Het is uw schuld, niet de mijne…

15

(door Gerrit Welbergen) In dit artikel leg ik uit waarom de mondiale schuldenberg van iedereen is. U zult uw schouders ophalen en denken, “het zal mij aan de kont roesten, andermans schuld is niet mijn probleem.” Was dat maar waar).

Afbeelding van Stefan Keller via Pixabay 

‘Het zijn maar cijfertjes’

De titel zegt iets over het gedrag van de mens. We zijn erg makkelijk om iemand anders de schuld te geven. We ontlopen graag onze verantwoordelijkheid. Misschien is dat ook wel de reden dat de wereldwijde schuldenberg na het bereiken van een record hoogtepunt gewoon doorgroeit. Het is toch niet allemaal mijn schuld, zo is de redenering van de massa. De mondiale schuldenberg bedraagt momenteel 246 biljoen dollar. Dat is dus 246.000 miljard of zo u wilt in cijfers: 246.000.000.000.000. Ach, het zijn toch maar cijfertjes op papier die wereldwijd verspreid zijn als schuldpapier. In de vorm van staatsleningen, bedrijfsleningen, hypotheken en kredieten. Maar ook verpakt in derivaten. Verspreid over de balansen van banken, beleggers, pensioenfondsen en genoteerd in de boeken van de Ministeries van Financiën als het gaat om de uitgifte van staatsleningen.

Schuldsanering kent alleen verliezers

Een normaal mens met een kleine schuld of zonder enige vorm van schuld zal denken dat die schuldenberg niet zijn of haar probleem is. En zo is dat. Als in onze eigen NL-samenleving iemand een schuld aangaat en later om welke reden dan ook in de problemen raakt, dan zal een schuldsanering een noodzakelijk ‘kwaad’ zijn. Onder het uitroepen van een faillissement of via het aanstellen van een bewindvoerder worden de schuldeisers op een rijtje geplaatst, op volgorde van voorrecht. Zo lossen we dat op als een particulier of ondernemer failliet gaat en zijn schulden vaak maar deels aflost met behulp van een bewindvoerder. Geen leuke tijd voor de schuldenaar. Leven onder het minimum en boos worden aangekeken door schuldeisers die onderaan in het rijtje stonden en hun vordering (deels) kunnen afschrijven. Kortom, alleen verliezers.

Fiat geldsysteem is failliet

Maar wat te denken als de mondiale schuldenberg dreigt te gaan schuiven. Er zijn genoeg mensen zonder enige vorm van schuld en ook vermogenden met een flink saldo op een of andere spaarrekening. Of gepensioneerden met een opgebouwd kapitaaltje wat wordt beheerd door een pensioenfonds. Veel van deze mensen onderkennen niet de gevolgen van ons failliete fiat geldsysteem. Want dat is waar we feitelijk over praten. Bij een mondiale schuldkwijting bijvoorbeeld zal veel kapitaal worden vernietigd door het moeten afschrijven op balansen van banken, pensioenfondsen enzovoorts.

ECB gaat weer stimuleren

Niet voor niets gaat de ECB weer beginnen met opkopen van slechte leningen op balansen van banken. Systeembanken mogen per slot van rekening niet omvallen omwille van het geldsysteem. En niet voor niets is de centrale rente stelselmatig verlaagd tot nul en zelfs negatief voor overtollig kasgeld bij systeembanken. En niet voor niets heeft inmiddels meer dan 13 biljoen dollar aan staatsleningen een negatief rendement. Hoe lang kan dat nog doorgaan? Met de huidige negatieve rentetarieven is er sprake van een monetair experiment wat niet eerder heeft gespeeld in de monetaire geschiedenis.

Als schulden niet meer terug betaald worden

De mondiale schuldenberg is o.a. op gang gebracht door onze bankensector die niet alleen het ingeleende geld(spaargeld) uitlenen maar vooral een hypothecaire lening of (bedrijfs)krediet gewoon bijschrijven als vordering ter linkerzijde op hun balans. De uitgifte van krediet helpt om economische groei te genereren, zo is dat ooit ontdekt toen banken ongelimiteerd de kredietkraan opendraaiden. Het werd het verdienmodel van onze banken die daarmee de grootste speler zijn binnen de financiële markten. Hoe griezelig is dat wel niet? Wat staat ons te wachten als op gegeven moment schuldeisers inzien dat schulden niet meer terugbetaald kunnen worden? Op kleine schaal zal dat leiden tot een faillissement van de schuldenaar. Maar hoe werkt dat in mondiaal verband waarbij westerse economieën totaal met elkaar zijn verweven door o.a. de globalisering? Het is bekend dat de schuldgraad van alle landen wordt uitgedrukt in percentages van het BBP. Bij een gezonde economische groei zal dat procentueel lager zijn dan bij economische krimp.

