Presidentskandidaten VS 2020 (deel 1/4): Bernie Sanders.

12

In deze nieuwe vierdelige reeks belichten we de (ook vier) sterkste kandidaten voor het presidentschap van de VS. Drie november 2020 wordt een uiterst belangrijke dag. Niet alleen voor het land zelf maar ook voor de hele wereld. Vanwege de economische macht en invloed van de Verenigde Staten. En de morele en voorbeeldfunctie van het presidentschap. Kiest het land met (voorlopig nog) de grootste economische (en militaire) macht voor nogmaals vier jaar bestuur door republikein Donald Trump? Of gaat het voor ‘change’. Dus meer een herneming van het democratische gedachtengoed à la Clinton en Obama, zijn twee voorgangers. Deel 1 dus over Bernard (‘Bernie’) Sanders.  

De 400 rijkste Amerikanen betalen minder belastingen dan ieder ander in de VS

We focussen op de belangrijkste thema’s van het programma van elk van de vier kandidaten. Waar staat ieder van hen voor. Wat Sanders betreft is dat een eerlijker verdeling van de welvaart over alle Amerikanen. Vandaar de titel van dit hoofstuk. Het lijkt waanzinnig, die zo te stellen, maar we hebben het uit goede bron. Met alle details, grafieken en bewijzen. Moet ieder niet zijn/haar fair share betalen? Aan belastingen ten voordele van de hele gemeenschap? Dienen niet de sterkste schouders de zwaarste lasten te dragen? Something is rotten in the (not so) United States of Amerika. Meet Bernie Sanders.

Inkomensongelijkheid

‘Met een bewegende grafiek (zie hieronder) toont David Leonhardt, columnist bij The New York Times, hoe de belastingtarieven per inkomensgroep sinds 1951 tot 2018 zijn geëvolueerd. Terwijl die tarieven voor de lage en middeninkomens steeds dezelfde zijn gebleven zijn de tarieven voor de tienprocent rijkste inkomens zeventig jaar lang gedaald.’

Strijd

“De vraag van onze tijd is: blijven wij dit tolereren? Of nemen we onze democratie terug van de oligarchen die ons land overheersen?” Sanders’ speaking hier, in vertaling. Bernard (‘Bernie’) Sanders (1941, NY, VS) is als senator voor Vermont de langstzittende onafhankelijke in de geschiedenis van zijn land. Hij is tevens ‘één van de belangrijkste kandidaten voor de Democratische nominatie voor de presidentsverkiezingen van 2020. Volgens de peilingen is hij in een felle strijd verwikkeld met twee andere zeventigers: gewezen vicepresident Joe Biden (76) en senatrice Elizabeth Warren (70).’

Eén doel

Vandaag Bernie Sanders; vervolgens Joe Biden, Elizabeth Warren en tenslotte Donald Trump. Ze komen allemaal aan bod. Drie democratische uitdagers, en de zittende president tot 2020 van republikeinse signatuur. Genoemde uitdagers staan bovenaan in meest recente peilingen als democratische kandidaten om het op te nemen tegen president Trump. Waarbij verondersteld wordt dat één van hen die democratische nominatie wel zal halen. Dit met alle voorbehoud, als er geen deus ex machina opduikt. (Sanders werd recent kort in het ziekenhuis opgenomen wegens hartproblemen.) Drie kopstukken die elk een ietwat ander programma hebben, het ene wat ‘linkser’ dan het andere. Maar samen zijn ze het wel over één ding absoluut eens: Donald Trump moet verslagen worden.

Hart, niet hard

‘I’m running for president so that, when we are in the White House, the movement we build together can achieve economic, racial, social and environmental justice for all,’ staat op zijn website te lezen. In bijna dertig punten, speerpunten, staan daarop o.m. Sanders’ plannen voor: gezondheid, milieu, sociale zekerheid, onderwijs, belastingen, buitenlands beleid, handel en vrouwenrechten. Dat wat alle Amerikanen het meest aan het hart ligt of zou moeten liggen? Read all about it. Sanders is duidelijk een man met een hart. Een sociaal-democraat (in de ware betekenis van de term dan) zouden we in Europa zeggen. Helaas is dit soort labels al zo cliché, zo ondergraven, zo vaak verkracht, dat we aarzelen ze te gebruiken.

Wie gaat dat betalen?

