Is het einde van de euro nabij?

20

euroEr is natuurlijk al eindeloos veel geschreven over onze euro en dat houdt natuurlijk niet op zolang een muntunie krampachtig overeind wordt gehouden door verstarde politici. Het feit dat sinds de invoering van de euro in 2002 de discussie in de laatste jaren weer stevig is opgelaaid geeft duidelijk aan dat er iets niet deugt in deze muntunie. De uitbreiding met 12 landen naar 18 landen nu per 1 januari 2014, toen als laatste Letland toe trad, is niet het gevolg van het grote succes van onze gezamenlijke munt, maar puur het gevolg van de afspraken die zijn gemaakt in het Verdrag van Maastricht.

De verschillen zijn te groot

In dit verdrag werden de 28 landen van de Europese Unie verplicht om de euro in te voeren. Denemarken en Engeland wisten een uitzonderingspositie te bedingen, een zogenaamde opt-out. Dit houdt in dat Denemarken en het Verenigd Koninkrijk niet verplicht zijn de euro in te voeren. Het staat deze landen vrij om deze uitzonderingspositie, naar eigen inzicht en op een zelf gekozen moment, op te geven. Het gegeven dat in een periode van 12 jaren nog maar 2/3 deel van de EU-landen zijn toegetreden laat voor mijn gevoel wel zien dat de invoering niet zo heel soepel verloopt. Het is een uitermate complexe problematiek om de grondslag van een muntstelsel af te stemmen op de onevenwichtigheden van zoveel in oorsprong totaal verschillende landen. Niet alleen de verschillen in cultuur en klimaat, maar ook de fiscale en maatschappelijke verschillen in landen met zoveel diversiteit zullen een enorme flexibiliteit in het afstemmen van politieke compromissen vereisen. Het is een utopie om te geloven dat een dergelijk project succesvol zal zijn. Zittende politici blijven altijd volhouden dat de invoering geslaagd is en voeren heel veel argumenten aan om ons wijs te maken dat we zonder euro slechter af waren. Dat is makkelijke praat omdat je niet kunt refereren aan een zelfde periode zonder euro. Politici zullen altijd positief blijven berichten over hun prestigeobject, bang als ze (moeten) zijn voor gezichtsverlies.

Euro, voordelen en nadelen

De gemiddelde burger kent alleen maar het voordeel van het wegvallen van de wisselkoersbewegingen bij het passeren van de grens van andere eurolanden. Bedrijven hebben voordeel door het wegvallen van transactiekosten bij het wisselen van geld. Deze voordelen hebben we direct ondervonden bij de invoering in 2002 en heeft dus een eenmalig effect gehad op een eventuele koopkrachtverbetering. Voor zover daarvan al sprake was. Tegenover dit voordeel stond het nadeel van koopkrachtverlies bij de overgang van gulden naar euro. Onze nationale komiek Gerrit Zalm heeft al regelmatig moeten uitleggen hoeveel water hij in de wijn heeft moeten doen bij dat hele onderhandelingsproces. Desondanks mogen wij ons nog altijd verheugen met een klinkende naam “euro” die als betaalmiddel volledig is aanvaard – we konden immers niet anders – maar als klinkende munt wel veel van z’n glans heeft verloren. Bij het uitspreken van de alternatieve benamingen neuro en zeuro laait direct de discussie weer op om te breken met de euro. Een heikel punt in die discussie is altijd op welke manier het europroject beëindigd moet worden. Alleen uitstappen of met een aantal andere landen verder gaan.

PVV: ‘Nederland moet de euro verlaten’

Het bureau Capital Economics concludeert in een onderzoek dat het heeft uitgevoerd in opdracht van de PVV, dat het gunstig is voor Nederland om de euro te verlaten. Het onderzoeksbureau zegt dat een vertrek uit de EU Nederland een kans biedt om de welvaart te laten toenemen in een mate die alleen  lang geleden kon worden bereikt. De groei is mogelijk omdat regels en verplichtingen van de EU wegvallen, zo zeggen de onderzoekers. Nederland zou vrijer handelsbetrekkingen kunnen aangaan met andere landen. Het bureau gaat er in het onderzoek van uit dat een overgang van de euro naar een eigen munt ordelijk verloopt. Een ander uitgangspunt is dat de Europese landen zaken willen blijven doen met Nederland (bron: de Volkskrant). Een mooi discussiepunt dus. Grote vraag hierbij is volgens mij wel hoe de onderlinge munten gulden en euro op elkaar op- of afgewaardeerd zouden worden. Door te grote valutaverschillen zouden er belemmeringen kunnen ontstaan in de in- en export. Zou een land als Nederland dat sterk afhankelijk is van grote broer Duitsland er baat bij hebben om alleen verder te gaan met de gulden of moeten we juist verder met de Duitsers, Belgen en Finnen in een Neuromunt? Dat zal ongetwijfeld een grote puzzel worden. Volgens Capital Economics zou er ouderwetse welvaart aan de horizon gloren met een groei van 10 procent over 10 jaar.