Toch maar consuminderen

Nu staat niet helemaal toevallig de wereld voor een belangrijke omwenteling. Dat is allereerst de angst voor de opwarming van onze aardkloot waarvoor 197 landen een klimaatakkoord hebben ondertekend. De uitwerking daarvan is volop gaande maar intussen is al bekend dat het kostenaspect een drukkend effect zal hebben op economische groei. Logisch, want groei wordt voorlopig nog altijd veroorzaakt door de behoefte van de mens aan meer consumptie. In de jarenlange transitie naar schonere productie zal zeker de overmatige consumptie door de klimaatactivisten boven aan de klimaatagenda staan. We moeten dus consuminderen. Uiteindelijk zal ons BBP daardoor krimpen. Tegelijk stijgt nog altijd de mondiale schuldenberg. Afremmen daarvan kan alleen door een stop op kredietuitgifte. Ha, ha, wie durft zo’n ingrijpende maatregel op de klimaattafel te leggen, waar enorme behoefte is aan kapitaal? Maar wacht even, misschien gaat dat consuminderen vanzelf. Als banken en andere kredietverleners inzien dat verliezen op slechte leningen toenemen, dan verdwijnt de impuls tot kredietverlening. Dat zet direct een rem op economische groei. Willen we dat? Ja. Kunnen we dat aan? Nee! Er is namelijk nog een remmende factor.

Krimpende bevolking

Wat te denken van de demografische ontwikkelingen in onze mondiale westerse economieën. De bevolking van landen als Japan, de VS, Europa en zelfs China is al meer dan 40 jaar aan krimp onderhevig. Een langzaam maar uiterst gevaarlijk proces. Het zijn precies de landen waar de economie op gang is gebracht door de uitgifte van krediet. Dat betekent dat de schuldgraad per hoofd van de bevolking stijgt. Wetenschappers en economen hebben daarover wat berekeningen in kaart gebracht. De cijfers bespaar ik u, geeft alleen nog meer verontrusting. De liefhebber kan ze hier vinden.

We weten dat het fout gaat, maar wanneer

Het is een optelsom van narigheden. We weten dat periodes van groei worden afgewisseld met recessies. We weten dat de laatste groeiperiode een record lange periode was. We weten dat die alleen meer welvaart bracht bij de elite en minder bij de massa. We weten dat in die periode is verzuimd om de schuldenberg af te bouwen. We weten dat deze mondiaal alleen is gegroeid. We weten dat tegelijk de rentetarieven omlaag zijn gebracht. We weten dat centrale banken meer dan ooit in de monetaire geschiedenis de economie (zogenaamd) hebben gestimuleerd. We weten dat hun inflatiewens bij lange na niet is gehaald. We weten dat belangrijke industrieën, zoals auto- en staalindustrie inmiddels krimp vertonen. We weten dat handelsspanningen tegelijk met geopolitieke spanningen oplopen, en dat een harde Brexit nabij is. We weten dat we vergrijzen en te weinig doen aan “werken(?)” aan ons nageslacht. Kortom, een optelsom van malaise.

Deflatie en stagflatie, begin van de malaise

De hamvraag die momenteel op veel alternatieve nieuwssites wordt gesteld is niet of, maar wanneer het fiat geldsysteem zijn einde nadert. Een kwestie van tijd. Als het eenmaal gaat schuiven kan een versnelling optreden door de enorme hoeveelheid ‘non-performing loans’. Dat zijn de niet-renderende leningen van onrendabele bedrijven die fors in aantallen zijn gegroeid. Ook de veelheid aan consumptief krediet, waar geen inkomen mee wordt gegenereerd, is uitermate zorgelijk. Juist door de lage rentetarieven zijn deze ‘luilekkerland-leningen’ schrikbarend gestegen. Deze leningen halen het inkomen van de toekomst naar het heden. Als inkomens onvoldoende stijgen dan wordt aflossen steeds moeilijker. We weten dat de inkomens van de massa achterblijven bij de inflatie en we weten dat we zijn beland in een tijdperk van deflatie en stagflatie. Het wachten is op code oranje. Niemand kan voorspellen wanneer de lawine gaat schuiven. Eenmaal op gang gekomen kan het snel gaan. We zijn hopeloos aangewezen op de beleidsmakers van “onze” centrale banken, de “hoeders” van ons geldsysteem. Zijn vaak heren met een hoge hoed, maar of hun toverstafje nog werkt…

GW

Over de auteur

Zet de dagelijkse economische en maatschappelijke onderwerpen uiteen.