Goede pensioenen zijn basis van welvaartsstaat

18

Het wordt onderschat hoe belangrijk gepensioneerden zijn voor de economische groei van ons land. Je zou normaal denken dat de werkende klasse vanaf 20 tot misschien 70 jaar (in de toekomst) de pijler is van onze welvaartsstaat. Maar ik denk dat deze 2 groepen nu ongeveer in evenwicht zijn. We komen nu in een tijdvak dat het aantal gepensioneerden een record aantal bereikt. In het tijdvak 2030 – 2040 zijn er bijna 4 miljoen. Dat betekent een onbalans in onze verzorgingsstaat.

De grote vergrijzing

Was het ooit vroeger zo dat  ongeveer de helft van de Nederlandse bevolking als premieplichtigen bijdroegen aan de oudedagsvoorzieningen zoals premies voor AOW, pensioen en lijfrente. We dreigen nu naar een verhouding 40/60 te gaan ondanks de verhoging van de AOW-leeftijd. De grote vergrijzing slaat ook in NL toe. Vergeet niet dat alleen de werkenden premies betalen. Een groot deel van onze bevolking, zoals de jeugd en partners zonder inkomen, maar ook de uitkeringsgerechtigden, zoals bijstandtrekkers, arbeidsongeschikten en werklozen betalen geen premies voor hun pensioen. Deze groep betaalt alleen AOW-premie. En uiteraard de gepensioneerden zelf ook niet meer. Er moet dus door een steeds kleiner deel van de bevolking premie worden betaald voor een steeds groter deel van onze bevolking. We zijn het omslagpunt reeds voorbij waarin onze welvaartsstaat als verzorgingsstaat wordt afgebroken.

Big spenders worden krenterig

Deze ontwikkeling versnelt nu de balans uit evenwicht raakt. We maken nu mee dat een grote groep gepensioneerden met een goed pensioen beduidend minder gaan uitgeven. Dat zijn de AOW-ers die naast hun AOW een goed pensioen hebben opgebouwd met het kenmerk ‘welvaartsvast’. Dat zijn de gefortuneerde bejaarden die een ruim bestedingspatroon kenden in de eerste 10 jaar van dit millennium. Er zijn behoorlijk wat mensen met pensioen gegaan voor hun AOW-leeftijd in het begin van deze 21ste eeuw. Dat waren diegenen die vaak met de toenmalige VUT-regelingen op een leeftijd tussen 57 en 65 jaar op hun lauweren konden gaan rusten. Meestal met een eigen woning grotendeels vrij van hypotheek. Dan ben je redelijk gefortuneerd en bij gezondheid neemt men het er flink van. Onze economie draaide er goed op. De big spenders van de grijze golf met een goed aanvullend pensioen. Maar ja, toen kwam de kentering bij de eerste crisis van deze eeuw in 2009 en volgende jaren. Pensioenen werden bevroren. Men haalde eerst nog de schouders op in de veronderstelling dat het vanzelf weer goed zou komen. Nu zijn we 10 jaar verder en wat blijkt, er is in toenemende mate sprake van behoorlijke ongerustheid. De senioren worden wakker en zien dat het niet goed komt.

Pensioen in mineur, maar ook het spaargeld

Door de lage rentestandaard zijn pensioenfondsen al jarenlang geplaagd met een lage rekenrente en presenteren daarmee een te lage dekkingsgraad. Niet alleen de pensioenfondsen maar ook de banken krijgen last van de te lang aangehouden lage (centrale) rente. Je zal maar een goed pensioen hebben en daarnaast een goed gevulde spaarrekening. Je wordt dan dubbel gepakt. Veel mensen zien dat niet als een probleem want gefortuneerden kunnen wel wat missen. Op zich een logische gedachte. Echter is het diepere probleem dat een groot deel van de ‘rijke’ gepensioneerden voorzichtig worden in hun uitgavenpatroon. De oudjes met kleine pensioentjes geven alleen nog uit voor de broodnodige levensbehoeften. Men ziet nu dat de jarenlang verguisde aankondiging van kortingen nu heel dichtbij zijn. Men zag al dat spaartegoeden werden aangetast door negatieve rente en nu gaan ook de pensioenen omlaag. Ik acht de kans groot dat die kortingen komen want de economie zal beduidend minder groeien of zelfs kunnen krimpen als de financiële markten een lange berenmarkt in gaan.

Consuminderen wordt een begrip

We zien een beeld dat miljoenen mensen die aangenaam consumeerden ineens gaan consuminderen. Het nieuwe werkwoord wat we nu opvallend vaak tegen komen. Ondanks dat wordt geroepen dat het pensioenstelsel in NL één van de beste ter wereld is, vrees ik met grote vreze dat juist nu de afbraak van ons pensioenstelsel begint. Het zal zeer nadelige gevolgen hebben voor onze economie. En een versterkende invloed hebben op lagere omzetten in de detailhandel. Juist nu het toekomstbeeld behoorlijk negatief wordt voorgeschoteld door diverse instanties zoals ons eigen CPB, de IMF, de BIS, de Wereldbank, de centrale banken, de toon aangevende Rabobank-econoom, en noem ze maar op.

Lagere groeicijfers

Telkens komen berichten voorbij van afnemende economische groei. Logisch na een flinke daling van de beurskoersen. Insiders weten donders goed dat de lagere groeicijfers die deze instanties afgeven altijd voorzichtig zijn. Elk kwartaal kunnen de schattingen lager worden. Dat is het bekende patroon van macro economische voorspellingen. Praat niet de hele bende naar beneden met al te negatieve verwachtingen anders gaat bij voorbaat iedereen al op de rem staan. Dat is niet de bedoeling natuurlijk, onze welvaart kan alleen behouden worden door het geld te laten rollen. Het liefst nog met geleend geld. Hoe meer geld in omloop, hoe beter.

Optelsom van narigheid

De optelsom van narigheden wordt allengs langer. Het groeiend wantrouwen onder de mondiale bevolking, de lage rente met deflatoire gevolgen voor een grote groep gepensioneerden, de bubbel in de huizenmarkt, de handelsoorlogen tussen diverse machtsblokken, de historisch hoge schuldenberg, de naderende Brexit, en noem maar op. Het negatieve sentiment versterkt de neergaande spiraal. Niet alleen de gepensioneerden maar ook de jongeren gaan het straks voelen wanneer bedrijven noodgedwongen moeten saneren en veel mensen in de WW dreigen te geraken.

Somber scenario

Bij een oplopende werkloosheid wordt het pensioendrama nog erger doordat minder pensioenpremies worden ingelegd. Dus bij aanhoudende  kapitaalvernietiging door dalende beurzen en minder (pensioen)premie inleg en voorlopig aanhoudende lage rekenrente is dit drie keer niks. Of beter gezegd drie keer negatief. Een uiterst somber scenario waarvan ik als (vroeg)gepensioneerde wil hopen dat ik er helemaal naast zit. Ik zie graag het commentaar van degenen die het met mij oneens zijn. Kom er maar in….

Over de auteur

Gerrit heeft het unieke vermogen om helder en zorgvuldig een uiteenzetting te geven over de economische ontwikkelingen in voornamelijk het Hollandse polderlandschap. Hij doet dat vanuit een burgerlijke nuchterheid en maatschappelijke betrokkenheid.