Harde lessen voor China

19

Het Chinese nieuwe jaar is begonnen. Vorige week stond het leven even stil voor de hardwerkende Chinees en dat was meteen te merken in de goud –en zilvermarkt. Mede door de afwezigheid van één van de grootste kopers van fysiek goud kwam de prijs flink onder druk te staan. Maar waarom koopt de Chinees eigenlijk flinke hoeveelheden fysiek goud?

china

China heeft enorme valutareserves

China is de grootste exportnatie in de wereld. Andersom betekent dit dat het land de grootste importeur is van buitenlandse valuta, waardoor het enorme buitenlandse valutareserves heeft. Waar het land deze reserves in belegt, is een staatsgeheim, maar aangenomen wordt dat het vooral dollars en Amerikaanse staatsobligaties zijn. Dit enorme exportoverschot is voor Amerikaanse politici een doorn in het oog. Zij beschuldigen Beijing ervan de Chinese valuta omlaag te manipuleren (devalueren) om zodoende de export te stimuleren. Dit verslechtert volgens hen de handelsbalans van de Verenigde Staten, waardoor het banen vernietigt. Dat de Verenigde Staten sinds de oprichting van de Federal Reserve Bank (FED) in 1913 de dollar nu al bijna 100 jaar devalueert wordt gemakshalve even vergeten.

Historische perspectief

Deze problemen lijken misschien recentelijk, maar historisch gezien heeft het Chinese exportoverschot al menig Westers politicus geïrriteerd. In de negentiende eeuw, toen de zon in het Britse rijk nooit onderging, is het zelfs tot een conflict gekomen, die in de tekstboeken bekend staat als de Opiumoorlogen (1839-1842 en 1856-1860). Net als nu exporteerde China toen meer dan het importeerde, alleen was dat met Groot-Brittannië, indertijd de machtigste mogendheid.

De Chinese zilverstandaard

Nog een verschil was dat er geen dollars naar China stroomde, maar zilver. China hanteerde tot in de jaren dertig van de vorige eeuw, in tegenstelling tot het Westen, een zilverstandaard in plaats van een goudstandaard. De constante accumulatie van zilver was voor de Britse regering een bron van ergernis. Het probleem was dat de Britten de Chinezen eigenlijk nergens voor konden interesseren, behalve opium. Toen het Chinese keizerrijk een verbod introduceerde op het verslavende goedje zagen de Britten de bui al hangen. Om te voorkomen dat de handelsbalans met China verder zou verslechteren lanceerde Groot-Brittannië twee succesvolle aanvallen om zo de opiumhandel te kunnen hervatten.

Silver Purchase Act

Na deze eerste harde les volgde een tweede. In 1929-31 verkeerde de wereld in de Grote Depressie, maar China leek een deflatoire spiraal te ontlopen door vast te houden aan de zilverstandaard. Na september 1931 stapte vrijwel de hele wereld van de goudstandaard af, waardoor de wereldwijde devaluatie van valuta op stoom kwam. China bleef echter vasthouden aan de zilverstandaard, waardoor hun internationale concurrentiepositie verslechterde. De depressie kon niet buiten de deur gehouden worden. Helemaal toen de Amerikaanse president F.D. Roosevelt in 1934 de Silver Purchase Act tekende, die het Amerikaanse Ministerie van Financiën de opdracht gaf zilver op de markt te kopen om de prijs te stuwen.

Depressie in China

De zilverlobby had uiteenlopende redenen om de prijs van zilver omhoog te krijgen, maar de twee belangrijke waren:

  1. om de dollar te devalueren ten einde de handelsbalans te verbeteren
  2. om landen zoals China meer koopkracht geven in een poging ze meer Amerikaanse producten te laten importeren.

Het monetair beleid om inflatie in de Verenigde Staten op gang te krijgen veroorzaakte in China een depressie die het land ernstig verzwakte en een gemakkelijk prooi maakte voor Japans imperialisme.

Dollar is moderne opium

Tegenwoordig lijkt de wereld niet veel anders. Het is tegenwoordig dan niet zo dat het Westen voor Chinese producten betaalt met opium, maar de dollar en Amerikaanse staatsobligaties zijn geen waardevaste beleggingen meer op lange termijn. Kwantitatieve verruiming en het nul-procent-rentebeleid verzekeren de Chinezen ervan dat ze in dat Amerikaanse schuldpapier geen positief rendement in reële termen kunnen behalen. Op die manier bekeken lijkt de dollar een vorm van modern opium. Je weet dat het slecht is, maar ervan afkomen is lastig. Om dat risico af te dekken investeert China veel in grondstoffen, waaronder goud.

Wereldwijde devaluatie

Westerse mogendheden proberen daarnaast kosten wat kost een depressie te voorkomen door hun valuta wederom te devalueren. Om niet net als in de jaren dertig de depressie te importeren vanuit het Westen kiest China ervoor om de eigen valuta mee te devalueren door de eigen valuta te koppelen aan de dollar. Hierdoor tracht het land de eigen export te verzekeren, een les die ze geleerd hebben in de jaren dertig.

Martijn Berkelaar