Inkomensongelijkheid, op weg naar opstand

35

Als columnist wil je graag dat je stukken worden gelezen. De beste manier is dan om met een geanimeerd verhaal, liefst gelardeerd met humor, lezers te trekken. Zelf ben ik een fan van de columns van Youp van ’t Hek. Zijn onbeschaamde manier om op sarcastische wijze mensen of een bepaalde situatie te kijk te zetten roept bij mij een glimlach op. Dat leest prettig. Zijn bundeltjes met verzamelde columns gaan altijd mee op vakantie. De columns die ik uit mijn toetsenbord rammel zou je met vakantie niet mee willen nemen. Je wordt er niet vrolijk van.

Antidepressiva

Ze beschrijven op mijn eigen wijze de executie van onze ooit welvarende verzorgingsstaat. Het is ander leesvoer dan de humor die een cabaretier neer pent in zijn schrijfsels. Je moet er van houden, of beter gezegd, in geïnteresseerd zijn. De inhoud is niet lachwekkend maar zou eerder aanleiding kunnen zijn om een doosje antidepressiva te slikken. Mijn schrijfsels zetten je minimaal aan het denken en roepen reacties op bij gelijke denkers die het er mee (on)eens zijn. Juist de onderbouwde reactie van andersdenkenden zou ik best willen lezen. Wil graag mijn blik verruimen.

Middenklasse bestaat niet meer

Ik wil met mijn eigen (beperkte) denkvermogen de aangedragen feiten analyseren van andersdenkenden. Dat is leerzaam omdat er soms punten worden ingebracht die er toe doen. Je kunt niet alles weten. Ook is de positie van belang van waaruit men de maatschappij analyseert. Als ik opmerk dat ik een gemiddelde burger ben met een normaal inkomen met eigen woning, een gezinsleven, tevreden was over een werkzaam leven en rondkomend met een afkalvend pensioen, zonder een hoge positie te hebben bekleed in politiek of bedrijfsleven, dan behoor ik tot de (modale) massa. Juist de massa heeft een kritische kijk op scheve maatschappelijke ontwikkelingen. In mijn columns schrijf ik vaak over de grote inkomensverschillen tussen de massa en de elite. De middenklasse bestaat niet meer. De middenklasse zoals we die hadden in de vorige eeuw is uitgekleed door fiscaal beleid van nivelleren en het beteugelende monetair beleid van centrale banken.

Bovenmodaal is gelijk aan modaal

We zien dat de inkomensverhouding tussen veelverdieners en minderverdieners zo ver uit elkaar is gegroeid dat er nauwelijks nog sprake is van een middenklasse. Wat betreft de bruto inkomens zou je op papier een nog wel een verdeling in 3 groepen kunnen maken. Dat zijn namelijk de cijfertjes die het CBS verzameld en presenteert in mooie statistieken. Echter is het rondkomen met een middeninkomen iets anders dan de papieren theoretische statistieken lijken aan te geven. Het inkomen waarmee mensen met een bovenmodaal bruto jaarinkomen van 45 tot ongeveer 80.000 euro moeten leven is namelijk bijna gelijk aan een modaal inkomen. Bovenmodale inkomens missen alles aan toeslagen en heffingskortingen en worden geacht te wonen in een duur betaalde eigen woning. Geen huurhuis met huurtoeslag en zorgtoeslag, enzovoort. Vanuit mijn ambtelijke ervaring met de inkomstenbelasting weet ik dat in deze tijd met enorme scheefgroei de middeninkomens van 45 tot 80.000 onder de streep nauwelijks meer overhouden dan de modale inkomens van 35 tot 45.000 euro.

Het spanningsveld van scheefgroei

Na aftrek van de vaste woonlasten, (zorg)verzekeringspremies en hogere belastingdruk door gemis van heffingskortingen houden bovenmodale inkomens na aftrek van hun vaste lasten iets meer over dan de modale inkomens. Terwijl de minima, die moeten leven van een uitkering en minimumloon, door het genot van toeslagen en de volle heffingskortingen niet veel minder hebben dan de modale inkomens. Dit is nivellering ten top. Om deze reden roep ik al een tijdje dat we nog maar 2 inkomensklassen hebben. De elite en de massa. Het is beschamend dat in een ‘welvaartsstaat’ een bruto-inkomen van 60 tot 80.000 nauwelijks valt aan te merken als een riant inkomen. Dat was in de jaren zeventig nog een inkomen waar ik van droomde. Nu is de middenklasse, althans gerangschikt naar inkomen, volkomen weg gevaagd. De prikkel is weg om een hoger inkomen te verlangen. Er is een nieuw spanningsveld ontstaan, de scheefgroei door inkomensongelijkheid.

