Teveel bubbels geblazen, tijd om te ontluchten

15

We geven weer een zucht van verlichting, dat is dus het ontluchten van je longen, wanneer na de zoveelste beursdip weer de weg omhoog wordt gevonden. Maar iedereen zal zeker ook het gevoel kennen van de plotselinge stoot adrenaline die gepaard gaat met een flinke hap lucht die ineens wordt ingeademd bij een plotselinge schrikreactie. Dat zijn de bewegingen van mensen die we overal in onze menselijke maatschappij aantreffen.

De mens is ook maar een mens

De samenleving bestaat nu eenmaal uit mensen die hun maatschappij zo hebben ingericht dat niets menselijks vreemd is bij de bewegingen op bijvoorbeeld financiële markten. Deze markten worden beïnvloed vanuit het menselijk handelen. Een mens is een mens en maakt fouten om die later weer te herstellen. Soms duurt het een poosje vooraleer de mens in de gaten heeft dat ie een fout heeft gemaakt.

Evenwicht

Zodoende zien we in onze financiële wereld ook diverse bewegingen van op- en neergang. Het in- en uitademen van onze longen zijn in de financiële wereld de markten waar alles van waarde wordt verhandeld. De prijs wordt bepaald door vraag en aanbod. Is het aanbod gering dan stijgt de prijs en andersom bij een oplopend aanbod daalt de prijs. Dat is een gezonde handel waarbij altijd een soort evenwicht tot stand komt en de prijzen in balans worden gebracht door de handel zelf. Handelaren zien waar tekorten ontstaan en duiken er in met de bedoeling om een graantje mee te pikken van de hoge prijzen die worden geboden door een te laag aanbod. Na verloop van tijd is er vanzelf een evenwicht als genoeg handelaren de weg hebben gevonden. Dat zijn de gouden tijden van weleer toen de handel z’n eigen weg zocht door tijdig in te springen in de gaten die vallen door ontstane tekorten.

Het globalisme kwam

Echter kwamen er andere tijden toen na de WO2 de westerse landen hun handel na de wederopbouw weer probeerden uit te breiden tot ver over de eigen grenzen. Het globalisme werd geboren. Door niet alleen met de buren maar ook mondiaal handel te gaan drijven was het mogelijk productielijnen in goedkope landen op te starten waarmee goedkope invoer van producten naar eigen land mogelijk was. Met de dollar als wereldmunt was het makkelijk handeldrijven. Ook met de diverse opgerichte handelsverdragen en organisaties, zoals de WTO(World Trade Organization), de EU, en daarnaast de centrale banken met de meest invloedrijke FED, en daarna de ECB, werd getracht de handel te stroomlijnen over onze hele aardkloot.

De Chinese lampion

Het instrument daarvoor was de monetaire politiek van centrale banken. De westerse economieën werden rijker en de arme landen konden meeliften maar moesten wel flink investeren om grip te krijgen op het wereldtoneel. Vooral China is daarmee opgeklommen tot een economische wereldmacht. Maar niet voor niets. Er hing een prijskaartje aan doordat investeringen in innovatie in hoog tempo moesten. Daarvoor moest geld op de plank komen. Dat werd dus massaal geleend door de staat. De Chinese staatsschuld kwam daarmee op recordhoogte. Over de totale schuld bestaat weinig duidelijkheid vanwege de geslotenheid van het communistische systeem. Wel is bekend dat de lokale overheden enorme schulden zijn aangegaan die niet worden samen geteld met de staatsschuld. Een schuldbubbel van enorme omvang moet daar dus als een gevaarlijk opgeblazen zeepbel boven het land zweven.

Bubbel van wereldformaat

Behalve China zijn er heel veel landen met een staatsschuld van boven de 100 procent van hun BBP. De enorme mondiale schuldenbubbel is gegroeid door de opkomst van het globalisme. Je moest wel meedoen om bij te blijven. De overheden werden gesteund door hun handlangers, de centrale banken. Deze sturen de banken aan met hun monetaire beleidsmaatregelen. Door het globalisme hadden onderling concurrerende landen veel geld nodig waarvoor massaal krediet werd verstrekt. Als je als natie mee wilde doen of zelfs wilde inlopen op je concurrentie dan moest de prijs van krediet niet te duur zijn natuurlijk. Centrale banken zagen dat en stapsgewijs verlaagden ze de rentetarieven in een periode van 32 jaar. Rente alsmaar lager en de schulden alsmaar hoger. Een bubbel van formaat werd wereldwijd opgeblazen. Het lijkt er om te gaan wie de grootste heeft.

