Japan, het volgende land op de radar ?

9

Bijna elke vorm van financiële berichtgeving gaat de laatste tijd over de problematiek in Europa of de Verenigde Staten. Over het Oosten wordt eigenlijk maar weinig gesproken. Terwijl volgens toonaangevende analisten daar nu juist een belangrijke les valt te leren. Japan heeft sinds 1990 te maken met deflatie. Het land dat daarvoor te maken had met extreme vastgoedinflatie, zag de Nikkei index (de grootste beurs van Japan) de afgelopen 20 jaar met maar liefst 75% dalen. Dit patroon kan echter snel ten einde komen.

Japan heeft met een overheidsschuld van boven de 220% de grootste schuldratio ter wereld, maar leent tegen minder dan 1%. Een andere ratio om aan te geven hoe groot de schuldenproblemen zijn,  is de ratio van het inkomen van de overheid ten opzichte van de totale schuld. Op dit moment is de schuld van Japan bijna 38 keer zo hoog als het totale inkomen. Alleen Ierland doet het slechter. Veel fondsmanagers hebben in het verleden al enorme hoeveelheden geld verloren door te gokken op een stijging van Japanse obligaties, toch lijkt het bewijs overtuigender dan ooit dat de tijd gekomen is voor Japan.

Doordat grote financiële spelers, zoals pensioenfondsen, banken of andere Japanse investeerders bijna al hun gelden in Japanse obligaties stoppen, heeft Japan de rente heel lang laag kunnen houden. Deze tijd lijkt echter voorbij. De omvang van populatie in Japan was een paar jaar geleden nog 127,9 miljoen. Sindsdien heeft Japan al 3 miljoen inwoners minder. Op dit moment is één derde van de Japanse populatie ouder dan 60 en is 25% ouder dan 65 jaar. Vergrijzing in de vijfde versnelling. Daarnaast is Japan één van de meest xenofobe samenlevingen in de wereld met minder dan 1 miljoen allochtonen. Toenemende immigratie lijkt daarom niet voor de hand liggend. Sinds enige tijd zijn er meer Japanners die de beroepsbevolking verlaten dan mensen die tot de beroepsbevolking toetreden, een trend die overigens ook in Nederland te zien is, maar wel in mindere mate. Daarnaast is de verwachting dat het land binnenkort voor het eerst meer zal gaan ontsparen dan sparen, een trend die samenhangt met de trends die hierboven genoemd zijn.

Naast de demografische trends hebben we ook te maken met een overheid die zichzelf steeds moeilijker kan bedruipen. Als we kijken naar een grafiek van Société Generale hierboven zien we dat Japan zelfs op het punt is aanbeland dat als alle discretionaire, dus niet vaststaande uitgave, worden geschrapt men dan nog een begrotingstekort heeft. Het nieuwe kabinet van Japan heeft dan ook aangekondig op de belastingen fors te verhogen in de komende jaren, wat overigens funest kan zijn voor de economische groei in Japan.

Op dit moment wordt 96% van de Japanse schuld gefinancierd door Japanners zelf, maar dit percentage zal mettertijd afnemen. Met buitenlanders die slechts op zoek zijn naar een veilige haven kunnen rentes veel sneller oplopen dan tot nu toe het geval is. Door de huidige problemen in Europa is het mogelijk dat de rente van Japan tijdelijk nog verder zal dalen.

Mochten investeerders op een dag wakker worden en tot het besef komen dat de schulddynamiek van Japan nog vele malen erger is dan die van Europa, dan zal de Japanse rente sneller stijgen dan men zich tot nu toe kan voorstellen. Japan is op een punt aangekomen waarin een minieme stijging van de rente kan leiden tot een enorme stijging van de rentekosten. En als we kijken naar de cijfers lijkt dat moment dichterbij dan de meesten beseffen. (@RubenvdGun)