Déglobalisering: terug naar onszelf?

8

(door Gerrit Welbergen) De term ‘globalisering’ of ‘mondialisering’ valt geregeld in mijn opiniestukjes. Het is een woord waar ik langzaamaan een hekel aan krijg. Het doet mij denken aan iets groots, iets werelds. In Wikipedia staat de volgende omschrijving: ‘Mondialisering is een voortdurend proces van wereldwijde economische, politieke en culturele integratie, met als centraal kenmerk een wereldwijde arbeidsdeling, waarbij productielijnen over de wereld worden gespreid die gedreven worden door de informatie- en communicatietechnologie en door internationale handel.’

Doorgeschoten

Ik kan mij voorstellen dat er mensen zijn die anders denken dan ik, of beter gezegd, ik wil hopen dat deze mensen bestaan. Het zou verrekte saai zijn op deze aardkloot als we het intens met elkaar eens zouden zijn. In ieder geval denk ik dat we met de globalisering zijn doorgeschoten.

Waar is de moraal

We profiteren op bijna onethische wijze van de voordelen, zoals de goedkope producten uit de opkomende economieën die worden gefabriceerd door goedkope arbeidskrachten. We hebben profijt van de politieke integratie waardoor grootschalige conflicten op afstand worden gehouden. Er is de culturele integratie, waardoor we een kleurrijk polderlandje zijn geworden. We profiteren van het verspreiden van ‘vuile’ productielijnen over de ontwikkelingslanden waardoor wij netjes schone handjes houden. En wat te denken van de open grenzen en de vele verdragen die wereldwijd zijn afgesloten om een veilige wereld te realiseren onder toezicht van de VN. En daarmee een “eerlijke handel” te creëren onder toezicht van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Kortom, globalisering heeft de mensheid welvaart en welzijn gebracht. Althans in grote lijnen.

De overgang

Echter begin in mijn verhaal met de opmerking dat ik een hekel heb gekregen aan het woord “globalisering.” Zoals in veel wereldse zaken kleven er ook nadelen aan de voordelen. Als fan van Johan Cruijff vergeet ik zijn mooie uitspraken niet(elk voordeel heb z’n nadeel). De ideologen onder ons zullen de nadelen van globalisering zeker weten op te noemen. Zelf voel ik mij meer een socioloog en vanuit die denkwijze trek ik mijn conclusies. Ik denk dat het hele proces van wereldwijde economische integratie generatie overstijgend is en als zodanig in onze moderne technologische samenleving niet valt te stoppen. Maar altijd treden er (gelukkig?) vertragingen en verstoringen op in een proces wat van externe factoren afhankelijk is.

Correctie

Soms is een correctie nodig en wordt zelfs een stapje terug gezet in de tijd. Dan wordt de klok even terug gedraaid en beginnen we ergens opnieuw. In de menselijke historie is gelukkig nog nooit de klok echt stil gezet maar alleen de tijd een stukje terug gedraaid. Het zijn de ups en de downs, of zo u wilt, de 7 vette en de 7 magere jaren. Na voorspoed volgt tegenspoed. We geraken nu in het tijdvak van de overgang. Een overgang die anders verloopt dan in de voorgaande eeuwen van het menselijke bestaan. Tuurlijk, alles is anders in deze 21ste eeuw.

Techreuzen grepen de macht

In het globaliseringsproces van de laatste decennia zijn op grote schaal reusachtige concerns ontstaan die zich wereldwijd hebben gevestigd. Deze grote multinationale bedrijven hebben met de globalisering de macht gegrepen en zijn zo groot gekapitaliseerd dat daarmee politieke invloed kan worden ‘gekocht.’ Dat gebeurt op slinkse wijze met o.a. fiscale voordelen. Deze machtige beursgenoteerde reuzen profiteren van snelle nieuwe technologieën en hebben met de snelheid van het licht hun invloed over onze aardkloot weten te bemachtigen. Als je weet dat onze aardbol 4,6 miljard jaar bestaat en multinationale bedrijven als Facebook, Amazon, Apple, Netflix en Alphabet(Google) en nog veel meer zich hebben ontwikkeld tot machtige concerns in een tijdbestek van soms niet eens een decennium dan is dat verontrustend snel.

