Financiële markten versus reële economie

26

De echte kritische (zelfbenoemde) economen, die onze welvaartsperikelen al wat langer volgen, zullen het met een aantal stellingen in mijn columns wellicht eens en uiteraard soms ook oneens zijn. Zelf ben ik geen econoom, althans niet zo één die daarvoor gestudeerd heeft. Ik ben een kritische, observerende en overdenkende “doodnormale” burger die met beide benen op de grond staat in deze wispelturige en onberekenbare maatschappij. Het feit dat onze huidige samenleving zo onvoorspelbaar is maakt het juist heel boeiend om alle ontwikkelingen op economisch en politiek gebied te volgen. Persoonlijk vind ik dat interessanter dan bijvoorbeeld het volgen van onze showbizz of reality TV. Hoewel ik zeker in ben voor een spetterend live-concert van zowel pop als klassiek. Oké, leuk om te weten misschien, maar terug naar de realiteit. Het onbevangen beschouwen van onze macro-economische ontwikkelingen vanuit een positie die niet gehinderd wordt door veel theoretische kennis gelardeerd met (verouderde) rekenmodellen is ongeveer vergelijkbaar met de voetbalsupporter die schreeuwend vanaf de tribune z’n cluppie aanmoedigt. Vanaf de tribune heb je vaak een beter overzicht op het veld en zie je direct waar de bal naar toe moet. Zo bekritiseer ik ook ongeveer al onze gevestigde economen die in dienst van hun “club” van alles en nog wat roepen over de welvaart. Met de economie, die onder invloed van de door hun afkondigde maatregelen volgens hen snel weer een hogere groei zal vertonen dan de laatste jaren het geval was, gaat het nog altijd niet best. Het bekende wensdenken van verschillende betrokken partijen moet het vertrouwen weer bij de burger terugbrengen. De gestudeerde betweters staan niet aan de zijlijn maar spreken echter vanuit hun positie onder contract van hun club. De clubs zijn de banken en de overheid is de KNVB. Kortom, een enorme belangenverstrengeling.

Twee geldstromen

Wat we momenteel waarnemen is het langzaam uit elkaar groeien van twee geldstromen. De geldstroom die zich beweegt in het circuit van de financiële markten en de geldstroom die zich beweegt in de reële economie. De maatschappij waarin u en ik ons geld verdienen en uitgeven. In het (verre) verleden waren deze beide geldstromen nauw aan elkaar verbonden maar gaandeweg zijn de laatste jaren deze geldstromen verder uit elkaar gegroeid. Dit is voornamelijk gekomen doordat het bankwezen te groot is geworden. Er is een enorm financieel overgewicht in ons polderlandschap. Dat betekent dat er een grote machtsconcentratie is in onze bankensector. Het is een bekend gegeven dat de macht niet makkelijk uit handen wordt gegeven. Dus zal er voorlopig een strijd gaande zijn tussen de beide geldcirkels die alleen maar verder uit elkaar gaan staan. Dat geeft veel narigheid op maatschappelijk gebied en dat zien we al behoorlijk om ons heen.

Bankwezen en financiële markten, één grote kliek

Het bankwezen en de financiële markten vormen als het ware één grote kliek. Het grote geld, wat via de centrale banken wordt gecreëerd, blijft ronddraaien in het eigen circuit. Er lekt nauwelijks nog geld vanuit dit circuit naar de echte reële economie. Eerder was het vaak voorspelbaar dat de economie meestal aantrekt nadat de beurzen omhoog gingen. Vaak met een vertraging van een half jaar. De bullmarkt op de beurs duurt nu al ruim 5 jaar en verschillende beursindexen zijn tot recordhoogten gestegen. Af en toe een kleine correctie maar altijd weer een lange trend omhoog. Het is dan toch heel opvallend dat wij burgers in de echte maatschappij niet echt merken dat het beter gaat met onze economie.

