Wanneer overheden zelfs aandelen opkopen/De schaamte voorbij/De Zombiemarkt

12

Wanneer een overheid de eigen nationale aandelenindex wanhopig tracht op te peppen. Wanneer een bepaald land de grootste aandeelhouder is op de eigen, nationale aandelenbeurs. In welke surrealiteit bewegen dan beursgenoteerde bedrijven? Elke band met het echte economische leven is immers doorgeknipt. Wat reflecteren de beurskoersen dus nog? Dat de Staat op termijn niet alleen hoofdaandeelhouder wordt? Het lijkt wel op een soort van verdoken nationalisatie. Dan is dat wat heet: het begin van het einde. We hebben het over Japan. En er gaan stemmen op dat andere centrale banken misschien wel precies dat voorbeeld zullen volgen. De Federal Reserve. De ECB…

De schaamte voorbij

Japan. Het is geen land dat ondergetekende nauwgezet volgt. Misschien een gat in onze kennis (die er dan ondertussen wel als Zwitserse gatenkaas moet uitzien?) In ieder geval: waar een van de gewaardeerde lezers van Biflatie, de heer R. ons recent op attendeerde? Het leek wel een absurditeit. Stel je voor: een land dat zijn eigen beursgenoteerde aandelen inkoopt. Noem ons naïef maar we konden het ons niet echt voorstellen. Wat u, beste lezer? Toegeven dat je iets niet weet getuigt van veel meer eerlijkheid en moed dan doen alsof, niet? Alleen domme mensen doen alsof ze iets wel weten, toch? Zo vergoelijken we in ieder geval zelf een beetje ons tekort aan kennis. Maar tegelijkertijd vragen we ons af of het gegeven, een realiteit, wel zo algemeen geweten is. Dat Japan de eigen obligaties inkoopt, dat is geen nieuws. Dat het land dit voortaan zonder limieten doet, haalt wel de hoofdpagina’s van de gespecialiseerde pers. Maar aandelen? Van beursgenoteerde nationale bedrijven? En toch klopt het. Het schaamrood stijgt ons naar de kaken, maar Japan blijkt dit reeds tien jaar lang te doen! Maar eigenlijk en ook: net die Japanse overheid zou zich moeten schamen! Zich dermate ostentatief mengen in het perfecte ecosysteem dat een beurs zou moeten zijn?! Zo…openlijk en onbeschaamd? Dat heet dan pas: de schaamte voorbij.

De laatste aandeelhouder

Als het dan nog zoden aan de spreekwoordelijke dijk zou zetten. Toegegeven, de Nikkei 225 staat 70 procent hoger dan in 2010. Maar anno 2020 lager dan in het jaar 2000. En zelfs nog lang niet terug aan het niveau van in 1990. Beleggen doet een private en zelfs professionele handelaar meest met geld dat je kan missen voor de lange termijn. Dan merken we dat die nationale index nergens naartoe is gegaan in de laatste dertig jaar. Dat hét grote Japanse economische ‘wonder’ in feite na Wereldoorlog Twee startte. (Niks zo positief voor een economie als een oorlogje groot of klein.) Toen steeg de aandelenindex van 100 punten naar 30.000. Gebaseerd op een weergaloze economische ontwikkeling, een échte dus. Die een volledig verantwoorde beursstijging tot gevolg had. Maar vandaag? (Of beter: sinds tien jaar?) De Staat niet alleen als lender of last resort. Maar ook als de ultieme of ‘laatste’ beurshandelaar. De laatste aandelenbezitter. Wij noemen dit ‘mind blowing’. Want het maakt ons sprakeloos. We hadden al weinig illusies over waar een overheid toe in staat is. Maar dit… Wanneer dit besef doordringt tot de massa die op de (Japanse) beurs handelt? Dan zal er uiteindelijk nog één beursspeler overblijven: de Staat zelf.

Schulden, schulden, zo ver het oog reikt…

Geen wonder dat er geen land ter wereld is met een hogere staatsschuld in vergelijking met het BNP, het bruto nationaal product. Het nationaal inkomen dus, debt/GDP. ‘After the stock market crashed in Japan, the government bailed out banks and insurance companies and provided them with low-interest credit. Banking institutions had to be consolidated and nationalized after a period of time and other fiscal stimulus initiatives were used to help reboot the struggling economy. Unfortunately, these actions caused Japan’s debt level to skyrocket.’ 280,35 Procent aan schulden dus, alstublieft. Alles wat je als land produceert en aan inkomen verdient, bijna maal drie. Tjonge jonge, where will it all end. Finance.yahoo.com: ‘Will the Fed Buy Stocks to Prop Up Markets?’ Vandaag reeds kopen centrale banken véél in tegen een record tempo. Zij bezitten de drukpers? Dan gebruiken ze die ook. (Hoe zou u zelf zijn?) Businessinsider.nl: G-7 central banks bought nearly $1.4 trillion of financial assets in March, Bloomberg reported Tuesday, roughly five times the last monthly record notched in April 2009. The Federal Reserve led the group with $1.1 trillion in purchases. Central banks of Canada, New Zealand, and Australia started their first quantitative easing programs over the period.‘ 77,5 Biljoen in dollar tegenwaarde aan schulden zijn alle regeringen samen al aangegaan. Dat is 77.500 keer een miljard. En de Coronacrisis zet hun alleen maar aan tot nog meer schulden maken. Doet dat bedrag er, onvoorstelbaar als het reeds is, in feite nog toe? Wel, stel die vraag maar eens aan de bezitters en kopers van goud en cryptomunten….

De stem der rede

Mohamed Aly El-Erian (geboren 1958) is een Amerikaanse zakenman. Hij is economisch hoofdadviseur bij Allianz, de moedermaatschappij van PIMCO, waar hij CEO en co-chief investment officer was. El-Erian is ook een Stem waarnaar geluisterd wordt (niet door centrale bankiers natuurlijk, dat spreekt). Dit is wat hij denkt over centrale banken die al dan niet eigen aandelen kopen: