Uitkomst EU top: Europa en Verenigd Koninkrijk liggen in scheiding

6

Een nieuw verdrag die ervoor moet zorgdragen dat de begrotingsdiscipline van de Europese landen beter wordt gewaarborgd via automatische sancties. Dat is de belangrijkste uitkomst van de Eurotop die donderdag en vrijdag plaatsvond in Brussel. Europa zal voortaan echter verder gaan zonder de steun van het Verenigd Koninkrijk. David Cameron weigerde akkoord te gaan met het opgeven van het unanimiteits-principe, die landen het recht geeft automatische boetes te vetoën. Daarnaast moeten Zweden, Tsjechië en Hongarije het akkoord, wat overigens nog lang niet volledig is, nog voorleggen aan hun parlement.

Vrijdagochtend om 5 uur was er al een overeenstemming bereikt over de te nemen stappen om de crisis voorlopig te bezweren. Voorlopig, aangezien dit akkoord weinig doet op elk ander vlak behalve de begrotingen van landen. Geen fiscale unie, geen Europese ministerie van financiën, geen bankenlicentie voor het ESM dat in de toekomst meer staatsobligaties moet opkopen en tot slot geen grotere rol voor de Europese Centrale Bank.

En zo blijft men dus stug volhouden dat het enige probleem waar Europa mee kampt de begrotingstekorten zijn van de verschillende landen. Een verkeerde veronderstelling, aangezien de Noord-Europese handelsoverschotten onder meer de Griekse handelstekorten zijn. Het grootste huidige probleem is overigens het gebrek aan groei perspectief. Met een groeiende schuldenberg en een krimpende economie lopen de schuldratio’s van de Zuid-Europese landen dubbel zo hard op.

Naast het “nieuwe” verdrag is tevens besloten dat de Europese landen zo’n 200 miljard euro aan het Internationaal Monetair Fonds geven zodat het IMF dit geld kan gebruiken voor noodlijdende landen. Elke vorm van verdeelsleutels, garantiestellingen etcetra, is nog onbekend en daarnaast is diezelfde 200 miljard niet eens genoeg om Italië voor één jaar te kunnen helpen. Desalniettemin zijn de europese regeringsleiders tevreden. Het Europese Stabiliteits Mechanisme (ESM), de permanente opvolger van het huidige noodfonds (de EFSF), dient daarnaast zo’n 500 miljard euro tot zijn beschikking te krijgen. Het fonds dat volgende zomer in werking moet treden is een flinke som geld, maar zeker niet de “bazooka” waar markten al zolang om schreeuwen.

De banken zullen het geld echter ook niet aan overheden gaan uitlenen. Aan de hand van de zoveelste stresstest van het EBA kwam naar voren dat Europese banken maar liefst 115 miljard euro nodig hebben om aan de zogenaamde Tier-1 ratio te voldoen. De vraag is dus waar de banken het geld vandaan gaan halen, niet van de overheden in ieder geval. Daarnaast heeft de bankenlobby zo goed gewerkt dat banken verder zijn uitgesloten bij toekomstige steunoperaties als die van Griekenland. De bijdrage van de private sector, waar onze minister van Financiën, Jan- Kees de Jager, zo lang voor heeft gepleit, is waarschijnlijk vanwege diezelfde peniebele situatie van de banken uitgesloten.

Maar zoals eerder genoemd is wellicht het opvallendste nog wel dat het Verenigd Koninkrijk niet zal participeren in het nieuwe verdrag. Volgens The Economist kwam dit vooral vanwege Britse eisen over een vetorecht aangaande financiele regulering (zie hier pdf). De Engelsen zijn altijd al voor een groot deel afhankelijk geweest van “The City”, het financiële zakencentrum van Londen en ze zagen de laatste voorstellen dan ook als een regelrechte aanval op de Britse Economie. De relatie tussen Sarkozy en Cameron is momenteel slechter dan ooit. In eerdere ontmoetingen was het al duidelijk dat de Franse president weinig op had met Cameron (“You have lost a good opportunity to shut up”), en deze breuk geeft de Britse premier dan ook zowel op persoonlijk als electoraal vlak grote genoegdoening.

De leiders van de Europese Unie mogen het dan wel ontkennen. De stap van Cameron is er wel degelijk één met een symbolische betekenis. In een tijd waarin Europa dient samen te werken om aan een nieuwe grote recessie te ontkomen, is er in Brussel nauwelijks sprake van echte vooruitgang. Natuurlijk zijn er nog weinig details bekend en is er vooral voor een vorm gekozen waarin men nog details moet gaan uitwerken. Maar misschien is dat wel het zorgwekkende. Het enige waar Europese leiders mee op de proppen komen zijn drie letterige acroniemen (ECB, IMF, ESM), terwijl de broodnodige details vooralsnog ontbreken. De vraag is of Merkozy en de zijne nog op tijd het licht zullen inzien en snappen wat nodig is om deze crisis in ieder geval voor langere tijd te bezweren. Als het verleden een afspiegeling is voor de toekomst zal het niet lang duren voordat de Europese leiders opnieuw samen zullen komen.