Macro-economische problemen

De onderliggende problemen, zoals de forse stijging van de werkloosheid in de EU, de enorme opstapeling van staatsschulden, de krampachtige euro-muntunie, de toenemende wrijvingen tussen verschillende bevolkingsgroepen en ga zo maar door, zijn in het geheel nog niet opgelost. Eerder verslechterd. Het gaat niet goed in veel geledingen van onze maatschappij. Het is inmiddels een veel benoemd probleem, onze enorme werkloosheid. Echter wordt het probleem van bovenaf niet opgelost door bijvoorbeeld het creëren van werkgelegenheid en het kwijtschelden van schulden. Daar waar wij denken waar het grote geld zit, is men niet bereid om volop te gaan investeren in een maatschappij waar de armoede en werkloosheid hand over hand toeneemt.

Voedselbanken en werkloosheid

Het kwaad straft zichzelf zou je kunnen zeggen. Als je de problemen links laat liggen is dat juist vragen om meer problemen. Het lijkt er op dat we juist nu in die vicieuze cirkel geraken. Let op de signalen die momenteel de ronde doen. De Nederlandse voedselbanken maakten op 27 maart bekend dat het aantal huishoudens dat een beroep doet op voedselpakketten vorig jaar met 30 procent is gestegen. Wekelijks doen 35.000 huishoudens een beroep op een van de 149 voedselbanken.Het lukt de voedselbanken niet om dit groeiend aantal klanten van een volwaardig en gezond voedselpakket te voorzien“, zegt Voedselbanken Nederland. Een erg verontrustend bericht wat in de media als een heel klein berichtje onderaan de pagina’s werd vermeld. Nog meer verontrustend is de werkloosheidsmeter die aangeeft dat er per dag maar liefst 700 personen hun baan kwijtraken. Zie deze website. Zo kunnen we nog even door gaan met opnoemen van economische ellende. Nog eentje dan: de faillissementen. Ook van de cijfers op deze website zult u schrikken. Het is maar dat u het weet. Onze media gaan deze cijfers niet al te hoog van de toren blazen, we kunnen het beter niet benoemen, want we moeten geen slapende honden wakker maken. Wat niet weet, wat niet deert. Toch is het niet verkeerd dat een kleine minderheid in onze samenleving een klein beetje op de hoogte is van wat er allemaal mis is in ons welvarende polderlandschap. De website Biflatie.nl vindt hierin zijn bestaansrecht.

Koude oorlog

Terugkerend naar de aanhef van dit artikel wil ik resumerend aangeven dat alle mooie cijfers van onze AEX, de DAX en de Dow Jones ons brave hardwerkende burgers, en niet te vergeten de werkzoekende burgers, niets te bieden hebben. Het enige pluspunt van stijgende aandelenmarkten is dat de dekkingsgraad van onze pensioenfondsen daarmee gediend is, al is het waarschijnlijk maar voor tijdelijk. Het feit dat consumenten weer positiever denken over de toekomst van onze economie heeft volgens mij grotendeels te maken met de bullmarkt en het bekende wensdenken van onze gevestigde economen. De onderliggende problemen zijn nog altijd niet opgelost en woekeren voort als de bekende veenbrand. Op een verkeerd moment zal deze oplaaien. We hoeven alleen maar te kijken naar de politieke spanningen tussen Oost en West. De koude oorlog komt weer terug. Dat was wel te verwachten na deze ongekende zachte winter. Het zal toch niet zo zijn dat de komende zomer een hete zomer wordt in de ongunstige betekenis? Er zijn genoeg aanwijzingen dat economische sancties tussen West en Oost roet in het eten gaan gooien. Wat dat betreft moeten we de Baltic Dry Index de komende weken maar eens in de gaten gaan houden. Ook de Harpex Index is een goede indicator. De Harpex staat daarbij dichter bij de consument dan de BDI en is daardoor eerder vroeg cyclisch. Kortom, het worden weer spannende dagen voor de kerst.

Gerrit Welbergen

Over de auteur

Gerrit heeft het unieke vermogen om helder en zorgvuldig een uiteenzetting te geven over de economische ontwikkelingen in voornamelijk het Hollandse polderlandschap. Hij doet dat vanuit een burgerlijke nuchterheid en maatschappelijke betrokkenheid.