Europese schuldencrisis verergerd: 5 opties

19

Afgelopen weekeinde gooide de Belgische minister van Financiën -Didier Reynders- weer eens olie op het vuur van de Europese schuldencrisis. Hij ging dwars tegen de opvattingen van bondskanselier Merkel van Duitsland in toen hij vrolijk beweerde dat het Europese steunfonds best wel kon -en zelfs moest- worden uitgebreid. Ik kan mij niet aan de indruk ontrekken dat hij aan zijn eigen (politiek stuurloze) land moet hebben gedacht. Zal ook België binnenkort tot het inzicht komen steun nodig te hebben? Toch heeft hij een punt. Zijn uitspraken laten duidelijk zien dat de Europese schuldencrisis nog erger aan het worden is.

Dat is ook de mening van president Trichet van de ECB. Ook hij roept op tot een uitbreiding van het steunfonds. Ondertussen gaat hij zelf gewoon door met het massaal opkopen van staatsobligaties. Doet hij dat niet, is Europa gedoemd te faken. Hijgend volgde het IMF met eenzelfde oproep. Hij zei er niet bij dat het IMF ook blut is. In de praktijk heeft Europa vijf – even slechte- opties ter beschikking, namelijk:

• de ECB activeert de nucleaire optie. In dat geval kondigt Trichet aan voor tenminste één tot twee biljoen aan staatsobligaties te zullen kopen. Dat werd afgelopen week verwacht. Maar is niet gebeurt. Nog niet?
• de ECB blijft gewoon staatsobligaties kopen van lidstaten die in problemen zijn of dreigen te komen. Dit is een rustiger optie dan onder 1 maar veronderstelt wel dat er voldoende tijd is voor lidstaten om uit de probleemzone te kunnen blijven, dan wel hun problemen aantoonbaar en vertrouwenwekkend onder controle te brengen. Een kwestie van goed politiek bedrijven?
• Er wordt een Europees Obligatiefonds opgericht waarin de staatschuld van alle lidstaten wordt ondergebracht en omgezet in langlopende leningen, met een gemiddelde rentevoet. Vooral de rijkere lidstaten, waaronder Duitsland en Nederland, zullen dit niet leuk vinden. In Duitsland is het zelfs onconstitutioneel.
• Er wordt een systeem van Europese belastingheffing geïntroduceerd, zoals door de Europese Commissie recent is geopperd. Dit scenario is onhaalbaar en zal tot grote sociale onrust leiden. Wie wil er verplicht geld storten in een zwart gat?
• Lidstaten wordt het toegestaan om geheel of gedeeltelijk failliet te gaan. Een aantrekkelijke optie, maar die red het niet vanwege het ineenstortinggevaar voor de Europese banken. Deze vallen als dominosteentjes om. Zo afhankelijk zijn ze van elkaar.

Eigenlijk zijn geen van de genoemde opties haalbaar. Althans niet als sprake moet zijn –en dat is zo- van een moreel aanvaardbare oplossing voor de bevolking. Optie drie komt nog het dichtste bij omdat deze een beetje het karakter van een grote verdwijntruc draagt. De problemen worden gewoon vooruitgeschoven en zolang de bevolking daar weinig van merkt zal het menigeen een biet zijn.

Er is een zesde optie. Maar daar wil écht niemand aan. Het is de optie die zegt dat het financiële systeem stuk is. In deze optie wordt de bankensector teruggebracht tot wat die ooit (het begin van de jaren tachtig) was. Begonnen wordt met het wegsnijden van de handelsfunctie van banken als het om de staatschuld van andere lidstaten gaat. Dat doorbreekt hun onderlinge afhankelijkheid en maakt een einde aan het bestaan van systeembanken. Besloten wordt om staatschuld niet langer te verkopen maar om die kwijt te schelden volgens een nieuw principe, namelijk dat van de laagste staatschuld ten opzichte van de hoogste. Landen met de minste schuld worden vrijgespeeld. Landen met de hoogste schuld houden een restschuld over. Die wordt bevroren. Kan deze optie? U mag het zeggen.

René Tissen, via RtlZ