Luxe is geen must, maar toch…

Een inkomen van een ton en meer is pas een topinkomen en daarmee kom je in de buurt van de grootverdieners. Dat zijn diegenen die naast hun riante maandelijkse inkomen ook een inkomen genereren uit hun vermogensbezit. Althans wanneer dat een jaarlijks terugkerend inkomen is. Eenmaal in de topklasse zijn ook de loonsverhogingen en bonussen een groter getal dan die van de massa. Wanneer ik het vakantiegeld tel van mijn AOW-tje dan is dat goed voor een midweekje weg van de goedkoopste aanbieder. Ach ja, verschil moet er zijn, nietwaar. Ik hoef natuurlijk geen luxe cruise te maken. Ik huur een kajak en roei een rondje over de Beulaker bij Giethoorn. Heb leren te genieten van de natuur in eigen omgeving. Maar ik vergeet nooit de beelden van de riante villa’s met zicht op de Middellandse Zee aan de Franse Riviera toen ik daar in de jaren 70 met mijn Fiatje 850 langs tufte. Dezelfde weg waar James Bond in zijn Aston Martin langs racete.

De hooivorken

Zoals ik zeg, verschil mag er wezen. Maar niet zoals we dat nu meemaken. Dat de 10 procent superrijken 60 tot 70 procent bezitten van de wereldwijde geldsom en de massa het nakijken heeft en de kruimels mag verdelen onder de 90 procent massa. Deze cijfers zijn niet overdreven maar verzameld door Oxfam Novib. Anno 2020 is sprake van een ongekende inkomens- en vermogensongelijkheid. Een scheefgroei die schreeuwt om correctie. In tijden dat het economisch bergafwaarts gaat zal ongelijkheid onvrede veroorzaken, zoveel lijkt zeker. Als het ‘gepeupel’ wakker wordt dan komen de hooivorken tevoorschijn. Veel revoluties uit het verleden zijn veroorzaakt door de grote ongelijkheid tussen de elite en het gepeupel. Nu de middenklasse is neergedaald tot de massa zal de kracht van het menselijk getal winnen. Niet de macht van het grootkapitaal maar de kracht van de massa die met hun 90 procent in aantallen sterker zijn dan de elite, de 10 procent superrijken. Ooit breekt een tijd aan dat geld niet meer telt, dat uitbuiting wordt gestraft.

Een corrigerend proces

Een pandemie, die laat zien dat gezondheid gaat voor geld, gaat vaak vooraf aan de opstand van een volk tegen het kapitaal. Hoe langzaam dat in het verleden ging, zo snel zou het kunnen gaan in een snel digitaal tijdperk. Tenzij het internet wordt plat gelegd en de communicatie op ouderwetse wijze verder gaat. Via een koerier te paard, op pad gestuurd door de edelman en onderweg van het paard geschoten met pijl en boog. Dat we worden terug geworpen in een tijd waarin een revolutie alles plat legt. Fantasie of filosofie? Of is het socialisme tegen kapitalisme. De macht van het kapitaal is voorbij. Uit balans. De 10 procent tegenover de 90 procent. De grote inkomensongelijkheid maakt plaats voor gelijkheid, sociale rechtvaardigheid en solidariteit, met een eerlijke verdeling van macht en goederen. Het is een langzaam proces van omschakeling in de economische orde waarbij de productiemiddelen in bezit van de elite weer eigendom worden van de gemeenschap. Een corrigerend proces die maakt dat we opnieuw beginnen bij af.

Corona stookt het vuurtje op

Een kwestie van tijd waarin de geschiedenis zich herhaalt. De adel van toen met hun edelmannen te paard zijn nu de eurocraten met hun handlangers de bankiers. Terwijl de hooivorken van het gepeupel zijn vervangen door gele hesjes, parapluutjes en geprinte zip-pistolen. Maar het geweld is net zo dodelijk als vroeger. Ik had al gewaarschuwd in het begin van deze column dat het geen humoristisch schrijfsel zou worden. Net als in een pandemie zal het aantal slachtoffers in een revolte procentueel klein zijn. Een revolutie is geen oorlog tussen naties. Ik verwacht een volksopstand. Nu nog niet, pas na de ontgrendeling wanneer we de straat op gaan om de economische schade te verhalen. En de rekening neerleggen bij de bankiers en hun vazallen. Een volkomen normale rechtsstrijd die jarenlang niet werd onderkend. De veenbrand die lang ondergronds bleef laait op. Het coronavirus stookt het vuurtje op.

GW