Uitkeringstoerisme: de volgende migratiegolf ?

20

europaPer 1 januari 2014 werden de arbeidsrestricties voor Roemenen en Bulgaren opgeheven door de EU.  De uitzonderingsmaatregel werd ingesteld na bijzonder veel gepalaver en getouwtrek van onder meer België en Nederland, hoewel Roemenië en Bulgarije al in 2007 op papier volwaardig lid waren van die Europese Unie. De schrik voor een Oost-Europese migrantengolf (lees: werkzoekenden en potentiële uitkeringstrekkers) zat er goed in; veel eerder reeds specifiek in Duitsland toen de Oost-Duitsers vrij naar West-Duitsland konden en mochten komen, na het vallen van de Muur in 1989. Evenwel naar in de praktijk is gebleken werd deze, noem het een gigantische migranten/arbeidsgolf, met de jaren nog heel goed opgevangen, zij het dat het verenigde Duitsland al snel met zogenaamde mini-jobs startte. Dit zijn banen die minimaal betalen, nauwelijks 450 euro per maand. Het creëerde in de praktijk een nieuwe generatie – de werkende armen.  Doch: de Duitse fabrieken, de Duitse werkgevers in het algemeen waren en zijn er dolblij mee; het betekent minder arbeidskosten = kostenbesparing = meer winst.

Bulgaren en Roemenen in Nederland

Het Nederlandse Centraal Planbureau gaf voor de jaarwisseling een op het eerste zicht “optimistische” schatting af van slecht 6000 Bulgaren en Roemenen die zouden naar werk zouden komen zoeken in ons land. Voor die cruciale datum van 1 januari was steeds een tewerkstellingsvergunning vereist, die slechts werd afgegeven wanneer géén Nederlander of andere EU-onderdaan beschikbaar bleek om de job in kwestie in te vullen.  Vandaag anno 2014 hebben Bulgaren en Roemenen dus evenveel recht als iedereen in de ganse EU om werk te proberen te vinden op Nederlandse bodem.  En Belgische, en Duitse en noem maar op.

Uitkeringstoerisme

Enigszins laattijdig is in Nederland specifiek een verhitte discussie ontstaan over wat we kunnen verwachten op gebied van concurrentie, discriminatie, verdringing en huisvesting.  Natuurlijk primeert de EU-wetgeving ook hier voor een definitief recht op vrij verkeer van werknemers zoals eertijds vastgelegd in artikel 45 van het betreffende Verdrag. De Trouw heeft dezelfde mening als het CPB, dat géén grote toestroom vanuit genoemde landen te verwachten valt. Wie zijn of haar land wilde verlaten heeft dit ondertussen reeds gedaan, luidt het, en dat is nog niet zo gek gesteld, op het eerste zicht. Er is echter nog een ander aspect aan deze zaak en dat is: het zogenaamde uitkeringstoerisme.  Het fenomeen doet momenteel fel van zich spreken in Groot-Brittannië en Duitsland.  Migranten die werk zoeken maar niet vinden (niet zo verwonderlijk gezien de huidige werkloosheidscijfers) hebben officieel ook recht op: een uitkering! Of…toch niet zo in het historisch strenge Duitsland?

“De Duitse wet verhindert dat migranten die op zoek zijn naar werk in Duitsland in aanmerking kunnen komen voor een zogenaamde Hartz IV-werkloosheidsuitkering. Een Duitse federale rechtbank heeft inmiddels de zaak van een 24-jarige Roemeense vrouw die sinds 2010 in Duitsland verblijft, maar wiens uitkeringsaanvraag is geweigerd, voorgelegd aan het Europese Hof van Justitie”.

