Nederlands pensioensysteem nog steeds het beste ter wereld?

2

Het pensioensysteem van Nederland is uniek, schrijft NRC op 26 juni 2019. De krant (wij ook, en u?) vraagt zich af hoe andere landen het doen op dit gebied. Want we mogen dan een land van klagers zijn (geef toe?!), alles is relatief. Want wat als er nu geen betere oplossing bestààt om onze senioren van een relatief zorgeloos oude dag te verzekeren? De vraag stellen is ze beantwoorden.

(Zo goed als) nummer één

In 2011 nog beoordeelde concsultancybedrijf Mercer het Nederlandse pensioensysteem als het beste ter wereld. Anno 2017 stonden we nog op de tweede plaats met een score van 78,8. Nipt de nummer één voor latend, dat was dan Denemarken met 78,9. In 2018 stonden we opnieuw op één. Is deze zo goed als status quo nog geldig voor 2019 en wat brengen de volgende jaren?

De vier pijlers

Zoals verondersteld gekend bestaat het pensioen in Nederland uit vier pijlers. Ten eerste de AOW, het basispensioen, door de staat geregeld. Ten tweede het pensioen waarvoor afgedragen wordt door werkgevers en werknemers tezamen. De derde pijler is het vrijwillig sparen voor de oude dag, d.m.v. commerciële spaarproducten. Met of zonder verzekeringselement, met fiscale concessies en beperkingen. De vierde pijler is niet officieel maar officieus. Hier vallen o.a. het klassieke spaarboekje, aandelen, obligaties, fondsen, niet-fiscale levensverzekeringen onder. Een eigen woning verwerven kan dan in dit opzicht als dusdanig worden beschouwd.

Zal dit volstaan?

Dat valt nog maar af te wachten. De stijgende levensduurte, vooral voor basisbehoeften als wonen, nutsvoorzieningen en voeding, kan hier roet in het eten gooien. Op Biflatie verschenen o.a. volgende artikels over dit onderwerp. Een heel recent: ‘Gaat u wel rondkomen met uw pensioen?’ En het loont de moeite een artikel uit 2013 nog eens te herlezen: ‘Miljoenen Nederlanders krijgen minder pensioen.’

Gluren bij de buren

Of zou u liever in België wonen? Dachten we niet hoor. Terwijl Nederland pensioenreserves heeft opgebouwd, is dat in buurland België helemaal niet het geval. Daar heeft men zero euro in reserve voor haar toekomstige gepensioneerden. Er geldt het zogenaamde repartitiesysteem (wat wij als het omslagsysteem kennen.) Werkenden dragen af voor gepensioneerden. Hoe minder werkenden of actieven dus, hoe smaller het draagvlak wordt voor de betaalbaarheid van pensioenen. En die trend is al langere tijd ingezet. Van een gigantisch toekomstig probleem gesproken dus! Het omslagsysteem geldt trouwens voor de meerderheid der geïndustrialiseerde landen. Om maar te zwijgen over de meeste andere, ontwikkelingslanden of armere landen. Waar de huidige problemen zo groot zijn dat nauwelijks aan de toekomst gedacht kan worden!

En hoe zit het elders?

De Duitse toekomstige gepensioneerden kunnen in problemen komen. De vergrijzing wordt voorspeld toe te nemen met 15 procent meer gepensioneerden tegen 2028. Tegenover het aantal actieven dat met 7 procent verwacht wordt te dalen. In Japan is het probleem van de vergrijzing nog veel urgenter. 28 Procent is nu al ouder dan 65 en het geboortecijfer is verontrustend laag. In Canada geldt sinds 1965 eveneens het omslagsysteem maar het land heeft een enorme pensioenreserve opgebouwd. Tot 2090 zijn er dan ook geen problemen. Frankrijk met eveneens het omslagsysteem, gaat zijn pensioenstelsel hervormen tegen 2025. Eerlijker verdelen tussen ambtenaren en werknemers in de privé. Vereenvoudigen ook met maar liefst 42 verschillende regimes. Het land heeft wel het meest gunstige geboortecijfer van de EU.

Brazilië: luxueus maar onbetaalbaar?

Ambtenaren kunnen er met pensioen na 25 dienstjaren. Mét behoud van hun volledige inkomen als werkenden. In de private sector is dat 30 à 35 jaar en ook niet de volledige honderd procent van het laatste loon als pensioen. Het systeem steekt schril af tegen de rest van de wereld. Wat wel een keerzijde heeft: meer dan veertig procent van het federale budget gaat naar dit soort uitkeringen! Hier verandering in brengen is niet populair en toch is het wat de huidige regering van plan is. Langer werken en minder pensioen ontvangen. Het is dat of het land gaat failliet, aldus de Braziliaanse regering. Benieuwd of de burgers een dergelijke dramatische ommekeer zullen slikken…

Over de auteur

Zet de dagelijkse economische en maatschappelijke onderwerpen uiteen.