Einde euro ook einde schuldencrisis?

Als Nederland dan uit de euro zou vertrekken zouden we dan ook de schuldencrisis in 10 jaar tijd kunnen oplossen? Dat zou een mooie bijkomstigheid zijn. Ik zou denken dat we hier 2 discussiepunten hebben die niet alleen onlosmakelijk aan elkaar zijn verbonden maar tegelijk zijn ontstaan vanuit een kapitalistisch streven naar zo groot mogelijk winsten waarbij het wegnemen van handelsbelemmeringen, zoals grenzen en de veelheid aan munteenheden, moest zorgen voor nog grotere winsten. Zie de beweging van overnames van kleine bedrijven door grote bedrijven en multinationals. In deze hele cyclus van klein naar groot is de westerse welvaart gegroeid door niet alleen te investeren met geleend geld maar ook te consumeren met geleend geld. De vooruitgang en de consumptie moesten doorgaan en daarvoor moesten alle belemmeringen worden weggenomen. Door de snelheid van alles konden we niet wachten tot we het geld bij elkaar gespaard hadden maar gingen we lenen in een tijdperk dat alle waardes soms meer dan de inflatie omhoog gingen. Door het laten vervagen van grenzen en valutaverschillen kon onze groei, gekocht met geleend geld, eeuwig doorgaan. Althans, zo leek dat aan het eind van de vorige eeuw. Helaas komt aan alle groei ooit een eind en vooral wanneer deze is gekocht met geleend geld. Een normale (natuurlijke) groei zal daarom langer duren dan een kunstmatig gecreëerde groei op basis van schuld. Kunstmest doet wonderen, maar de productie ervan kost veel energie en belast het milieu. Kunstmatige groei door geleend geld heeft ons nu belast met een enorme schuldenberg en geeft nadat het is uitgewerkt een enorme overlast. Oké, hier raken we een teer punt, of beter gezegd, een beerput. Een kunstmatig overeind gehouden euro en een mesthoop van een schuldenberg. Samen vormen ze nu de afremmer van onze maatschappelijke welvaart. Figuurlijk uitgedrukt maar tegelijk een harde waarheid.

Europese verkiezingen, einde kabinet Rutte?

Kom ik terug op de aanhef van deze column: is het einde van de euro nabij? De discussie over afschaffing van of uittreding uit de euro wordt in ieder geval weer behoorlijk opgevoerd nu we richting Europese verkiezingen gaan. De economische vooruitzichten zoals deze worden gepubliceerd door de alternatieve media zijn verre van rooskleurig in tegenstelling tot de beweringen van de politiek gestuurde media. Door deze misleidende berichtgeving en aanhoudende laagconjunctuur zal de euro-discussie met tegenzin van vele politici hoog op de Europese politieke agenda komen . Wilders wil er mee scoren en zal zeker met dit agendapunt veel stemmen binnen halen op  22 mei, mits de discussie met goede argumenten gevoerd gaat worden. Bij een overwinning van de PVV zal dat een mogelijke bedreiging kunnen vormen voor het huidige kabinet. Bij een grote nederlaag voor VVD en PvdA zal er een vertrouwensbreuk ontstaan tussen de partijen en hun achterban en kun je maar beter opkrassen. We gaan het meemaken.

Gerrit Welbergen

Over de auteur

Gerrit heeft het unieke vermogen om helder en zorgvuldig een uiteenzetting te geven over de economische ontwikkelingen in voornamelijk het Hollandse polderlandschap. Hij doet dat vanuit een burgerlijke nuchterheid en maatschappelijke betrokkenheid.