Één en ander wringt in deze zelfs binnen de Duitse regering : De aankondiging van het onderzoek kwam kort nadat coalitiepartner CSU (de Beierse zusterpartij van de CDU) in de Duitse Bondsdag had gepleit voor een sterker front tegen migratie die gemotiveerd is door armoede. De partij waarschuwde eind 2013 dat Duitsland overspoeld dreigde te worden door een golf van ‘sociaal achtergestelde’ migranten die enkel uit zijn op een uitkering en kinderbijslag.  De CSU wil onder andere dat plegers van uitkeringsfraude uitgezet worden en een reisverbod krijgen. Ook moeten migranten die een uitkering aanvragen volgens de partij onderworpen worden aan een wachttijd van drie maanden. Deze laatste maatregel werd onlangs ingevoerd door de Britse regering-Cameron.  Hoewel de SPD en CDU aanvankelijk kritisch reageerden op de oproep van hun coalitiegenoot, lijkt het aangekondigde onderzoek een compromis om de vrede in de grote coalitie te bewaren.  Ook binnen bondskanselier Angela Merkels eigen CDU klinken er echter geluiden om harder op te treden tegen ‘uitkeringstoerisme‘”.

Migratiegolf?

Europarlementariër Elmar Blok stelt zelfs voor om vingerafdrukken van migranten te verzamelen (gezien het Duitse verleden tijdens WOII een precaire zaak!).  In Bild verklaart hij : “Migranten die enkel naar Duitsland komen om een werkloosheidsuitkering, kinderbijslag of een ziektekostenverzekering aan te vragen, moeten snel worden teruggestuurd“.  En het is eigenlijk in se zo gek nog niet.  Moet je naïef zijn en denken dat alleen alle “brave” Roemenen en Bulgaren “naar hier komen”, of ook of eveneens of zelfs eerst zij die fraude en misbruik op het oog hebben? En zelfs indien dit zo zou zijn – moet je of mag je voor die misschien 5 % malafiden dan een ganse groep bona fide migranten straffen? Dit zijn cruciale vragen, vragen die eertijds gesteld zouden moeten zijn geweest, maar niet aan de orde kwamen.  Is het rechtvaardig, menselijk of zelfs maar (economisch in dit geval) nuttig om vanwege een zeer kleine minderheid een ganse meerderheid te sanctioneren? Of moeten we deze nieuwe groep migranten integendeel welkom heten; zij vertegenwoordigen immers wéér een nieuwe massa potentiële arbeidskrachten die voor NOG minder bereid zijn te werken, voor eender wat, als eender wat?

Om hoeveel mensen gaat het eigenlijk?

Belangrijk vooral in deze zal blijken: om hoeveel mensen, werkzoekenden in totaal gaat het eigenlijk? De tijd zal het, zoals steeds, uitwijzen.  Het EU-systeem zal er duizenden, zelfs vele duizenden aan kunnen, maar waarschijnlijk geen tienduizenden of nog meer…  Maar laat ons bepaald geen volkeren in deze viseren, laat ons bepaald niet discrimineren: “Statistieken wijzen bovendien uit dat de Roemenen en Bulgaren die nu in Duitsland verblijven verhoudingsgewijs vaker een baan hebben dan andere migrantengroepen. Uit een recente opiniepeiling blijkt echter dat ongeveer 60 procent van de Duitsers denkt dat de angst dat migranten de sociale zekerheid zullen uitbuiten, gegrond is”.

Samengevat: de angst zit er inderdaad diep in, maar het is de angst voor het onbekende, weer eens.  Die mensen kunnen komen, zullen deels ook komen, maar “ons” systeem, ons EU-systeem, zal ze opvangen, zal ermee omgaan.  Het kunnen absorberen, en zeker in Duitsland. Duitsland heeft wel meer bewezen in het verleden, ten goede en ten kwade… (Bronnen: dewereldmorgen.be trouw.nl www.nieuwsblad.be )

Over de auteur

Marc Haagen studeerde Toegepaste Economische Wetenschappen en beschikt over ruim 20 jaar ervaring in actief beleggen. Tevens zeer geïnteresseerd in fysieke edelmetalen. Auteur van ‘De beer is los‘ en ‘Voer voor Goldbugs‘.