Verhouding is zoek

We leven in een tijdvak van de ICT-revolutie waarbij de Techbedrijven op slimme wijze de macht hebben gegrepen, en dat mondiaal. Wij, het simpele aardklootjesvolk, zouden ons af kunnen vragen of deze snelle ontwikkeling wenselijk is. De verhouding tussen de factor menselijk geluk en de factor kapitaal is zoek.

Met dank aan centrale banken

In het huidige globaliseringsproces is dit een gevaarlijke ontwikkeling die nu gekeerd lijkt te worden. Gelukkig is niet iedereen voor Netflix in slaap gevallen. De verstoring zie je al ontstaan door de enorme onbalans die is ontstaan door de verdeling van het wereldwijde kapitaal. In het almachtige globaliseringsproces is de aardklootbewoner als individu buitenspel gezet. Het mondiale kapitaal is via de financiële markten als een magneet aangetrokken door de beursgenoteerde multinationals. Centrale banken schoten te hulp door met renteverlaging en monetaire stimulering het geld goedkoop te maken waardoor beursgenoteerde bedrijven met geleend geld volop eigen aandelen in konden kopen ten faveure van het dividend van hun beleggers. Mondiaal is de superrijke elite de bezitter van het kapitaal. Dat is dus de bekende onbalans. Vorig jaar bezaten 26 superrijken evenveel als de armste helft van de mensheid, oftewel 3,8 miljard mensen (cijfers van de Wereldbank).

Onrust ondergraaft globalisering

Mijn conclusie is dat we met de ingezette déglobalisering terecht komen in een ‘race to the bottom.’ Het grote geld van centrale banken blijft rondzingen binnen de elite, de superrijken der aarde. De enorme inkomensverschillen tussen de 10 procent superrijken der aarde en de 90 procent daar onder gaan zich wreken. Centrale banken zien nu het gevaar van escalatie(revolutie?) en roepen luidkeels dat regeringen wat moeten doen met fiscale stimuleringen. Logisch, hun munitie is op en hun eigen bankiers komen in opstand tegen de negatieve rentetarieven. Dus moeten overheden met belastingverlagingen het aardklootjesvolk tegemoet komen, want het ‘gepeupel’ wordt onrustig en dat gaat ontaarden in déglobalisering (kleine woordspeling). Dus raakt het globaliseringsproces verstoord. Er zijn duidelijke signalen.

Populisme

De opkomst van populistische partijen zegt in feite alles. Kijk naar de onrust in Frankrijk die er wel degelijk is maar geen media-aandacht meer krijgt door slim ingrijpen van Macron. Kijk naar de onrust in de metropool Hong Kong en kijk naar de sterke opkomst van de AfD in Duitsland. In Brandenburg en Saksen, de beide voormalige Oost-Duitse deelstaten, heeft Alternative für Deutschland (AfD) kans de grootste partij te worden bij de deelstaatverkiezingen op 1 september.

Terug naar kleinschaligheid

De onvrede over o.a. immigratie en inkomensongelijkheid begint flink de kop op te steken om ons heen. Precies daar waar de economische groei in voornamelijk de middenklasse tot stilstand is gekomen. Ons kleine polderlandje loopt vaak wat achteraan als het gaat om economische ontwikkeling en daarmee ook de achteruitgang. Maar déglobalisering trekt uiteindelijk ook ons mee in de misère. We gaan een stapje terug in de tijd. Terug van grootschaligheid naar kleinschaligheid. Terug naar ons eigen MKB. Weer aandacht voor de (kleine) middenstander en de middenklasse. Uithuilen en opnieuw beginnen.  Heel toevallig komt tijdens schrijven van dit artikel het bericht online dat Hudson’s Bay al zijn 16 grote warenhuizen in NL sluit. Meer dan 1400 medewerkers op de keien. Geen faillissement dus maar een pure misrekening van het grootkapitaal. Duidelijk één van de signalen dat we terug moeten naar kleinschalige winkelmodellen.

Waar ligt de echte trigger

Echter verloopt een mondiaal verstoringsproces nooit zonder slag of stoot. We moeten lijdzaam afwachten en zien waar de trigger ligt. Is het Hong Kong, is het China contra VS, is het de euro, is het de Deutsche Bank of zijn het die 100 slechte Europese banken? Of is het een totaal wantrouwen in centrale banken en systeembanken met de uiteindelijke val van een systeem, het failliete fiat geldsysteem. De tijd zal het leren.

GW

Over de auteur

Zet de dagelijkse economische en maatschappelijke onderwerpen uiteen.