Kredietbubbel is niet leeg gelopen

Het menselijke competitie element speelt hier een flink woordje mee. Met open grenzen ging een wereld open voor de westerse economieën. Handel drijven en productielijnen opstarten in lage lonen landen. Er was veel geld nodig om concurrenten voor te blijven. De kredietbubbel was geboren. De eerste kredietcrisis van 2008/9 was daarvan het gevolg. Ergens begon het te kraken in de VS en tegelijk stonden alle banken wereldwijd op de kredietrem. De gevolgen van de diepe recessie zijn bekend. De kredietbubbel zou leeg moeten lopen zou je denken. Nou ja, voor een deel dus. Centrale banken moesten aan de bak om de mondiale economie te redden en verlaagden vanaf de eerste kredietcrisis systematisch de rentetarieven tot nul hier in Europa, waar Draki van de ECB zichzelf op de borst klopt en roept de EU te hebben gered van de ondergang. Oké, we hebben wat groei gekend, zij het cijfermatig lager dan voor 2009. En we hebben de laagste werkloosheid, zij het met de meeste flexcontracten ooit. 

De laatste bubbel

Hoezo redding? Hoezo gezonde economie? Oké, dankzij Draki goedkoop geld, maar de hoogste bubbels in vastgoed en aandelen. En de laagste rendementen op staatsleningen, spaargeld en pensioenreserves. En een kredietberg van 3 x zo groot als in 2008. Schulden van overheden, bedrijven en particulieren hebben ongekend hoge toppen bereikt. De hoogtevrees wordt verdreven door een pilletje. De pilletjes van centrale banken die zo meteen massaal worden verstrekt in de vorm van nieuwe kwantitatieve stimulering. Het opkopen van bergen schuldpapier op balansen van banken en bedrijven die dreigen te bezwijken onder hun schuldenberg. Wordt dit dan de laatste bubbel? Kan niet anders. Met de rente op nul en negatief in de EU en op 1,5 procent in de VS voor de 10-jarige staatsleningen. We gaan dus wachten totdat de FED ook op nul zit. En dan? Daarna gaan we verder met negatieve tarieven, wereldwijd.

De ongelijke bobbel

Er staat nog genoeg geld geparkeerd op spaarbanken en in pensioenfondsen van de rijke landen. Het is tijd om de bobbel glad te strijken tussen de geldberg en de kredietberg. Het gaat vanzelf. Gewoon de rente naar de min en we betalen allemaal braaf mee. Een nieuwe vorm van belastingheffing via de bank. Moet de overheid wel hun fiscale tarieven verlagen natuurlijk. Alleen heb ik daar niet zoveel vertrouwen in, en ik vrees met mij nog wat anderen die het huidige monetaire plaatje een beetje volgen. Ik voorspel, en dat lijkt niet zo moeilijk, dat een nieuwe kredietcrisis gepaard zal gaan met een vertrouwenscrisis.

We gaan weer luchten

Een crisis met met publieke minachting naar alle beleidsmakers in de monetaire politiek. Vertrouwen in het bancaire systeem crasht met alle gevolgen van dien. Ach, het zal wel aan mij liggen. Wantrouwend als ik ben nu mijn pensioentje onder druk staat en mijn centjes op de bank na aftrek van inflatie en bankkosten interen. Ik blaas een zucht van verlichting als ik morgen wakker wordt en zie dat onze wegen nog vol staan met wel de helft aan vrachtverkeer in de file. We draaien nog. Maar we staan wel vaak vast in de file. Wordt toch tijd er dat er wat minder vrachtverkeer voorbij komt, dat geeft wat meer lucht, vooral schone lucht. Snapt u mijn beeldspraak?

GW


Over de auteur

Gerrit heeft het unieke vermogen om helder en zorgvuldig een uiteenzetting te geven over de economische ontwikkelingen in voornamelijk het Hollandse polderlandschap. Hij doet dat vanuit een burgerlijke nuchterheid en maatschappelijke betrokkenheid.