Ons inziens zijn alle drie genoemde en te bespreken democratische kandidaten min of meer links van het centrum, politiek. Links in de VS staat voor socialist zijn. A leftie. Pejoratief bedoeld. En dat is een term die daar wel heel anders begrepen wordt dan in Europa. Dan de oorspronkelijke betekenis. Bij ‘socialisme’ denken Amerikanen nogal eens verkeerdelijk aan een soort van communisme. Aan een Centrale Staat die de burgers verordent, gebiedt, verbiedt en vooral: taxeert. Zwààr taxeert. Hoe harder je werkt, hoe meer je zult betalen. Ook voor degenen die niet kunnen (of willen?) werken. Of niet hard genoeg werken. Ondergetekende denkt dat ongeacht welk programma wie ook van de drie voorstelt, de eerste vraag zal blijven: hoe gaat u dat betalen? Of eerder: ga IK (als Amerikaan) meer moeten betalen?

Belastinghervorming

President Trump heeft in december 2017 de omvangrijkste belastinghervorming in 30 jaar doorgevoerd in de VS. Zijn hervorming betekent een beetje minder belasting voor de middenklasse, veel minder voor iedereen daar boven. Met de allerrijksten van Amerika als meest bevoordeelden. Bedrijven betalen maximaal 21 procent. Voor hen is de wet permanent, voor particulieren slechts tot 2025. Tja, je kan als president blijkbaar geld blijven uitdelen dat je niet hebt. Het tekort op de begroting voor 2020 zal tegen het $1 trillion aanzitten.

Hogere belastingen

Laat ons eerlijk zijn: niémand betaalt met plezier belastingen. Ik niet, u niet, niemand. Maar iémand moet wel voor de wegen betalen, de bruggen, de verlichting, het stadsonderhoud, de veiligheid, publieke voorzieningen et al. Niks zou nog functioneren, openbaar. De staat, kleine letter, de toestand van heel veel wegen en bruggen in de VS is lamentabel. Véél van wat publieke voorzieningen betreft verkeert in een povere toestand. Net omdat niemand van de Amerikanen er voor wil opdraaien. Gehoord uit de mond van een Amerikaans politicus: als je in heel wat staten zegt dat de belastingen omhoog moeten, kun je herverkiezing wel vergeten!

Tussen schijn en zijn

Niemand van de bevolking vraagt aan president Trump hoe hij genoemde massale belastingverlaging betaalt. (Niet dus, het zijn allemaal minder inkomsten voor de Staat.) Maar het is de eerste vraag die Donald Trump aan zijn tegenkandidaat gaat stellen. Degene van de hoogstwaarschijnlijk drie democratische uitdagers die de nominatie uiteindelijk zal winnen. Waarmee hij in debat zal gaan, publiek, op televisie, in 2020. In de eindspurt naar de verkiezingen van november 2020. Trump zal trachten de Amerikanen bang te maken. Zal zeggen: “dankzij mij betaalt u minder, maar door hem (of haar) gaat u véél meer belastingen betalen.” Of dit nu waar zal zijn of niet, het gaat ‘m in dit soort debatten om wie het luidst roept. Het meest overtuigend overkomt. Of hij/zij nu de waarheid spreekt of niet is van secundair belang. Schijn is helaas ook zijn, in deze…

Partij

De hamvraag wordt dan: is Bernie Sanders een partij voor Donald Trump? Zal hij hem afdoende van weerwoord kunnen dienen? Zal Sanders, indien hij de democratische kandidaat wordt, adequaat zijn programma naar voren kunnen brengen? Trump is een bullebak van karakter en in doen en opvattingen, en Sanders een zachtaardig man. Daarom is het van het grootste belang dat hij 1. goed overkomt bij het publiek. En 2. Dat zijn belastingplan klopt. Want er staat veel meer op zijn agenda, dat hij wil verwezenlijken, dan op dat van Donald Trump. Dat, plus wat Sanders wil besteden of niet besteden aan veiligheid, het leger, de CIA, kort: the military. Als kandidaat voor het presidentschap moét je blijkbaar the military méé hebben.

