Pandemie breekt globalisering: gaan we terug naar kleinschaligheid?

23

Toen ik deze column las van collega Joost van Buuren, zette mij dat aan het denken. Het zijn griezelige ontwikkelingen als inderdaad zou blijken dat de VS via een onderzoek naar de Chinese betrokkenheid van het Coronavirus zou aansturen op een oorlog. Gaat mij eigenlijk wat te ver, nou ja, bij wie niet natuurlijk.

Doorstart handelsoorlog

Ik zou me goed kunnen voorstellen dat nu er steeds meer verhalen, of noem het samenzweringstheorieën, opduiken over Chinese betrokkenheid bij het virus, dat de VS ‘gepaste maatregelen’ afkondigt. Dus de gepauzeerde handelsoorlog weer opvoeren naar een hoger niveau. Trump lijkt mij niet de man om direct met bommen en granaten te gaan smijten maar voelt zich nog altijd de zakenman die probeert om met handelsdecreten zijn wil op te leggen.

Diefstal intellectuele eigendom

Ergens heeft hij wel gelijk heeft als het gaat om bescherming van bijvoorbeeld het stelen van de intellectuele eigendom. Amerikaanse bedrijven worden door de Chinezen gedwongen om hun technologie te delen met Chinese bedrijven. Toch trekt Trump het (handels)conflict tussen beide landen steeds breder door bijvoorbeeld op de bemoeienis van China met Hongkong en Taiwan te wijzen. De Amerikaanse beschuldigingen van een ontsnapt virus zou goed in zijn strategisch plaatje passen. Het is zaak om de ontwikkelingen rondom het onderzoek in het laboratorium in Wuhan in de gaten te houden. Of er van een onafhankelijk onderzoek sprake zou kunnen zijn is altijd de vraag bij dit soort conflicten.

Deglobalisering

Hoe het ook zij, er zal met het opvoeren van de spanningen nog veel schade worden aangebracht aan de Chinese en Amerikaanse economie, de twee grootste economieën van de wereld. Maar ook in de rest van de wereld. Precies op een moment dat er enorme economische schade is toegebracht door Corona. De reeds ingezette deglobalisering gaat in versneld tempo door. Heeft ergens wel een goeie kant. Door globalisering hebben de multinationals veel macht naar zich toegetrokken. Hebben ze o.a. productielijnen verplaatst naar lage lonen landen, waarvan nu de nadelige effecten duidelijk worden als plotseling een pandemie een rondje doet. Ook hebben de multinationals de mondiale economische en politieke integratie naar hun hand weten te zetten. De mondialisering van de wereldwijde economieën heeft een enorm proces van schaalvergroting gebracht dat schadelijk was voor de nationale economieën.

Inkomensongelijkheid

Ik zie door de ingezette deglobalisering een proces ontstaan dat we van schaalvergroting weer terug gaan naar kleinschaligheid. Het zijn bewegingen in de economie die altijd in een cyclus op en neer gaan. Komt door de invloed van politiek die net als de economische cyclus van hoog- en laagconjunctuur ook onder invloed staat van periodieke machtswisselingen. Als we terug kijken in de geschiedenis dan moeten we constateren dat de huidige situatie veel lijkt op die uit het verleden toen er diverse oorlogen uitbraken door geopolitieke en maatschappelijke spanningen. Ook nu zien we een beeld van oplopende handelsspanningen, van een afbrokkelende globalisering, en misschien wel de belangrijkste, de enorme inkomens- en vermogensongelijkheid.

De ontlading

De inkomensongelijkheid heeft al geleid tot veel binnenlandse protesten in diverse landen. Voorlopig in de kiem gesmoord door een rondtrekkend virus. Hoe dat zo meteen verder gaat wanneer de lockdowns in de getroffen landen stap voor stap worden opgeheven valt wel te raden. De economische schade is dermate groot dat veel mensen hun baan verliezen en ondernemingen bij bosjes failliet gaan. Niet alleen Parijs maar ook andere wereldsteden zullen overspoeld worden door ontevreden demonstranten. Er is teveel opgestapelde ellende die door de samenloop van omstandigheden  ongelukkigerwijs tegelijk op de samenleving afgekomen. Er zijn teveel spanningen opgebouwd, zowel in binnenland als in de geopolitieke verhoudingen. Er zal ongetwijfeld een ontlading komen. Straks worden zondebokken gezocht.

Ordinair bezuinigd op zorgsector

De oppositie zal onder druk van de volkeren van de diverse landen de regeringen verantwoordelijk stellen voor hun daden tijdens de uitbraak van de pandemie. Misschien toch te rigoureus ingezet. Overheden waren bang voor de overbelasting van onze medewerkers in de zorg, en zeer terecht overigens. Maar ook was de NL-regering bijvoorbeeld bang voor de overbelasting van onze zorgsector doordat de laatste jaren was ingezet op efficiency. Gewoon ordinaire bezuinigingsmaatregelen die moesten leiden tot doelmatigheid zonder rekening te houden met overcapaciteit in geval van calamiteiten. Wat ik verwacht is dat na de schrik van de pandemie straks een storm van kritiek zal losbarsten.

Was dit het waard

De ethische discussie over de zware besluiten van de regering zal moeilijk zijn. Het gaat om leven en dood en het gaat om armoede door opgelegde beteugelende maatregelen. Toch was maar opeens onze minister-president de leider des vaderlands. Mark Rutte had het charisma om het volk om de vinger te winden in tijden van rampspoed waarin een pandemie dood en verderf zaaide. Pas later komt de vraag of de repressieve maatregelen niet te ver gingen, was dat het waard. Pas als we de doden hebben begraven of gecremeerd. Straks zien we alleen de economische schade en zijn we onze doden vergeten. Dan breekt na een pandemie ook nog eens de pleuris uit. En volgt weer een afgrendeling. Maar geen intelligente lockdown vrees ik.

GW