Heeft euro hetzelfde lot als de goudstandaard?

20

Tijdens de start van de grote depressie in de jaren ’30 hanteerden de meeste westerse landen de goudstandaard. Nu wil ik niet de discussie starten of de goudstandaard de depressie veroorzaakte, of dat we terug moeten naar de goudstandaard, maar ik wil het vergelijken met de huidige situatie in Europa. Net als een land dat de goudstandaard hanteert, hebben de Europese landen die met de euro betalen vrijwel niets te vertellen over hun monetair en fiscaal beleid.


Waarom lieten landen de goudstandaard los?

In de jaren ‘30 was er hoge werkloosheid en deflatie. Er kon dus geen devaluatie van de munt plaatsvinden of geld worden bijgedrukt omdat geld gekoppeld was aan goud. Economische geschiedenis laat zien dat de landen die als eerste de goudstandaard loslieten en hun munt devalueerde weer het snelst herstelde. Zo liet Frankrijk als laatste de goudstandaard los, en kwam dus pas als laatste uit de diepe depressie. Maar waarom verlieten de landen de goudstandaard en kunnen we daardoor parallellen trekken met de huidige Europese situatie?

In de paper Breaking the fetters: Why did countries exit the interwar Gold Standard? van Wolf & Yousef (2005) word de timing van het verlaten van de goudstandaard getest. In het artikel worden 4 redenen/hypotheses gegeven die zouden uitleggen waarom landen de goudstandaard hebben verlaten, namelijk;

  1. Economische schokken in het land
  2. Kredietwaardigheid/geloofwaardigheid in het land,
  3. Mentaliteit van het land
  4. Politieke variabelen (waaronder sociale onrust).

PIIGS komen mogelijk in een depressie
Nu wil ik verder niet dieper op het artikel ingaan, maar het lijkt mij duidelijk dat voor meerdere landen in Europa alle 4 de bovenstaande redenen/hypotheses gelden. Griekenland bijvoorbeeld; sinds 2008 in recessie (depressie), enorme werkloosheid, sociale onrust, een default eerder dit jaar en echt geloofwaardig/kredietwaardig is het land de laatste 200 jaar nooit geweest (misschien alleen de laatste jaren door de euro). Over de mentaliteit van het land zal ik maar niks zeggen. Maar ook in andere landen, de zogenaamde PIIGS, gelden de meeste redenen.

Het grote probleem is dat de huidige situatie alleen maar zal verergeren; het onderliggende probleem – de te grote verschillen tussen Noord en Zuid Europa – wordt niet aangepakt. De huidige, zogenaamde, oplossingen pakken de symptomen aan, maar niet de oorzaak. De depressie in vooral Griekenland, maar ook in Spanje, Portugal en in mindere mate Italië en Ierland, zal de komende jaren doorzetten (ironisch door onder andere austerity) met nog meer werkloosheid als gevolg.

Verenigde landen van Europa
Deflatie zou een mogelijkheid zijn omdat dan de competitiviteit ten opzichte van de andere landen verbetert, maar dit is een pijnvol en langdurig proces en is het maar de vraag of de politici harde maatregelingen willen nemen. Een andere mogelijkheid is verdere integratie in Europa, waar we het zelfde model als in de Verenigde Staten als voorbeeld moeten nemen; de landen van Europa worden dan zoals de staten in de VS. Maar ook bij deze oplossing heb ik vraagtekens; zijn landen (volk en politici) bereid hun eigen identiteit helemaal op te geven?

De andere oplossing, en de meest voor de hand liggende, is dus het verlaten van de euro. Ik denk dan ook dat de stijgende werkloosheid door een langdurige depressie meer en meer sociale onrust als gevolg heeft, waardoor het volk meer en meer om het verlaten van de Euro zal roepen. Zelfs een revolutie is niet uit te sluiten met alle gevolgen van dien. In dat opzicht verschilt de gouddstandaard van die van de Euro. Het los laten van de goudstandaard bracht weinig kosten met zich meer. Bij het verlaten van de euro kunnen we enkel gokken wat de gevolgen en kosten zullenzijn.

Beter laat dan nooit
Maar, zoals de goudstandaard ons heeft geleerd, hoe eerder een land uit de goudstandaard (of nu euro) stapt, hoe sneller er economisch herstel zou moeten plaatsvinden door de mogelijkheid van onder andere devaluatie. Een exit van Griekenland uit de euro lijkt mij onvermijdelijk. Misschien lachen de Grieken straks wel als laatste. Ze hebben niet meer te maken met de euro, zien na een tijd (dat kan echter best even duren) hun economie weer groeien en zien dan de overige PIIS, – die door de enorme kosten veel moeilijker uit de euro kunnen stappen – nog steeds in een depressie zitten.

Dick van Antwerpen