Schulden

Het geld voor de programma’s van elk van de drie kandidaten moet érgens vandaan komen. Dat geld is er niet. Trump kan zich blijkbaar veroorloven om uit te geven wat er niet is. Maar dat kunnen deze drie niet. De meeste Amerikanen, kiezers, kan het ook geen mallemoer schelen wààr het vandaan komt. Ook als het er zowiezo niet is. Maar reken maar dat Donald Trump hem of haar het vuur hierover aan de schenen zal leggen…en misschien zal het nog lukken ook. We weten niet welke draai hij zal geven aan zijn eigen big spending als president, met de hoogste staatsschuld in de geschiedenis van eender welk land ter wereld. Maar Trump is gehaaid, en een enorme tegenstander om voor je te hebben…

Belastingen

‘In order to reduce the outrageous level of inequality that exists in America today and to rebuild the disappearing middle class, we must establish an annual tax on the extreme wealth of the top 0.1%.’ De inkomensongelijkheid in de VS is de grootste van zowat de meeste landen ter wereld. En dit sinds de jaren ’20. Het gaat om het heel miniem belasten van iedereen die meer dan 32 miljoen dollar bezit, en dit elk jaar. Dat alleen al zou volstaan voor ‘Bernie’s affordable housing plan, universal childcare and would help fund Medicare for All.’ Dat klinkt al heel redelijk, o.i. Niemand die minder bezit zal anders belast worden dan nu onder Trumps presidentschap.

Stemrecht, geen plicht

Het is wel een percentage dat oploopt naargelang een koppel meer bezit dan 32 miljoen. Tot wel 8 procent als bezitters van meer dan 10 miljard dollar. (Allemaal te halveren voor singles.) En dit is het heikele punt, waardoor al zeker de meeste heel rijken niét voor Sanders zullen stemmen. Pas op: stemmen is niét verplicht in de VS. Tegelijk een van de vele zwakke punten van het kiessysteem aldaar. Dus alleen wie denkt baat te hebben bij zijn of haar kandidaat, zal gaan stemmen. Wie belang hecht aan politiek. Wie het meest ‘gedreven’ is. Links en rechts. Een meerderheid van het potentiële kiespubliek, veelal armen, teleurgestelden, ongeïnteresseerden, gaat zowiezo al niét stemmen. Of mag niet gaan stemmen (miljoenen gedetineerden!) Wil al heel lang niks (meer) te maken hebben met ‘politiek’. Net daardoor missen ‘linkse’ kandidaten een enorme massa stemmers, die àls ze verplicht waren, waarschijnlijk voor hen zouden kiezen…

Show me the money

We vrezen dat ’t in november 2020 veelal op geld zal aankomen. Money, pingping, pecunia. Dollars. Vergeten we ook niet wie de media controleren in de VS. Slechts zes megabedrijven. En wie de media beheert, beheerst, stuurt de publieke opinie. Allemaal macht en machten die liever géén ‘socialistische’ president zien.

Inleveren

En het leger, the military? Dat zal moeten inleveren, zo te lezen in een van Sanders’ Tweets. Ook weeral waarschijnlijk miljoenen stemmen die hij zal moeten missen:

Winnen…en toch verliezen

Zijn programma is warm. Gemeend. Met eerlijke en rechtvaardige keuzes. Als de man dit alles kan verwezenlijken, zal het grootste deel van de VS er wel bij varen. De rijksten dan uitgezonderd toch. Sanders is de complete tegenpool van Trump. In alles. Als Europeaan zou je zeggen: je moet wel gek zijn om niét voor Bernie Sanders te stemmen. Maar ondergetekende is net als u, lezer, geen Amerikaan. Wij kunnen niet stemmen in de VS! En door alles wat we noemden van kiessysteem en belangen en machten is het ook niet zeker dàt hij het zal halen. Te beginnen reeds met de kandidatuur voor de Democratische opponent voor het presidentschap. Vergeten we niet dat je met 4 miljoen méér stemmen dan de ander (het geval voor Hillary Clinton versus Trump in 2016) je nog kunt verliezen!

President for the working class

Bernie Sanders trapt met zijn programma op véél lange tenen. Van grote financiële belangengroepen. Instituten die enorm veel geld kosten aan de belastingbetaler. Neem de verzekeringsindustrie en de farmaceutische industrie. Wall Street! Zijn veranderingen, change, zijn ten goede van de werkenden. Niet van wie het grote geld heeft en verdient. Voor de grootste groep van het land, maar tegen de machtigste groep van het land. De veranderingen zouden rigoureus zijn. Bernie Sanders is een van de kandidaten die onze persoonlijke sympathie krijgt. We wensen hem alle succes!

Over de auteur

Zet de dagelijkse economische en maatschappelijke onderwerpen uiteen.