Ons toeslagensysteem is onvoorstelbaar scheef

24

Eerder in juli 2013 schreef ik een artikel met de titel “Toeslagenfeest is mooi geweest”. Daarin heb ik onder andere gewezen op de vele onrechtmatigheden en de fraude gevoeligheid van het hele toeslagensysteem en de handhavingsdruk die de complexe regelgeving neerlegt bij het ambtenarenapparaat. Daarna zijn er diverse berichten in de media verschenen waarin overduidelijk mijn gelijk is aangetoond. Veel fraude dus en zelfs een staatssecretaris onder druk. Het duurt vaak even, maar op bepaald moment ontwaakt de “Haagse Elite” en gaat men inzien dat er iets niet deugt. Er is dan natuurlijk al flink wat gemeenschapsgeld verdwenen wat nooit meer teruggevorderd kan worden. Maar ja, beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. Om onze trage elite een handje te helpen en in te laten zien dat behalve complexiteit en fraude ook nog eens sprake is van een flinke inkomensscheefgroei door de inkomensafhankelijkheid van het systeem wil ik dat met een tweetal eenvoudige berekeningen aantonen.

belasting

De hierna volgende berekeningen heb ik gemaakt met behulp van de “proefberekening toeslagen” op de website van de Belastingdienst/Toeslagen en met gebruikmaking van de bruto/netto check van Loonwijzer.nl, jaar 2014.

Berekening recht op toeslagen in 2 situaties:

Toeslagen bij een gezin met 2 kinderen(9 en 7 jaar) met een bijstandsuitkering:

Bruto jaaruitkering per partner is € 9.700, maakt samen € 19.400. Netto maandinkomen is € 1393,50. Stel huurprijs op € 600,00 en premie zorgverzekering zonder aanvullende verzekering op € 95,00 p.p.

Bedrag wat wordt uitgekeerd door de Belasting/Toeslagen(conform proefberekening website Belastingdienst):

  • Huurtoeslag                      € 297,00 per maand
  • Zorgtoeslag                       € 136,00
  • Kindgebondenbudget   € 129,00
  • Totaal                                  € 562,00 per maand

Toeslagen bij eenzelfde samengesteld gezin van 2 kids (9 en 7 jaar) maar dan met loondienstbetrekking van bijvoorbeeld de vader met een bijna modaal inkomen van € 30.000. Huurhuis ook € 600,00. Zorgverzekering met vaak wel aanvullende verzekering, stel inclusief op maandpremie van € 115,00. Moeder geen inkomen en ontvangt van de Belastingdienst een uitbetaling van algemene heffingskorting op jaarbasis van € 1260,00. Dat is € 105,00 per maand. Ook wel genoemd de huisvrouwentoeslag of aanrechtpremie. Netto inkomen per maand van pa bedraagt € 1665,00 en ma € 105,00. Dat is totaal € 1770,00

  • Huurtoeslag                          €  0,00 per maand
  • Zorgtoeslag                           €  56,00
  • Kindgebondenbudget       €  105,00
  • Totaal                                      € 161,00 per maand

Verschil in toeslagen bedraagt € 401,00 per maand

  • Netto maandinkomen uitkeringsgerechtigde bedraagt:              € 1393,50
  • Toeslagen per maand uitkeringsgerechtigde bedragen:              €   562,00
  • Zorgverzekeringspremie 2 personen bedraagt:                               –    190,00
  • Totaal besteedbaar maandinkomen bedraagt:                 € 1765,50
  • Netto maandinkomen loonwerker bedraagt:                   € 1770,00
  • Toeslagen per maand loonwerker bedragen:                   €   161,00
  • Algemene heffingskorting niet-werkende partner         €   105,00
  • Zorgverzekeringspremie 2 personen bedraagt:                               –    230,00
  • Totaal besteedbaar maandinkomen bedraagt:                 € 1806,00

Het verschil in netto besteedbaar inkomen inclusief toeslagen bedraagt dus maar € 1806,00 minus    € 1.765,50 is € 40,50 per maand. Nu mag iedereen voor zichzelf bepalen of dit (kleine) verschil aanmoedigt om te gaan werken vanuit een uitkeringssituatie. Daarbij kunnen nog verschillende afwegingen een rol spelen, zoals reiskosten, scholingsuitgaven en noem maar op. Het is natuurlijk te zot voor woorden dat bij een bruto jaarinkomen van € 30.000,00 een nettobedrag(inclusief toeslagen) overblijft van € 1.806,00 waar  iemand voltijd voor staat te werken. Dat in vergelijking met een bruto jaarinkomen van een uitkeringsgenieter van € 19.400,00. Nota bene een verschil in bruto jaarinkomen van € 10.600,00.

Behalve deze verschillenberekening bestaan er nog meer “ongelijkheden” zoals het in aanmerking komen voor kwijtschelding van gemeentelijke- en soms rijksbelastingen. Bij een inkomen op het niveau van bijstand wordt in het algemeen kwijtschelding verleend.

Voor 2014 is de zorgtoeslag voor iedereen verlaagd. Voor de laagste inkomens toch wel met € 16,00 per maand. Als argument hiervoor wordt genoemd de verlaagde premies voor de zorgverzekering. Tevens is de inkomensgrens voor de zorgtoeslag verlaagd van € 42.438,00 naar € 37.145,00 voor toeslaggerechtigden met een partner. Voor alleenstaanden van € 30.939,00 naar € 28.482,00. De bijdrage voor huurkosten van de overheid in 2014 wijzigt niet. Al met al blijkt hieruit dat de overheid minder geld in de toeslagenpot stopt maar aan de scheefgroei dus helemaal niets doet. De nivellering slaat totaal door. Maar zoals een bekende Nederlandse filosoof ooit beweerde, heb ieder nadeel ook z’n voordeel. Als je werkloos wordt en je een huurhuis bezit en je inkomen drastisch daalt is het toeslagensysteem misschien een redelijk vangnet. Maar niet iedereen heeft een huurwoning en niet iedereen heeft kinderen. Hierdoor is sprake van een te grote willekeur. Behalve een doorgeslagen nivellering zit in het toeslagensysteem ook nog eens een behoorlijke grilligheid. Waarom niet stoppen hiermee? Moeten we niet zachtjes aan gaan denken aan een grote hervorming van ons belastingstelsel en terugkeren naar de eenvoud met daarbij lagere tarieven door een veel goedkopere uitvoering en handhaving van een eenvoudig toepasbaar belastingsysteem.

Gerrit Welbergen

Over de auteur

Gerrit heeft het unieke vermogen om helder en zorgvuldig een uiteenzetting te geven over de economische ontwikkelingen in voornamelijk het Hollandse polderlandschap. Hij doet dat vanuit een burgerlijke nuchterheid en maatschappelijke betrokkenheid.