400, 1600, 2007, 2013 veel slimmer en wijzer. Er is enorm veel ervaring opgedaan en men heeft geleerd van eerdere gebeurtenissen. Ondanks het zogenaamd unieke van toen en nu blijft het resultaat van te veel schulden hebben echter telkens weer gelijk namelijk gewoon en simpel failliet gaan.

Bankieren op basis van zekerheden

Casey: Vroeger waren er wat bankieren betreft geen staatsgaranties. Bankiers moeten zelf zien hoe ze kapitaal, bijvoorbeeld spaargeld in de vorm van deposito’s, aantrokken. Leningen werden er alleen voor heel korte termijnen gegeven en alleen maar als er een grote tegenwaarde in onroerend goed, bezit en of borgen van familieleden of andere kredietwaardige personen tegenover stonden. De bankier was persoonlijk aansprakelijk. “Het idee van een 30 of 20-jaars, of zelfs 10- of 5-jaars lening onder hypotheek was als vloeken in de kerk voor bankiers”. Alles draaide om vertrouwen, solvabiliteit en de goede naam. Zowel de spaarders als degene die geld wilden lenen waren zeer bedachtzaam en oplettend.

Bankieren anno de 21e eeuw

In de huidige tijd is de relatie tussen ingelegde gelden, zekerheden en korte en lange termijnverbinding tussen deposito’s en leningen helemaal verdwenen. Bankiers zijn niet meer persoonlijk aansprakelijk, hebben geen eigen geld in de bank zitten en kunnen met een vorstelijk salaris en het vooruitzicht van de nodige bonussen als er maar genoeg omzet wordt gedraaid, fantastisch leven. Daar waar door banken, op basis van geldschepping, leningen onder hypotheek werden uitgegeven tot wel 100, 115 of 125% van de  toenmalige aankoopsom van een pand, is er natuurlijk geen enkele zekerheid meer dat de geleende som weer binnenkomt op basis van de ingebrachte zekerheden. In 2011 waren er minstens één miljoen, zogenaamd onder water staande woningen in ons land waarvan de waarde lager was dan de hypotheekschuld. Om het leuk te houden gaan we verder maar niet in op onderwerpen als bedrijfspanden, staatsobligaties, derivaten, faillissementen etc. Zeker is dat deze het plaatje nog veel somberder en onzekerder maken.

Hebberigheid – We willen het nu!

We zijn met zijn allen hebberig geworden in de laatste decennia. We wilden snel genieten. Eerst sparen voor iets raakte helemaal uit. Ons loon zou flink groeien de komende jaren. Vakanties, auto’s, meubels, mooie kleren, met een persoonlijke lening of de afbetaling bij Wehkamp kwam het wel goed. Zo ging het ook wat werken betreft. Waarom vieze handen krijgen bij de productie van allerlei goederen en materialen. Financiële producten gaven veel hogere opbrengsten en schone handen. Toen de computers kwamen kon je razendsnel en wereldwijd zaken doen. En… die financiële producten waren net als klei. Je kon er mee boetseren, ze in stukjes en beetjes mengen, nieuwe vormen geven en nog zo veel meer, als het maar geld opbracht. Leningen, burger en overheid konden er niet genoeg van krijgen, de wereld was mooi heel mooi…

Wordt de crisis nog veel erger?

Wereldwijd, schulden, schulden en nog eens schulden. Europa, de VS, Japan om er maar enkele te noemen. Landen en banken, banken en landen, innig met elkaar verbonden. Op dit moment leven we in een uiterst fragiel evenwicht. Volgens Reinhart en Rogoff is onvoorspelbaar wat de trigger zal zijn die in eens tot paniek en daarmee chaos zal leiden. Wanneer? We weten het niet. Waar? We weten het niet. Wie de tekenen volgt die ziet dat we aan het jongleren zijn met 15 ballen. Casey is er van overtuigd dat het misgaat. Bij handelaren weten we echter nooit welk belang ze hebben.

Paniek en chaos

Voor zekerheid kijk ik liever naar mij zelf. Ik heb geen ander belang dan de meesten van u, gezond en gelukkig te kunnen leven, goed rond kunnen komen, behoorlijk wat economische zekerheid te hebben voor de komende jaren. Maar als ik eerlijk moet zijn dan zie ik de toekomst als hoogst onzeker. We hebben er met zijn allen een redelijke puinhoop van gemaakt. Niets voor niets. Onzekerheid is troef. Als de paniek toeslaat dan wordt de chaos groot.